2029 સુધીમાં ISRO પાસે હશે 4 લોન્ચ પેડ! ગગનયાનથી ચંદ્રયાન-5 સુધી ભારતની અંતરિક્ષમાં મોટી છલાંગ

ભારતનું અંતરિક્ષ અભિયાન (Space Mission) આગામી વર્ષોમાં નવી ઊંચાઈઓ સર કરવા તૈયાર છે. ભારતીય અંતરિક્ષ સંશોધન સંસ્થા (ISRO)ના અધ્યક્ષ વી. નારાયણને જણાવ્યું છે કે વર્ષ 2029 સુધીમાં દેશમાં ચાર કાર્યરત લોન્ચ પેડ (Operational Launch Pads) બનાવવાની યોજના છે. ઉપગ્રહ પ્રક્ષેપણની વધતી માંગને પહોંચી વળવા માટે ISRO ખાનગી કંપનીઓ (Private Companies) સાથેની ભાગીદારી પણ વધારશે.

તમિલનાડુમાં 2,000 એકરમાં નવું સ્પેસપોર્ટ

ISRO દ્વારા તમિલનાડુના તુતીકોરિન જિલ્લાના કુલસેકરપટ્ટિનમમાં આશરે 2,000 એકરમાં સ્મોલ સેટેલાઇટ લોન્ચ વ્હીકલ (SSLV) માટે વિશેષ સ્પેસપોર્ટ વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે. આ સુવિધા વૈશ્વિક સ્તરે વધતી ઉપગ્રહ પ્રક્ષેપણની માંગને પહોંચી વળવામાં મદદરૂપ બનશે.

આ નવા સ્પેસપોર્ટમાં ઉપગ્રહ અને રોકેટને તૈયાર કરવા માટેની ઇન્ટિગ્રેશન બિલ્ડિંગ્સ (Integration Buildings), લોન્ચ પેડ, રેલ-ટ્રેક સિસ્ટમ અને ટેલિમેટ્રી, ટ્રેકિંગ તથા કમાન્ડ સિસ્ટમ જેવી મહત્વપૂર્ણ સુવિધાઓ ઊભી કરવામાં આવશે.

ISROનું ખાનગીકરણ નહીં, કંપનીઓ સાથે ભાગીદારી વધશે

વી. નારાયણને સ્પષ્ટ કર્યું કે ISROનું ખાનગીકરણ (Privatisation) કરવાની યોજના નથી. જોકે, ઉપગ્રહ પ્રક્ષેપણની વધતી સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય માંગને પહોંચી વળવા ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી જરૂરી છે.

ISRO સ્ટાર્ટઅપ્સ અને ખાનગી કંપનીઓને ટેક્નિકલ માર્ગદર્શન આપશે તથા પોતાની ટેક્નોલોજી સંબંધિત નિપુણતા તેમની સાથે વહેંચશે. આ સહયોગથી આર્થિક વિકાસને વેગ મળવાની સાથે ઉચ્ચ ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રમાં હજારો રોજગારીની તકો ઊભી થવાની આશા છે.

ગગનયાન મિશન માટે માનવરહિત પરીક્ષણની તૈયારી

ભારતના માનવ અંતરિક્ષ મિશન ગગનયાન (Gaganyaan Mission) અંગે પણ મહત્વની માહિતી આપવામાં આવી છે. નારાયણનના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી બે મહિનામાં પ્રથમ માનવરહિત પરીક્ષણ (Uncrewed Test) હાથ ધરવાની યોજના છે. ત્યારબાદ માનવસહિત મિશન પહેલાં વધુ બે માનવરહિત પરીક્ષણો કરવામાં આવશે.

આ પરીક્ષણોમાં પર્યાવરણ નિયંત્રણ, સુરક્ષા વ્યવસ્થા, ક્રૂ એસ્કેપ મિકેનિઝમ અને અંતરિક્ષયાનની અંદરની રચનાનું વિવિધ દબાણ, તાપમાન અને ભેજની સ્થિતિમાં મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે. આ મિશન માટે ISRO આશરે 8,000 ગ્રાઉન્ડ આધારિત પ્રયોગો પણ કરી ચૂક્યું છે. ચાર અવકાશયાત્રી ઉમેદવારો વિશેષ તાલીમ મેળવી રહ્યા છે.

ચંદ્રયાન-5માં જાપાન સાથે સહયોગ

ભવિષ્યના મિશન અંગે નારાયણને ચંદ્રયાન-5 (Chandrayaan-5)ની યોજનાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ ભારત અને જાપાનની અંતરિક્ષ એજન્સી વચ્ચેનું સંયુક્ત ચંદ્ર અભિયાન હશે. તેમાં 350 કિલોગ્રામનો રોવર (Rover) ચંદ્રની સપાટી પર આશરે 100 દિવસ સુધી વિવિધ પ્રયોગો કરશે.

ચાર લોન્ચ પેડ, નવું સ્પેસપોર્ટ, ગગનયાનની તૈયારીઓ અને ચંદ્રયાન-5 જેવી યોજનાઓ ભારતના અંતરિક્ષ ક્ષેત્રના વિસ્તરણની દિશા દર્શાવે છે.