ઈરાન પર ફરી સૈન્ય કાર્યવાહી કરવાની ટ્રમ્પની ચીમકી, ગલ્ફમાં ઇન્ટરનેટ કેબલને નિશાન બનાવવાની ઈરાનની તૈયારી

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ ફરી વધી રહ્યો છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સામે ફરી સૈન્ય કાર્યવાહી કરવાની સંભાવના વ્યક્ત કરી છે. બીજી તરફ, જો અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ ઈરાન પર ફરી હુમલો કરશે તો ગલ્ફ વિસ્તારમાં દરિયાની અંદર પથરાયેલી સંચાર કેબલને નિશાન બનાવવાની તૈયારી ઈરાને કરી હોવાનો અહેવાલ સામે આવ્યો છે. આ ઘટનાક્રમથી મધ્યપૂર્વમાં સંઘર્ષ વધુ વિસ્તરવાની અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર તેની અસર થવાની આશંકા વધી છે. ફ્લોરિડામાં એક રેલી દરમિયાન ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે અમેરિકા ફરી એકવાર ‘એપિક ફ્યુરી’ જેવું સૈન્ય ઓપરેશન હાથ ધરી શકે છે. આ નામનો ઉપયોગ અમેરિકી સૈન્યએ 28 ફેબ્રુઆરીએ શરૂ થયેલા ઈરાન સામેના યુદ્ધ માટે કર્યો હતો. ટ્રમ્પે ઈરાન સાથે સમજૂતી થવાની શક્યતા અંગે પણ શંકા વ્યક્ત કરી હતી અને કહ્યું હતું કે જો ઈરાન સમજદારીથી કામ લેશે તો તેણે વાટાઘાટો દ્વારા ઉકેલ શોધવો જોઈએ.

‘યુદ્ધ ઝડપથી સમાપ્ત કરી શકીએ છીએ’: ટ્રમ્પ

ટ્રમ્પે વ્હાઇટ હાઉસની બહાર પત્રકારો સાથે વાત કરતાં કહ્યું હતું કે અમેરિકા યુદ્ધનો ઝડપથી અંત લાવી શકે છે. જોકે, તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે યુદ્ધનો તાત્કાલિક અંત લાવવો કે તેને ધીમે ધીમે નબળું પડવા દેવું, તે અંગે નિર્ણય લેવાનો છે. તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી તેલની હેરફેર ચાલુ છે અને અમેરિકાને જે જોઈએ છે તે મળી રહ્યું છે. જોકે, યુદ્ધની સમયમર્યાદા અને આગળની વ્યૂહરચના અંગે ટ્રમ્પના નિવેદનોમાં અગાઉ ફેરફાર જોવા મળ્યા છે. અહેવાલો અનુસાર, અમેરિકા અને ઇઝરાયેલની સેનાએ મધ્યાવધિ ચૂંટણી બાદ ઈરાન પર ફરી હુમલા કરવા માટેની યોજનાઓ તૈયાર કરી છે. સંભવિત નિશાનમાં ઈરાનનાં ઊર્જા માળખાં, પરમાણુ કેન્દ્રો અને મિસાઇલ તથા ડ્રોન શસ્ત્રાગારનો સમાવેશ થઈ શકે છે.

તુર્કી અને ફ્રાન્સે નવા હુમલાનો વિરોધ કર્યો

ઈરાન સામે ફરી સૈન્ય કાર્યવાહી થવાની આશંકા વચ્ચે અનેક દેશોએ સંઘર્ષને વધુ ન વધારવા અપીલ કરી છે. ઇસ્તાંબુલમાં બ્રિટન, ફ્રાન્સ, જર્મની, તુર્કી, ઇજિપ્ત, પાકિસ્તાન, સાઉદી અરેબિયા અને ઇટાલીના પ્રતિનિધિઓની બેઠક દરમિયાન આ મુદ્દે ચર્ચા થઈ હતી. તુર્કીના વિદેશમંત્રી હાકાન ફિદાને ચેતવણી આપી હતી કે ઈરાન પર નવો હુમલો સમગ્ર ક્ષેત્રમાં યુદ્ધનો વ્યાપ વધારી શકે છે. તેમના મતે, આ સંકટનો ઉકેલ લાવવા માટે રાજદ્વારી વાટાઘાટો અને સંવાદ જ યોગ્ય માર્ગ છે. ફ્રાન્સના વિદેશમંત્રી જીન-નોએલ બારો પણ નવા સૈન્ય સંઘર્ષ સામે ચેતવણી આપતાં જણાવ્યું હતું કે તેનાથી કોઈને ફાયદો નહીં થાય અને તેલ સહિત હાઇડ્રોકાર્બન ઇંધણના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે. જર્મનીએ પણ ઈરાન પરમાણુ શસ્ત્રો પ્રાપ્ત ન કરે તે સુનિશ્ચિત કરવા વાટાઘાટો માટે તૈયારી દર્શાવી હતી.

ઈરાનની ચેતવણી: દરિયાની અંદરની ઇન્ટરનેટ કેબલ બની શકે નિશાન

રોઇટર્સના અહેવાલ અનુસાર, ઈરાનના બે વરિષ્ઠ સુરક્ષા અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ ફરી હુમલો કરે તો ગલ્ફ વિસ્તારમાં દરિયાની અંદર આવેલી સંચાર કેબલને નિશાન બનાવવાની વિગતવાર યોજનાઓ તૈયાર કરવામાં આવી છે. ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સના રાજકીય બાબતોના નાયબ વડા યદોલ્લાહ જવાની અગાઉ હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીની નીચે આવેલી સાત મુખ્ય ઇન્ટરનેટ કેબલને નિશાન બનાવવાની સંભાવના અંગે ચેતવણી આપી ચૂક્યા છે. ઈરાની અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, હુમલામાં કેબલને નુકસાન પહોંચાડ્યા બાદ તેની મરામત અટકાવવાનો પણ પ્રયાસ થઈ શકે છે. આવું થાય તો ઇન્ટરનેટ અને અન્ય સંચાર સેવાઓમાં વિક્ષેપ લાંબો સમય રહી શકે છે. જોકે, ઈરાને આ હુમલાઓ ક્યારે અથવા કઈ રીતે કરવામાં આવશે તેની વિગતો જાહેર કરી નથી.

ઇન્ટરનેટ, બેન્કિંગ અને ક્લાઉડ સેવાઓ પર પડી શકે અસર

ઇન્ટરનેશનલ ટેલિકમ્યુનિકેશન યુનિયનના જણાવ્યા અનુસાર, વિશ્વના આશરે 99 ટકા આંતરરાષ્ટ્રીય ઇન્ટરનેટ ટ્રાફિકનું વહન દરિયાની અંદર આવેલી કેબલ દ્વારા થાય છે. જોકે, ટેલિકોમ સંશોધન સંસ્થા TeleGeographyના સંશોધન નિર્દેશક એલન મૌલ્ડિનના જણાવ્યા મુજબ, હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થતી આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ડવિડ્થનો હિસ્સો એક ટકાથી ઓછો છે. આથી, માત્ર હોર્મુઝ વિસ્તારમાં કેબલને નુકસાન થવાથી સમગ્ર વિશ્વનું ઇન્ટરનેટ બંધ થઈ જાય તેવી શક્યતા નથી. પરંતુ જો એકથી વધુ કેબલ કપાય તો ઇન્ટરનેટની ઝડપ ઘટી શકે છે અને બેન્કિંગ વ્યવહારો, ઇ-કોમર્સ, ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ તથા ડિજિટલ સેવાઓ ખોરવાઈ શકે છે. તેની ગંભીરતા ટ્રાફિકને વૈકલ્પિક નેટવર્ક પર કેટલી ઝડપથી ખસેડી શકાય છે તેના પર નિર્ભર રહેશે. યુદ્ધની સ્થિતિમાં કેબલની મરામત પણ મુશ્કેલ બની શકે છે. વીમા ખર્ચમાં વધારો અને દરિયાઈ વિસ્તારોમાં કામ કરવાની મંજૂરી મેળવવામાં વિલંબને કારણે સેવાઓ પુનઃસ્થાપિત થવામાં વધુ સમય લાગી શકે છે.

ગલ્ફના ટેકનોલોજી રોકાણો પર પણ જોખમ

ગલ્ફના દેશો તેલ આધારિત અર્થતંત્રથી આગળ વધીને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ટેકનોલોજીના વૈશ્વિક કેન્દ્ર બનવા માટે મોટું રોકાણ કરી રહ્યા છે. આ કારણે અમેરિકાની ટેકનોલોજી કંપનીઓ સાથે તેમના સંબંધો પણ મજબૂત થયા છે. અહેવાલ મુજબ, માર્ચમાં ઈરાની હુમલાઓમાં સંયુક્ત આરબ અમીરાતમાં એમેઝોન વેબ સર્વિસિસની બે સુવિધાઓને સીધું નુકસાન થયું હતું, જ્યારે બહેરીનમાં તેની એક સુવિધા નજીકના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને પણ નુકસાન પહોંચ્યું હતું. ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સે અગાઉ માઇક્રોસોફ્ટ, ગૂગલ, એપલ અને એનવિડિયા જેવી અમેરિકી ટેકનોલોજી કંપનીઓને પણ સંભવિત નિશાન તરીકે ગણાવી હતી. બીજી તરફ, ટેકનોલોજી કંપનીઓ અને ગલ્ફના દેશો ઇન્ટરનેટ નેટવર્કને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે વૈકલ્પિક માર્ગો અને વધારાના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં રોકાણ કરી રહ્યા છે. માઇક્રોસોફ્ટે 2030 સુધીમાં મધ્યપૂર્વમાં દરિયાઈ અને જમીન આધારિત કનેક્ટિવિટી માટે 400 મિલિયન ડોલરથી વધુ રોકાણ કરવાની યોજના જાહેર કરી છે. હાલમાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફરી સૈન્ય અથડામણ થશે કે રાજદ્વારી પ્રયાસો દ્વારા તણાવ ઘટાડવામાં આવશે. જો સંઘર્ષ વધશે તો તેની અસર માત્ર મધ્યપૂર્વની સુરક્ષા પૂરતી સીમિત નહીં રહે, પરંતુ ઊર્જા બજાર, વૈશ્વિક ડિજિટલ નેટવર્ક અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્ર પર પણ પડી શકે છે.