ચીનની નજર ભારતના ગધેડાઓ પર, પ્રાણી અધિકાર કાર્યકર્તાએ લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિ જાહેર કરવા કરી વિનંતી

શું મધ્યપ્રદેશમાં ગધેડા દુર્લભ બનશે? આ પ્રશ્ન વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ બને છે કારણ કે ત્રણ દાયકાથી ઓછા સમયમાં તેમની સંખ્યામાં 94% ઘટાડો થયો છે. મધ્યપ્રદેશમાં ગધેડાની વસ્તીમાં ઝડપી ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. નવા અહેવાલો દર્શાવે છે કે ભારતના હૃદય તરીકે ઓળખાતા આ રાજ્યમાં ફક્ત 3,052 ગધેડા વધ્યા છે. જે 1997 માં 49,289 થી નોંધપાત્ર ઘટાડો છે. રાજ્યના 55 જિલ્લાઓમાંથી નવમાં એક પણ ગધેડો મળ્યો નથી, જે દર્શાવે છે કે ગ્રામીણ ભારતમાં પરિવહન અને વેપારનો મુખ્ય આધાર રહેલો આ પ્રાણી લગભગ સંપૂર્ણપણે ગાયબ થઈ ગયો છે.

ગધેડા ગાયબ થવાના કારણો

અહેવાલ મુજબ, ગધેડાના ગાયબ થવા અંગે હજુ સુધી કોઈ ચોક્કસ અભ્યાસ હાથ ધરવામાં આવ્યો નથી, પરંતુ ગુડગાંવના પ્રાણી અધિકાર કાર્યકર્તા નરેશ કાદિયનએ કેન્દ્ર સરકારને તેમને લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિ જાહેર કરવા વિનંતી કરી છે. તેમણે ચેતવણી આપી છે કે ચીનમાં ગધેડા ચામડાની માંગ આ ઘટાડાનું કારણ બની રહી છે. તેઓ આ માટે ચીનના એજિયાઓ ઉદ્યોગને દોષી ઠેરવે છે. આ ઉદ્યોગ ગધેડાના ચામડાને ઉકાળીને જિલેટીન કાઢે છે જેનો ઉપયોગ પરંપરાગત ટોનિક, કામોત્તેજક દવાઓ અને વૃદ્ધત્વ વિરોધી ક્રીમમાં થાય છે. આ જ કારણ છે કે આ પ્રજાતિ લુપ્ત થવાની આરે છે.

સત્તાવાર આંકડા

સત્તાવાર આંકડા મુજબ, નર્મદાપુરમમાં સૌથી વધુ ગધેડા (332) છે. ત્યારબાદ છતરપુર (232), રીવા  (226) અને મુરેના (228)નો ક્રમ આવે છે. બીજી બાજુ, વિદિશામાં એક સમયે 6,400 થી વધુ ગધેડા હતા, હવે ફક્ત 171 બાકી છે, અને ભોપાલમાં ફક્ત 56 છે. ડિંડોરી, નિવારી, સિઓની, હરદા અને ઉમરિયા જેવા જિલ્લાઓમાં એક પણ ગધેડો નોંધાયેલ નથી, જે તેમના સ્થાનિક લુપ્ત થવાની પુષ્ટિ કરે છે.

અન્ય પશુધનની સ્થિતિ

વસ્તી ગણતરી અન્ય પશુધન શ્રેણીઓમાં નોંધપાત્ર વલણો પણ દર્શાવે છે. મધ્યપ્રદેશમાં કુલ 37.5  મિલિયન પ્રાણીઓ છે, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે: