શું આગામી 48 કલાકમાં US-ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ થશે? મધ્યસ્થીઓ દ્વારા 45 દિવસના સીઝફાયર પર ચર્ચા તેજ

પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધ (War) વચ્ચે એક આશાસ્પદ સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ધમકીઓ અને ઈરાનના કડક વલણ વચ્ચે હવે 45 દિવસના સંભવિત યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) માટે રાજદ્વારી પ્રયાસો (Diplomatic Efforts) તેજ કરવામાં આવ્યા છે.

બે તબક્કાની ડીલ (Two-Phase Deal) પર મધ્યસ્થી

Axios ના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકા, ઈરાન અને પ્રાદેશિક મધ્યસ્થીઓ (Mediators) વચ્ચે બે તબક્કાની સમજૂતી પર ચર્ચા ચાલી રહી છે:

1. પ્રથમ તબક્કો: 45 દિવસનો સંભવિત યુદ્ધવિરામ કરવામાં આવશે. આ સમયગાળા દરમિયાન યુદ્ધને કાયમી ધોરણે સમાપ્ત કરવા માટે વાટાઘાટો કરવામાં આવશે.

2. બીજો તબક્કો: જો વાતચીત સફળ રહેશે, તો યુદ્ધના અંત માટે સત્તાવાર સમજૂતી (Agreement) કરવામાં આવશે. જરૂર પડ્યે યુદ્ધવિરામની મુદત વધારી શકાય છે.

પડદા પાછળની કૂટનીતિ

આ મહત્વપૂર્ણ વાટાઘાટોમાં પાકિસ્તાન, ઇજિપ્ત અને તુર્કી મધ્યસ્થી તરીકે ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. ટ્રમ્પના દૂત સ્ટીવ વિટકોફ અને ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચી વચ્ચે ટેક્સ્ટ મેસેજ દ્વારા સીધો સંપર્ક હોવાના પણ અહેવાલ છે. જોકે, હજુ સુધી ઈરાની અધિકારીઓએ અમેરિકાના તમામ પ્રસ્તાવ સ્વીકાર્યા નથી.

ટ્રમ્પની ડેડલાઇન અને હોર્મુઝનું સંકટ

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રવિવારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાન પાસે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz) ખોલવા માટે મંગળવાર સાંજ સુધીની ડેડલાઇન (Deadline) છે. જો આ માર્ગ નહીં ખોલવામાં આવે, તો ઈરાનના પાવર પ્લાન્ટ્સ અને પુલ પર હુમલા કરવામાં આવશે. બીજી તરફ, ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) એ ચેતવણી આપી છે કે આ સમુદ્રી માર્ગ હવે પહેલા જેવો રહેશે નહીં અને નવી સુરક્ષા વ્યવસ્થા બનાવવામાં આવી રહી છે.

મુખ્ય શરતો અને પડકારો

મધ્યસ્થીઓ માને છે કે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને ફરીથી ખોલવા અને ઈરાનના યુરેનિયમ સંવર્ધન (Uranium Enrichment) ના મુદ્દાનો ઉકેલ માત્ર અંતિમ સમજૂતી (Final Deal) દ્વારા જ લાવી શકાય છે. યુરેનિયમને કાં તો દેશની બહાર ખસેડવામાં આવે અથવા તેને ડાયલ્યુટ (Dilution) કરવામાં આવે તેવી શરતો પર ચર્ચા થઈ રહી છે.

મંગળવારની ડેડલાઇન પહેલા આ કૂટનીતિક પ્રયાસો પશ્ચિમ એશિયાને વિનાશક યુદ્ધમાંથી બચાવી શકે છે કે કેમ, તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર છે.