યુએસ કોંગ્રેસમાં ડેમોક્રેટ્સનું વર્ચસ્વ: ભારત માટે ટ્રેડ ડીલ અને H-1B વિઝામાં નવી તકો, પાકિસ્તાન-ટ્રમ્પ સોદાઓ પર તપાસની તલવાર

અમેરિકાની સંસદના બંને ગૃહોમાં ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના વર્ચસ્વથી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે. મધ્યસત્ર ચૂંટણીનાં પરિણામો બાદ ટ્રમ્પને પોતાના એજન્ડા અને નીતિઓ આગળ વધારવામાં કોંગ્રેસના વિરોધનો સામનો કરવો પડી શકે છે. તેની અસર ભારત અને પાકિસ્તાન સાથેના અમેરિકાના સંબંધો પર પણ પડી શકે છે. ખાસ કરીને ભારત માટે ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિ, અટવાયેલા વેપાર કરાર અને H-1B વિઝા જેવા મુદ્દાઓ પર નવી તકો ઊભી થઈ શકે છે. જોકે, ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં તણાવ સંપૂર્ણપણે દૂર થઈ જશે એવું નથી. ટ્રમ્પ જાન્યુઆરી 2029 સુધી પ્રમુખપદે રહેશે, પરંતુ હવે તેમના નિર્ણયો અને વિદેશ નીતિ પર ડેમોક્રેટ્સ વધુ સવાલ ઉઠાવી શકે છે. ડેમોક્રેટિક નેતાઓ ટ્રમ્પની વિદેશ નીતિ અને તેમના પરિવારના વ્યવસાયિક હિતોની તપાસ કરવાના સંકેત આપી ચૂક્યા છે.

ભારત માટે વેપાર કરારની વાટાઘાટમાં મળી શકે તક

અમેરિકી કોંગ્રેસમાં બદલાયેલા રાજકીય સમીકરણની ભારત પર સૌથી સીધી અસર વેપાર કરારની વાટાઘાટમાં જોવા મળી શકે છે. ટ્રમ્પ માટે આ પરિણામ બાદ પોતાની રાજકીય છબી મજબૂત કરવા વિદેશ નીતિમાં કોઈ મોટી સફળતા મેળવવી મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે. આથી ભારત સાથે ઝડપથી વેપાર કરાર કરવો તેમના એજન્ડામાં આવી શકે છે. બીજી તરફ, ભારત પણ આ સ્થિતિનો ઉપયોગ પોતાના હિતમાં વધુ સારી શરતો મેળવવા માટે કરી શકે છે. ભારત લાંબા સમયથી વેપાર કરાર અંગે વાટાઘાટ કરી રહ્યું છે. ભારતની માગ છે કે તેને ચીન અને વિયેતનામ જેવા સ્પર્ધક દેશોની સરખામણીમાં વધુ અનુકૂળ ટેરિફ શરતો મળે. અમેરિકી વહીવટીતંત્રે ભારત સહિત કેટલાક દેશોની વ્યૂહાત્મક વધારાની ઉત્પાદન ક્ષમતા અંગે ટ્રેડ એક્ટની કલમ 301 હેઠળ તપાસ પણ શરૂ કરી છે. આ મુદ્દો પણ વેપાર કરારની વાટાઘાટમાં અવરોધ બની રહ્યો છે.

ડેમોક્રેટ્સના વર્ચસ્વને કારણે ટ્રમ્પ પર ટેરિફ નીતિની અસર અંગે સવાલો વધી શકે છે. અમેરિકી કંપનીઓ અને ગ્રાહકો પર ટેરિફની શું અસર થઈ રહી છે તેની તપાસ દ્વારા વહીવટીતંત્ર પર નીતિમાં ફેરફાર કરવાનું દબાણ ઊભું થઈ શકે છે. જોકે, કોંગ્રેસમાં ડેમોક્રેટ્સનું વર્ચસ્વ હોવા છતાં ટ્રમ્પ પોતાની કાર્યકારી સત્તાનો ઉપયોગ કરીને ટેરિફ લગાવી શકે છે.

H-1B વિઝા મુદ્દે ભારતીય ટેક પ્રોફેશનલ્સને રાહત મળશે?નકશા જુઓ

ભારતીયો માટે બીજો મહત્ત્વનો મુદ્દો H-1B વિઝા છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે કુશળ વિદેશી કર્મચારીઓ, ખાસ કરીને H-1B વિઝા હેઠળ અમેરિકામાં કામ કરતા પ્રોફેશનલ્સ પર નિયંત્રણો કડક કર્યા છે. તેની અસર ભારતીય ટેક પ્રોફેશનલ્સ અને તેમને નોકરી આપતી અમેરિકી ટેક કંપનીઓ પર પડી છે. વહીવટીતંત્રે H-1B વિઝા માટે એક લાખ અમેરિકી ડૉલરની ઊંચી ફી લાગુ કરી છે. આ ઉપરાંત, જે કંપનીઓ અમેરિકી કર્મચારીઓની છટણી કરી રહી છે તેમની H-1B વિઝા અરજીઓની વધુ તપાસ કરવાનો નિર્દેશ પણ આપવામાં આવ્યો છે. H-1B વિઝા મેળવનારાઓમાં આશરે દર ચારમાંથી ત્રણ ભારતીય નાગરિકો હોય છે. આથી અમેરિકાની ટેકનોલોજી ઇન્ડસ્ટ્રીમાં ભારતીય પ્રોફેશનલ્સનું મહત્ત્વ ઘણું વધારે છે. ડેમોક્રેટિક સાંસદો ટ્રમ્પની H-1B નીતિઓની ટીકા કરી ચૂક્યા છે. હવે કોંગ્રેસમાં તેમનું વર્ચસ્વ વધતાં કુશળ વિદેશી કર્મચારીઓ પરના નિયંત્રણોની અમેરિકી ટેક કંપનીઓ અને અર્થતંત્ર પર થતી અસર અંગે વધુ તપાસ થઈ શકે છે. જોકે, ભારતીયોને તાત્કાલિક રાહત મળે તેવી શક્યતા ઓછી છે, પરંતુ લાંબા ગાળે સ્થિતિમાં સુધારો થઈ શકે છે.

ભારત માટે પડકાર પણ યથાવત્ રહેશે

અમેરિકામાં ડેમોક્રેટ્સનું વર્ચસ્વ ભારત માટે દરેક મોરચે ફાયદાકારક સાબિત થાય એવું નથી. ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના નેતાઓ અગાઉ પણ ભારતના માનવાધિકાર રેકોર્ડ, ધાર્મિક સ્વતંત્રતા અને લઘુમતી સમુદાયોની સ્થિતિ અંગે સવાલ ઉઠાવતા રહ્યા છે. આથી આગામી સમયમાં અમેરિકી કોંગ્રેસમાં આ મુદ્દાઓ પર ભારતને વધુ સવાલોનો સામનો કરવો પડી શકે છે. ભારત સરકાર અગાઉ પણ આવા આક્ષેપો સામે પોતાનો વિરોધ નોંધાવતી રહી છે.નકશા જુઓ

પાકિસ્તાનના ટ્રમ્પ પરિવાર સાથેના સોદાઓની તપાસ થઈ શકે

અમેરિકામાં બદલાયેલા રાજકીય સમીકરણની પાકિસ્તાન પર અલગ પ્રકારની અસર પડી શકે છે. છેલ્લા દોઢ વર્ષમાં પાકિસ્તાને ટ્રમ્પ અને તેમના નજીકના વર્તુળ સાથે સંબંધો મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. આ દરમિયાન ટ્રમ્પ પરિવાર સાથે જોડાયેલા વ્યવસાયિક સોદાઓ પણ થયા છે. પાકિસ્તાને ટ્રમ્પ પરિવારના ક્રિપ્ટો બિઝનેસ વર્લ્ડ લિબર્ટી ફાઇનાન્શિયલ સાથે જોડાયેલી કંપની સાથે સમજૂતી કરાર (MoU) કર્યો હતો. આ કંપનીના સહ-સ્થાપકોમાં અમેરિકાના વિશેષ દૂત સ્ટીવ વિટકોફનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, પાકિસ્તાને ટ્રમ્પના પુત્રો સાથે નજીકના સંબંધો ધરાવતી અમેરિકી કંપની પાવેરસ સાથે માનવરહિત વિમાન પ્રણાલી (ડ્રોન) ખરીદવા અંગે સોદો કર્યો હતો. 

આસિમ મુનીરને પડી શકે છે મુશ્કેલી

પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફ આસિમ મુનીરે આ સંબંધો વિકસાવવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે. ટ્રમ્પ તેમને પોતાના 'મનપસંદ ફિલ્ડ માર્શલ' કહી ચૂક્યા છે. પાકિસ્તાને અમેરિકાની કંપની યુએસ સ્ટ્રેટેજિક મેટલ્સ સાથે મહત્વપૂર્ણ ખનિજોના વિકાસ માટે 500 મિલિયન ડૉલરનો સમજૂતી કરાર પણ કર્યો હતો. ન્યૂયોર્કની રૂઝવેલ્ટ હોટેલના નવીનીકરણનો સોદો પણ આ સંબંધોનો એક ભાગ છે. હવે ડેમોક્રેટ્સ ટ્રમ્પ પરિવારના ક્રિપ્ટો વ્યવસાય, શેર ટ્રેડિંગ અને અન્ય વ્યવસાયિક હિતોની તપાસ કરી શકે છે. આવી તપાસમાં પાકિસ્તાન સાથેના સોદાઓ પણ ધ્યાન ખેંચી શકે છે. તેનાથી પાકિસ્તાની લશ્કરી નેતૃત્વ માટે મુશ્કેલીઓ ઊભી થવાની શક્યતા છે.

ભારત અને પાકિસ્તાન પર અલગ-અલગ અસર

અમેરિકી કોંગ્રેસમાં સત્તાનું સમીકરણ બદલાવાથી ભારત માટે વેપાર કરારમાં વધુ અનુકૂળ શરતો મેળવવાની તક ઊભી થઈ શકે છે. H-1B વિઝા નીતિ પર પણ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર પર દબાણ વધી શકે છે. જોકે, ટેરિફ અને માનવાધિકાર જેવા મુદ્દાઓને કારણે ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં પડકારો યથાવત્ રહી શકે છે. બીજી તરફ, પાકિસ્તાન માટે ટ્રમ્પના નજીકના વર્તુળ સાથે થયેલા વ્યવસાયિક સોદાઓ પર અમેરિકી કોંગ્રેસની તપાસનું જોખમ વધી શકે છે. આમ, અમેરિકામાં બદલાયેલી રાજકીય સ્થિતિ ભારત માટે વાટાઘાટની નવી તક ઊભી કરી શકે છે, જ્યારે પાકિસ્તાન માટે નવા સવાલો ઊભા કરી શકે છે.