ચીનના સસ્તા પૈસા સામે દેશની સાર્વભૌમત્વ દાવ પર લાગી જશે, અમેરિકાએ આ દેશને આપી ચેતવણી 

ટ્રમ્પ પ્રશાસને દક્ષિણ અમેરિકાના દેશ પેરૂને સીધી ચેતવણી આપી છે કે, ચીન જે રીતે ત્યાંના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નિયંત્રિત કરી રહ્યું છે, તેનાથી તેની સાર્વભૌમત્વ (Sovereignty) પર ખતરો પેદા થયો છે. અમેરિકાએ દાવો કર્યો કે, જો આવું જ ચાલુ રહેશે તો સ્થિતિ વણસી શકે છે. વોશિંગ્ટને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે, પેરૂ યાદ રાખે કે ચીનના સસ્તા પૈસાની કિંમત પોતાની સાર્વભૌમત્વ ગુમાવીને ચુકવવી પડશે.  અમેરિકાની આ પ્રતિક્રિયા ત્યારે આવી છે જ્યારે પેરૂની એક કોર્ટે ત્યાંની સરકારી એજન્સીને ચીન દ્વારા નિર્મિત મેગા પોર્ટની દેખરેખ કરવા પર રોક લગાવી દીધી છે.

ચાંકે પોર્ટ વિવાદનું મુખ્ય કેન્દ્ર

પેરૂની રાજધાની લીમાની ઉત્તરમાં આવેલા ચાંકેમાં 1.3 બિલિયન ડોલરના ખર્ચે બની રહેલું આ ડીપ-વોટર પોર્ટ લેટિન અમેરિકામાં ચીનના વધતા પ્રભાવનું પ્રતીક બની ગયું છે. આ પ્રોજેક્ટ હાલ વોશિંગ્ટન અને બેજિંગ વચ્ચે તણાવનું મુખ્ય કારણ છે. અમેરિકી વિદેશ વિભાગે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'X' પર તીખી ટિપ્પણી કરતા ચીની કંપનીઓને 'પ્રિડેટર્સ' (શિકારી) ગણાવી છે.

અમેરિકાના વિદેશ વિભાગની તીખી ટીપ્પણી

અમેરિકાના વિદેશ વિભાગે જણાવ્યું કે, "અમે પેરૂના પોતાના વિસ્તારમાં જરૂરી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની દેખરેખ કરવાના સાર્વભૌમ અધિકારનું સમર્થન કરીએ છીએ. આ ઘટનાને વિશ્વ માટે એક બોધપાઠ બનવા દો: ચીનના સસ્તા પૈસા સામે દેશની સાર્વભૌમત્વ દાવ પર લાગે છે."

ચીનનો વળતો પ્રહાર

ચીની સરકારે ગુરુવારે અમેરિકાના આરોપોને સદંતર ફગાવી દીધા હતા. બેજિંગમાં વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા લિન જિયાન કહ્યું કે, "ચીન ચાંકે પોર્ટ વિશે અફવાઓ ફેલાવવા અને તેને બદનામ કરવાના અમેરિકાના પ્રયાસોનો સખત વિરોધ અને નિંદા કરે છે." ચીને દલીલ કરી છે કે, કોર્ટના નિર્ણયમાં સાર્વભૌમત્વનો કોઈ પ્રશ્ન જ નથી. પોર્ટ સંપૂર્ણપણે પેરૂના કાયદા અને ત્યાંના અધિકારીઓના નિયંત્રણ હેઠળ છે. ચીન મુજબ, પેરૂની પોલીસ, પર્યાવરણ વિભાગ અને કસ્ટમ અધિકારીઓ હજુ પણ ત્યાં કાર્યરત છે. 

કોર્ટનો વિવાદાસ્પદ નિર્ણય

ગઈ 29 જાન્યુઆરીએ પેરૂની એક નીચલી અદાલતે આદેશ આપ્યો કે, પેરૂની સરકારી એજન્સીઓએ ચાંકે પોર્ટ પર "રેગ્યુલેશન, સુપરવિઝન અને તપાસ" જેવી સત્તાઓનો ઉપયોગ કરવો નહીં. પેરૂની સરકારી એજન્સીએ આ નિર્ણય સામે ઉપરની અદાલતમાં અપીલ કરવાની જાહેરાત કરી છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસન પશ્ચિમી ગોળાર્ધ પર પોતાનો પ્રભાવ જાળવી રાખવા માંગે છે, જ્યાં ચીને છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં મોટી લોન અને વેપાર દ્વારા પોતાની પકડ મજબૂત કરી છે.

શું છે આ ચાંકે પ્રોજેક્ટ?

સ્થાન: લીમાથી અંદાજે 80 કિમી ઉત્તરમાં.

ખર્ચ: 1.3 થી 3.5 બિલિયન ડોલર.

મહત્વ: આ પોર્ટ ચીનના 'બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવ' (BRI) નો ભાગ છે. તે દક્ષિણ અમેરિકાને સીધું એશિયા સાથે જોડશે, જેનાથી શિપિંગના સમયમાં 23 દિવસનો ઘટાડો થશે અને ખર્ચ પણ બચશે.

ભૂ-રાજનીતિ: આ બ્રિજ અને પોર્ટ દક્ષિણ અમેરિકામાં ચીનના વધતા વર્ચસ્વનું પ્રતીક છે, જેનાથી અમેરિકા ચિંતિત છે.