ટ્રમ્પની કારમી હાર બાદ હવે શું થશે? બંને ગૃહો પર ડેમોક્રેટ્સનો કબજો, આગામી બે વર્ષ અમેરિકામાં મચશે રાજકીય ઘમાસાણ!

અમેરિકાની મધ્યસત્ર ચૂંટણીમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની રિપબ્લિકન પાર્ટીને કારમી હારનો સામનો કરવો પડ્યો છે. ડેમોક્રેટ્સે સંસદના બંને ગૃહો એટલે કે હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ અને સેનેટ પર કબજો મેળવી લીધો છે. ચૂંટણીનાં આ પરિણામોએ ટ્રમ્પના રાજકીય વર્ચસ્વને મોટો ઝટકો આપ્યો છે. ચૂંટણીમાં મતદારોએ ટ્રમ્પની ઈરાન નીતિ, વધતી મોંઘવારી, ઇમિગ્રેશન અંગેની કડક નીતિ, વહીવટી કામગીરી અને સત્તાના ઉપયોગ સામે પોતાનો ચુકાદો આપ્યો છે.

ટ્રમ્પે 2024માં જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવ ઘટાડવા અને અમેરિકાને નવા યુદ્ધોમાં ન ફસાવવાના વચન સાથે સત્તામાં વાપસી કરી હતી. પરંતુ માત્ર બે વર્ષમાં જ તેમની પાર્ટીએ સંસદના બંને ગૃહોમાં બહુમતી ગુમાવી દીધી છે. હવે સવાલ એ છે કે આ હાર બાદ ટ્રમ્પનું આગળનું પગલું શું હશે? શું તેઓ પોતાની નીતિઓમાં ફેરફાર કરશે કે પછી ડેમોક્રેટ્સ સાથે ટકરાવનો માર્ગ અપનાવશે? આગામી બે વર્ષ અમેરિકાની રાજનીતિ માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ સાબિત થવાના છે.

ટ્રમ્પ માટે આગામી બે વર્ષ મુશ્કેલ બનશે

મધ્યસત્ર ચૂંટણીમાં હાર બાદ ટ્રમ્પ સામે સૌથી મોટો પડકાર ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના નિયંત્રણવાળી કોંગ્રેસનો રહેશે. નવા વર્ષમાં જ્યારે નવી કોંગ્રેસ કામકાજ શરૂ કરશે ત્યારે તેની પાસે રાષ્ટ્રપતિ વહીવટીતંત્રના નિર્ણયો અંગે તપાસ કરવાની અને જવાબ માગવાની સત્તા હશે. ડેમોક્રેટ્સ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર, ઈરાન યુદ્ધ અને વ્હાઇટ હાઉસમાં કથિત ભ્રષ્ટાચારના મામલાઓની તપાસ કરી શકે છે.

આ ઉપરાંત ટ્રમ્પ અને તેમના પરિવારના વ્યવસાયોની પણ તપાસ થઈ શકે છે. ખાસ કરીને ક્રિપ્ટોકરન્સી સાથે જોડાયેલા વ્યવસાયો, સરકારી કોન્ટ્રાક્ટ અને વિદેશોમાં કથિત રીતે પ્રભાવનો ઉપયોગ કરીને વ્યાપારી લાભ મેળવવાના આરોપોની તપાસ થઈ શકે છે. ટ્રમ્પના નજીકના સાથીઓ અને વહીવટીતંત્રના અધિકારીઓને પણ સંસદીય સમિતિઓ સમક્ષ હાજર થઈને જવાબ આપવો પડી શકે છે.

સેનેટ પર નિયંત્રણ મળ્યા બાદ ડેમોક્રેટ્સ ટ્રમ્પ માટે બીજી મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે. જો સુપ્રીમ કોર્ટમાં કોઈ પદ ખાલી થાય તો તેઓ નવા ન્યાયાધીશની નિમણૂક અટકાવી શકે છે. આ ઉપરાંત ટ્રમ્પ દ્વારા પ્રસ્તાવિત નવા કેબિનેટ મંત્રીઓની નિમણૂકમાં પણ અવરોધ ઊભો કરી શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે ટ્રમ્પ પાસે રાષ્ટ્રપતિ પદની સત્તાઓ તો રહેશે, પરંતુ વહીવટ ચલાવવા અને પોતાની નીતિઓ આગળ વધારવામાં તેમને પહેલાં કરતાં વધુ રાજકીય વિરોધનો સામનો કરવો પડશે.

ઈરાન યુદ્ધ અને મોંઘવારીએ ચૂંટણીનું ગણિત બગાડ્યું

રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની હાર પાછળનાં સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ કારણોમાં તેમની ઈરાન નીતિ અને મોંઘવારીને જવાબદાર માનવામાં આવી રહી છે. 2024ની ચૂંટણીમાં ટ્રમ્પે અમેરિકાને નવા યુદ્ધોથી દૂર રાખવા અને સામાન્ય લોકોને મોંઘવારીમાંથી રાહત આપવાનું વચન આપ્યું હતું. પરંતુ ઈરાન સાથેનું યુદ્ધ અને ત્યારબાદ ઈંધણના ભાવમાં થયેલા વધારાએ તેમની મુશ્કેલીઓ વધારી દીધી.

ચૂંટણી પહેલાં પેટ્રોલના ભાવમાં આશરે 40 ટકાનો વધારો થયો હતો, જ્યારે ડીઝલના ભાવ લગભગ બમણા થઈ ગયા હતા. તેની સીધી અસર અમેરિકાનાં સામાન્ય પરિવારો પર પડી હતી. ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓ, પેટ્રોલ, મકાન અને આરોગ્ય સેવાઓ પાછળનો ખર્ચ પહેલેથી જ લોકો માટે ચિંતાનો વિષય હતો. આવી સ્થિતિમાં યુદ્ધના કારણે વધેલા ઈંધણના ભાવોએ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર સામેની નારાજગીમાં વધુ વધારો કર્યો.

ઘણા રાજ્યોમાં ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિ પણ રિપબ્લિકન ઉમેદવારો માટે નુકસાનકારક સાબિત થઈ હતી. કેનેડાની સરહદને અડીને આવેલા રાજ્યોમાં રિપબ્લિકન ઉમેદવારોને હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. ખેતી અને મેન્યુફેક્ચરિંગ પર નિર્ભર રાજ્યોમાં પણ મતદારોએ પાર્ટી વિરુદ્ધ મતદાન કર્યું હતું. ચીનમાં બીફ અને સોયાબીનની નિકાસના બજારને થયેલા નુકસાનને કારણે ખેડૂતો અને વેપારીઓમાં નારાજગી વધી હતી.

મેઈનનાં રિપબ્લિકન સેનેટર સુસાન કોલિન્સે ચૂંટણીના થોડા સમય પહેલાં કેટલાક ટેરિફ દૂર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ તેનો તેમને કોઈ ફાયદો થયો નહોતો. તેમના પ્રતિસ્પર્ધી ટ્રોય જેક્સને આ પગલાની મજાક ઉડાવતાં કહ્યું હતું કે રસ્તા પર મીઠું ખાવાના કામમાં આવતું નથી.

ટ્રમ્પ બની શકે છે 'મિસ્ટર વીટો', ડેમોક્રેટ્સ સાથે વધશે ટકરાવ

ચૂંટણીમાં હાર બાદ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે તેઓ ડેમોક્રેટ્સ સાથે દરેક મુદ્દે ટકરાવ ઇચ્છતા નથી. તેમણે કહ્યું છે કે તેઓ દેશના હિતમાં વિપક્ષ સાથે મળીને કામ કરવા માગે છે. ચૂંટણીનાં પરિણામો બાદ તેમણે જણાવ્યું હતું કે દેશના હિતમાં યોગ્ય નિર્ણયો થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા તેઓ ડેમોક્રેટ્સ સાથે મળીને કામ કરશે.

જોકે, ટ્રમ્પનાં અગાઉનાં નિવેદનો અને વર્તમાન વલણને જોતાં આ સહયોગ કેટલો સમય ટકશે તે મોટો સવાલ છે. ચૂંટણી પહેલાં તેમણે પોતાને 'મિસ્ટર વીટો' ગણાવ્યા હતા. તેનો અર્થ એ છે કે જો ડેમોક્રેટ્સ કોઈ એવું બિલ રજૂ કરશે જેની સાથે તેઓ સહમત નહીં હોય તો રાષ્ટ્રપતિ તરીકે તેઓ તેને વીટો કરી શકશે.

આવી સ્થિતિમાં બજેટ, ઈરાન યુદ્ધ અને વહીવટી નીતિઓને લઈને બંને પક્ષો વચ્ચે ટકરાવ વધી શકે છે. ડેમોક્રેટ્સ તપાસ અને સંસદીય સમન્સ દ્વારા વહીવટીતંત્ર પર દબાણ બનાવશે, જ્યારે ટ્રમ્પ રાષ્ટ્રપતિ પદની સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને તેમના નિર્ણયો અટકાવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.

રક્ષા મંત્રી પીટ હેગસેથને પદ પરથી હટાવવાની માગણી પણ ટકરાવનો મુદ્દો બની શકે છે. જોકે, કેબિનેટના કોઈ સભ્યને હટાવવા માટે જરૂરી સમર્થન મેળવવું સરળ નહીં હોય. ટ્રમ્પ સામેનો બીજો પડકાર તેમની વિદેશ નીતિ અને ઈરાન યુદ્ધને લઈને વિપક્ષના દબાણનો સામનો કરવાનો રહેશે.

2028ની ચૂંટણી પહેલાં રિપબ્લિકન પાર્ટીમાં વધશે ખેંચતાણ

મધ્યસત્ર ચૂંટણીમાં હારની અસર માત્ર ટ્રમ્પના વર્તમાન કાર્યકાળ સુધી મર્યાદિત નહીં રહે. તેની સીધી અસર 2028ની રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીની તૈયારીઓ પર પણ પડી શકે છે. રિપબ્લિકન પાર્ટીમાં ટ્રમ્પ બાદ નેતૃત્વ કોના હાથમાં રહેશે તેને લઈને ચર્ચા તેજ બની શકે છે.

ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સને અત્યાર સુધી ટ્રમ્પના સંભવિત રાજકીય ઉત્તરાધિકારી તરીકે જોવામાં આવતા રહ્યા છે. પરંતુ ચૂંટણીમાં મળેલી આ હાર બાદ તેમની મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે. તેમણે નક્કી કરવું પડશે કે તેઓ ટ્રમ્પની નીતિઓ અને રાજકીય શૈલી સાથે કેટલા સમય સુધી જોડાયેલા રહેશે અને પોતાની અલગ રાજકીય ઓળખ કેવી રીતે ઊભી કરશે.

વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયો પણ રિપબ્લિકન પાર્ટીના સંભવિત નેતાઓમાં સામેલ થઈ શકે છે. તેઓ જૂના રિપબ્લિકન નેતાઓ અને વર્તમાન MAGA સમર્થકો વચ્ચે નવું રાજકીય ગઠબંધન બનાવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. ફ્લોરિડાના ગવર્નર રોન ડીસેન્ટિસ જેવા નેતાઓને પણ એવું લાગી શકે છે કે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રથી અંતર રાખીને પાર્ટીની નવી ઓળખ રજૂ કરવાની આ યોગ્ય તક છે.

આ ચૂંટણીમાં ટેક્સાસ જેવા પરંપરાગત રિપબ્લિકન ગઢમાં પણ ડેમોક્રેટ્સને મોટી જીત મળી હતી. જેમ્સ તાલારિકોએ સેનેટની બેઠક જીતીને લગભગ ચાર દાયકા બાદ ત્યાં ડેમોક્રેટ્સને સફળતા અપાવી હતી. ગવર્નર ગ્રેગ એબોટ પણ સતત ચોથી વખત ચૂંટણી જીતવામાં નિષ્ફળ રહ્યા હતા. આ પરિણામોએ રિપબ્લિકન પાર્ટી સામે પોતાના પરંપરાગત મતદારોનો ટેકો જાળવી રાખવાનો પડકાર ઊભો કર્યો છે.

ડેમોક્રેટ્સ સામે પણ વચનો પૂરાં કરવાનો પડકાર

ડેમોક્રેટ્સ માટે આ જીત મોટી રાજકીય વાપસી સમાન છે, પરંતુ તેમની સામે પણ પડકારો ઓછા નથી. સંસદનાં બંને ગૃહો પર નિયંત્રણ હોવા છતાં ટ્રમ્પ રાષ્ટ્રપતિ પદે રહે ત્યાં સુધી તેઓ પોતાની દરેક યોજના લાગુ કરી શકશે નહીં. ટ્રમ્પ પાસે કોઈપણ વિધેયકને વીટો કરવાની સત્તા રહેશે.

મતદારોએ મોંઘવારી અને રોજિંદા જીવનના વધતા ખર્ચ સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. આવી સ્થિતિમાં ડેમોક્રેટ્સે પણ સાબિત કરવું પડશે કે તેઓ સામાન્ય લોકોને આર્થિક રાહત અપાવવા માટે નક્કર પગલાં લઈ શકે છે. જો તેઓ મોંઘવારી અને જીવનનિર્વાહના ખર્ચ જેવા મુદ્દાઓ પર પરિણામ આપવામાં નિષ્ફળ રહેશે તો 2028માં તેમને પણ મતદારોની નારાજગીનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

એકંદરે, મધ્યસત્ર ચૂંટણીનાં પરિણામોએ ટ્રમ્પની રાજકીય શક્તિને મર્યાદિત કરી દીધી છે, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ તરીકેની તેમની સત્તાઓ સમાપ્ત થઈ નથી. આગામી બે વર્ષમાં વ્હાઇટ હાઉસ અને ડેમોક્રેટિક કોંગ્રેસ વચ્ચે તપાસ, બજેટ, ઈરાન યુદ્ધ અને સરકારી નીતિઓને લઈને સતત ટકરાવ જોવા મળી શકે છે.

આ હાર બાદ ટ્રમ્પ પોતાની રણનીતિ બદલશે કે વધુ આક્રમક વલણ અપનાવશે તે અમેરિકાની રાજનીતિની દિશા નક્કી કરશે. આ ચૂંટણીનો સૌથી મોટો સંદેશ એ છે કે અમેરિકામાં કોઈપણ રાષ્ટ્રપતિ ગમે તેટલો શક્તિશાળી કેમ ન હોય, મતદારોનો ચુકાદો તેને પણ પડકાર આપી શકે છે.