અમેરિકાનો દાવો- ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં Commercial Shipsને નિશાન બનાવી ડ્રોન છોડ્યા

મધ્ય પૂર્વ (Middle East)માં ફરી એકવાર તણાવપૂર્ણ પરિસ્થિતિ સર્જાઈ છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) વિસ્તારમાં ઈરાન દ્વારા અનેક Attack Drones છોડવામાં આવ્યા હોવાનો અમેરિકાએ દાવો કર્યો છે. અમેરિકી સેનાના જણાવ્યા અનુસાર આ ડ્રોન્સ Commercial Shipsને નિશાન બનાવવા માટે મોકલવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ અમેરિકી દળોએ તમામ ડ્રોન્સને રસ્તામાં જ નષ્ટ કરી દીધા હતા.

આ ઘટના એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે ભારતીય ક્રૂ ધરાવતા કેટલાક વેપારી જહાજો પર થયેલા હુમલાઓને લઈને પહેલેથી જ ચિંતા વધી રહી છે.

CENTCOMનો મોટો દાવો

અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM)એ સોશિયલ મીડિયા પર જાહેર કરેલા નિવેદનમાં જણાવ્યું કે ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા વેપારી જહાજોને નિશાન બનાવવા માટે One-Way Attack Drones લોન્ચ કર્યા હતા.

CENTCOMના જણાવ્યા મુજબ અમેરિકી સૈન્યએ તમામ ડ્રોન્સને સફળતાપૂર્વક Intercept કરીને તોડી પાડ્યા હતા. સાથે જ તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ આ દરિયાઈ માર્ગ હાલ ખુલ્લો છે અને Ship Traffic સામાન્ય રીતે ચાલુ છે.

વૈશ્વિક વેપાર માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ?

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત અને વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગોમાંનો એક છે. ખાડી દેશોમાંથી નીકળતા Oil Tankers અને LNG Cargoનો મોટો હિસ્સો આ માર્ગથી પસાર થાય છે.

વિશ્વના ઊર્જા બજારમાં આ સ્ટ્રેટને Life Line ગણવામાં આવે છે. અહીં કોઈપણ પ્રકારનો સૈન્ય તણાવ અથવા અવરોધ વૈશ્વિક Oil Prices અને International Trade પર સીધી અસર કરી શકે છે.

ટ્રમ્પનો ઈરાન પર ગંભીર આરોપ

આ ઘટનાની વચ્ચે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ ઈરાન સામે ગંભીર આરોપ લગાવ્યો છે. પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થઈ રહેલા ભારતીય જહાજોને નિશાન બનાવવાનો પ્રયાસ પણ ઈરાને કર્યો હતો.

ટ્રમ્પે આ ઘટનાને "સંપૂર્ણપણે અસ્વીકાર્ય" ગણાવી હતી અને ઈરાનને પોતાનું વલણ બદલવાની ચેતવણી આપી હતી.

ભારત અને ઈરાન તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ નહીં

જોકે અમેરિકાના આ દાવા છતાં ભારત અથવા ઈરાન તરફથી હજી સુધી કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નજીક ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજો પર ડ્રોન હુમલો થયો હોવાની કોઈ અધિકૃત માહિતી પણ જાહેર કરવામાં આવી નથી.

આ કારણે ઘટનાને લઈને અનેક પ્રશ્નો હજુ પણ અનઉત્તરિત છે.

ભારતીય જહાજો પર હુમલા બાદ વધી ચિંતા

તાજેતરમાં ઓમાનની ખાડી (Gulf of Oman) વિસ્તારમાં ભારતીય ક્રૂ ધરાવતા ત્રણ વેપારી જહાજો પર થયેલી ઘટનાએ પણ ચિંતા વધારી છે. આ હુમલાઓમાં ત્રણ ભારતીય નાવિકોના મોત થયા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા.

આ મુદ્દે ભારત સરકારે અમેરિકી રાજદૂતને તલબ કરીને પોતાનો વિરોધ નોંધાવ્યો હતો. વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકરે પણ અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયો સાથે વાતચીત કરીને ભારતની ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

વધતું Geopolitical Risk

વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વધતી સૈન્ય પ્રવૃત્તિઓ સમગ્ર Middle East માટે નવા Geopolitical Risk ઊભા કરી શકે છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ જો વધુ વધે તો વૈશ્વિક Energy Supply Chain અને Maritime Trade પર ગંભીર અસર પડી શકે છે.

ખાસ કરીને ભારત જેવા દેશો માટે આ વિસ્તાર અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે દેશની મોટી માત્રામાં Crude Oil Import આ માર્ગથી જ થાય છે.

હાલ સ્થિતિ પર વિશ્વની નજર છે. અમેરિકા પોતાના દાવા પર અડગ છે, જ્યારે ઈરાન તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર પ્રતિસાદ સામે આવ્યો નથી. આગામી દિવસોમાં આ ઘટનાને લઈને વધુ વિગતો બહાર આવી શકે છે.

જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તણાવ યથાવત રહેશે તો તેની અસર માત્ર Middle East પૂરતી નહીં રહે પરંતુ વૈશ્વિક વેપાર, ઊર્જા બજાર અને દરિયાઈ સુરક્ષા પર પણ જોવા મળી શકે છે.