સર્બિયામાં સત્તાધારી નેતા વુસિક સામે વિદ્યાર્થીઓનો પડકાર, સંસદીય ચૂંટણી માટે મતદાન શરૂ

યુરોપના બાલ્કન વિસ્તારમાં આવેલા સર્બિયા (Serbia)માં રવિવાર, 25 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ સંસદીય ચૂંટણી (Parliamentary Election) માટે મતદાન શરૂ થયું છે. એક દાયકાથી વધુ સમયથી સત્તામાં રહેલા શક્તિશાળી નેતા એલેક્ઝાન્ડર વુસિક (Aleksandar Vučić) સામે આ વખતે વિદ્યાર્થીઓએ સીધો પડકાર ફેંક્યો છે. ભ્રષ્ટાચાર (Corruption), શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં સુધારા અને સરકારની કામગીરી સામે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનો વચ્ચે યોજાઈ રહેલી આ ચૂંટણીને દેશના રાજકારણ માટે મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.

વિદ્યાર્થીઓના આંદોલન બાદ યોજાઈ રહી છે ચૂંટણી

સર્બિયામાં વિદ્યાર્થીઓના નેતૃત્વ હેઠળ લગભગ બે વર્ષથી વિરોધ પ્રદર્શનો ચાલી રહ્યાં છે. આંદોલનને મળેલા વ્યાપક સમર્થન વચ્ચે વુસિકે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં અચાનક સંસદીય ચૂંટણી યોજવાની જાહેરાત કરી હતી. વિદ્યાર્થીઓ લાંબા સમયથી સરકાર સામે ભ્રષ્ટાચાર રોકવા અને લોકશાહી સંસ્થાઓને વધુ જવાબદાર બનાવવાની માગ કરી રહ્યા છે.

વુસિક એક દાયકાથી વધુ સમયથી સર્બિયાની સત્તામાં છે. તેમણે અગાઉ વડાપ્રધાન અને ત્યારબાદ રાષ્ટ્રપતિ તરીકે દેશનું નેતૃત્વ કર્યું છે. હવે ચૂંટણીમાં તેમની પાર્ટી અને વિદ્યાર્થીઓના સમર્થનથી મેદાનમાં ઉતરેલા ઉમેદવારો વચ્ચે સ્પર્ધા જોવા મળી રહી છે.

16 લોકોનાં મોત બાદ શરૂ થયું હતું આંદોલન

વિરોધ પ્રદર્શનોની શરૂઆત 2024માં નોવી સાદ (Novi Sad) શહેરના રેલવે સ્ટેશન પર છતનો એક ભાગ ધરાશાયી થયા બાદ થઈ હતી. આ દુર્ઘટનામાં 16 લોકોનાં મોત થયાં હતાં. ત્યારબાદ સરકારી જવાબદારી અને બાંધકામની ગુણવત્તા અંગે ગંભીર સવાલો ઊભા થયા હતા.

વિદ્યાર્થીઓએ આ ઘટનાને લઈને જવાબદારી નક્કી કરવાની અને ભ્રષ્ટાચાર સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની માગ કરી હતી. ધીમે ધીમે આંદોલનનો વ્યાપ વધ્યો અને સરકારની નીતિઓ તથા સત્તાના કેન્દ્રીકરણ સામે પણ વિરોધ શરૂ થયો.

મતદાન સવારે 7થી રાત્રે 8 વાગ્યા સુધી

અહેવાલ અનુસાર, સર્બિયામાં મતદાન સ્થાનિક સમય પ્રમાણે સવારે 7 વાગ્યે શરૂ થયું હતું અને રાત્રે 8 વાગ્યા સુધી ચાલવાનું હતું. લગભગ 60 લાખની વસ્તી ધરાવતા આ દેશમાં ચૂંટણીનાં પરિણામો રાજકીય દિશા નક્કી કરવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.

વિદ્યાર્થીઓના સમર્થનથી ચૂંટણી લડી રહેલા ઉમેદવારોને સફળતા મળે તો તે દેશના રાજકારણમાં મોટો ફેરફાર બની શકે છે. યુરોપના અન્ય દેશોમાં શિક્ષણ, રોજગારની તકો અને સરકારી જવાબદારી જેવા મુદ્દે અવાજ ઉઠાવતા વિદ્યાર્થી આંદોલનો માટે પણ સર્બિયાનું પરિણામ મહત્ત્વ ધરાવી શકે છે.

વુસિકને વિકાસકાર્યોના આધારે સમર્થન મળવાની આશા

વિરોધ છતાં વુસિકને ચૂંટણીમાં મજબૂત ઉમેદવાર માનવામાં આવે છે. તેમના સમર્થકો તેમને દેશની આર્થિક મુશ્કેલીઓ ઘટાડવા અને માળખાકીય વિકાસ (Infrastructure Development)ને આગળ વધારવાનો શ્રેય આપે છે.

તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન નવા હાઇવે અને રેલવે પ્રોજેક્ટ્સ, શાળાઓ તથા હોસ્પિટલોનું આધુનિકીકરણ કરવામાં આવ્યું હોવાનો તેમના સમર્થકો દાવો કરે છે. વુસિકે પેન્શન વધારવા, જાહેર ક્ષેત્રના કર્મચારીઓના પગારમાં વધારો કરવા અને આરોગ્યસંભાળ ક્ષેત્રમાં સહાય આપવાનાં વચનો પણ આપ્યાં છે.

આ ઉપરાંત, યુવા યુગલોને સબસિડી આપવાની યોજનાઓ દ્વારા સામાન્ય નાગરિકોને રાહત આપવાનો પ્રયાસ પણ તેમના ચૂંટણી પ્રચારનો ભાગ રહ્યો છે.

ચીન, રશિયા અને યુરોપિયન યુનિયન સાથે સંબંધોનો મુદ્દો

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વુસિકે ચીન અને રશિયા સાથેના સંબંધોને મજબૂત બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. સાથે જ સર્બિયા માટે યુરોપિયન યુનિયન (European Union)માં જોડાવાનો માર્ગ પણ ખુલ્લો રાખ્યો છે.

વિદેશ નીતિમાં આ સંતુલન વુસિકના રાજકીય અભિગમનો મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગ છે. ચૂંટણીમાં તેમની પાર્ટીને સમર્થન આપનારા મતદારો માટે આર્થિક વિકાસ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો પણ મહત્ત્વના મુદ્દા બની શકે છે.

વિદ્યાર્થીઓનો મુખ્ય એજન્ડા શું છે?

વિદ્યાર્થીઓના આંદોલનનો મુખ્ય હેતુ ભ્રષ્ટાચારને નાબૂદ કરવાનો અને શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં સુધારા લાવવાનો છે. ચૂંટણી માટે તૈયાર કરવામાં આવેલી તેમની 250 ઉમેદવારોની યાદીમાં યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસરો, કલાકારો અને ખેડૂતોનો સમાવેશ થાય છે.

આ યાદીનું નેતૃત્વ કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ઇલિજા સર્દાનોવિક (Ilija Srdanović) કરી રહ્યા હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે. વિદ્યાર્થીઓએ પરંપરાગત રાજકીય નેતૃત્વથી અલગ રહીને વિવિધ ક્ષેત્રના લોકોને ચૂંટણીમાં તક આપવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.

વિદ્યાર્થીઓનો દાવો છે કે ભ્રષ્ટાચાર સામે પગલાં અને શિક્ષણમાં સુધારા વિના દેશની લાંબા ગાળાની પ્રગતિ શક્ય નથી. બીજી તરફ, વુસિક અને તેમના સમર્થકો વિકાસકાર્યો તથા આર્થિક યોજનાઓને આગળ ધરી રહ્યા છે.

શું સર્બિયામાં મોટો રાજકીય ફેરફાર થશે?

સર્બિયાની આ ચૂંટણીમાં એક તરફ લાંબા સમયથી સત્તામાં રહેલા વુસિક છે, જ્યારે બીજી તરફ ભ્રષ્ટાચાર અને શિક્ષણના મુદ્દે એકત્ર થયેલા વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન છે. તેથી ચૂંટણી માત્ર સરકાર પસંદ કરવાની પ્રક્રિયા નહીં, પરંતુ સરકારની કામગીરી અને જાહેર જવાબદારી અંગે મતદારોના અભિપ્રાયની કસોટી પણ બની છે.

જોકે, મતદાન પહેલાંની રાજકીય સ્થિતિ પરથી અંતિમ પરિણામ અંગે નિશ્ચિત આગાહી કરી શકાય નહીં. ચૂંટણીનાં પરિણામો બાદ જ સ્પષ્ટ થશે કે વુસિક પોતાનું રાજકીય વર્ચસ્વ જાળવી રાખે છે કે વિદ્યાર્થીઓના આંદોલનને મળેલું સમર્થન સર્બિયાની સત્તામાં મોટો ફેરફાર લાવે છે.