Caspian Seaમાં ઈઝરાયેલનો પ્રહાર: રશિયા-ઈરાનની ગુપ્ત Weapon Supply Line તોડી!

મધ્ય-પૂર્વ (Middle East)ના યુદ્ધમાં હવે એક નવો અને અત્યંત જોખમી વળાંક આવ્યો છે. ઈઝરાયેલે (Israel) તમામ પરંપરાગત સરહદો (Traditional boundaries) ઓળંગીને પહેલીવાર કેસ્પિયન સમુદ્ર (Caspian Sea)માં મોટો સૈન્ય હુમલો (Military attack) કર્યો છે. આ હુમલા પાછળનો મુખ્ય દાવો રશિયા (Russia) અને ઈરાન (Iran) વચ્ચે ચાલતીમહત્ત્વપૂર્ણ હથિયાર સપ્લાય લાઈન (Weapon supply line)ને નષ્ટ કરવાનો છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ માત્ર એક લશ્કરી કાર્યવાહી નથી પરંતુ એક મોટો વ્યૂહાત્મક સંદેશ (Strategic message) પણ છે.

કેસ્પિયન સમુદ્ર કેમ આટલો મહત્વનો છે?

કેસ્પિયન સમુદ્ર એ વિશ્વનું સૌથી મોટું ભૂમિબદ્ધ જળાશય (Inland water body) છે. લાંબા સમયથી આ વિસ્તાર અમેરિકન નૌકાદળ (US Navy)ની પહોંચથી બહાર હોવાને કારણે રશિયા અને ઈરાન માટે હથિયારોની હેરફેર માટેનો એક અત્યંત સુરક્ષિત કોરિડોર (Safe corridor) માનવામાં આવતો હતો.

અહેવાલો અનુસાર, આ જ જળમાર્ગનો ઉપયોગ કરીને:

• ૩ લાખથી વધુ આર્ટિલરી શેલ (Artillery shells - તોપના ગોળા) સપ્લાય કરવામાં આવ્યા.

• આશરે ૧૦ લાખ રાઉન્ડ દારૂગોળો (Ammunition) ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યો.

• સૌથી મહત્વનું, ઈરાનના ઘાતક શાહેદ ડ્રોન (Shahed drones) આ જ સપ્લાય ચેઈન દ્વારા રશિયા મોકલવામાં આવી રહ્યા હતા.

રશિયા આ ડ્રોનનો ઉપયોગ યુક્રેન (Ukraine)ના શહેરો પર હુમલા કરવા માટે કરી રહ્યું છે, જ્યારે ઈરાન તેનો ઉપયોગ ખાડી વિસ્તારમાં અમેરિકન અને તેના સાથી દેશોના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (Infrastructure)ને નિશાન બનાવવા કરી રહ્યું છે.

ઈઝરાયેલે ક્યાં અને કેવી રીતે કર્યો હુમલો?

આ આખી નેટવર્ક ચેઈનને તોડવા માટે ઈઝરાયેલે ઈરાનના કેસ્પિયન કિનારે આવેલા મહત્વના બંદર 'બંદર અંજલી' (Bandar Anzali port) પર ભીષણ હુમલો કર્યો.

આ ઓપરેશનમાં નીચેના સૈન્ય ઠેકાણાઓ નિશાન બન્યા:

• યુદ્ધ જહાજો (Warships)

• નેવલ કમાન્ડ સેન્ટર (Naval command centers)

• શિપયાર્ડ અને રિપેર ફેસિલિટીઝ (Shipyards and repair facilities)

સામે આવેલા વિઝ્યુઅલ પુરાવાઓ (Visual evidence) દર્શાવે છે કે આ હુમલામાં અનેક જહાજો નષ્ટ થયા છે અને દરિયાઈ સૈન્ય ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ભારે નુકસાન પહોંચ્યું છે.

રશિયા-ઈરાન વચ્ચે વધતું સૈન્ય જોડાણ

આ ઘટનાક્રમે રશિયા અને ઈરાન વચ્ચેના મજબૂત લશ્કરી જોડાણ (Military alliance)ને પણ સપાટી પર લાવી દીધું છે. યુદ્ધ દરમિયાન રશિયાએ ઈરાનને સેટેલાઇટ ઈન્ટેલિજન્સ (Satellite intelligence) અને એડવાન્સ ડ્રોન ટેકનોલોજી (Advanced drone technology) આપી છે, જેનાથી હુમલાઓની સચોટતા (Accuracy) અને તાકાત વધી છે.

ઈઝરાયેલના આ હુમલાનો ઉદ્દેશ માત્ર સપ્લાય રોકવાનો જ નહીં, પરંતુ ઈરાનની નૌકાદળ સુરક્ષાની નબળાઈઓ (Naval security vulnerabilities)ને ખુલ્લી પાડવાનો પણ હતો.

આ હુમલાની માત્ર સૈન્ય જ નહીં પરંતુ આર્થિક અસરો (Economic impacts) પણ થશે. આ દરિયાઈ માર્ગનો ઉપયોગ ઘઉં અને અન્ય જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના વેપાર (Civilian trade) માટે પણ થતો હતો. તેથી, ખાદ્ય સુરક્ષા (Food security) પર પણ જોખમ ઊભું થયું છે.

મોસ્કોએ (Moscow - રશિયા) આ હુમલાની સખત નિંદા (Strong condemnation) કરી છે અને ચેતવણી આપી છે કે આ પ્રકારની આક્રમકતા યુદ્ધના વ્યાપ (Expansion of war)ને વધુ ફેલાવશે.

નિષ્ણાતો માને છે કે રશિયા અને ઈરાન ટૂંક સમયમાં અન્ય વૈકલ્પિક માર્ગો (Alternative routes) શોધી લેશે, પરંતુ ઈઝરાયેલે સાબિત કરી દીધું છે કે તે અણધાર્યા અને અત્યંત દૂરના વિસ્તારોમાં પણ હુમલો કરવાની ક્ષમતા (Deep strike capability) ધરાવે છે.