પુતિનની ભારત મુલાકાત પર સમગ્ર દુનિયાની નજર, PM મોદી સાથે નવી દિલ્હીમાં યોજાશે બેઠક
છેલ્લું અપડેટ : 10 Sept 2026
રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન (Vladimir Putin) ભારતની મુલાકાતે આવી રહ્યા છે. બ્રિક્સ (BRICS) શિખર સંમેલનમાં ભાગ લેવા ભારત પહોંચનારા પુતિનની સૌથી મહત્વની બેઠક 11 સપ્ટેમ્બરે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી (PM Narendra Modi) સાથે યોજાવાની છે. બંને નેતાઓ વચ્ચેની આ દ્વિપક્ષીય બેઠક (Bilateral Meeting) પર ભારત સહિત સમગ્ર દુનિયાની નજર છે. બેઠકમાં ક્રૂડ ઓઇલ, વેપાર, રોકાણ અને સંરક્ષણ સહિત અનેક મહત્વના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ શકે છે.
ક્રૂડ ઓઇલથી આગળ આર્થિક સંબંધો પર ભાર
રશિયા ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા (Energy Security) માટે મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર છે. રશિયા પાસેથી મળતું ક્રૂડ ઓઇલ ભારતની ઊર્જા જરૂરિયાતોમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. જોકે, રશિયન તેલની ખરીદીના મુદ્દે ભારત પર આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ પણ જોવા મળી રહ્યું છે.
આ સ્થિતિમાં મોદી અને પુતિન વચ્ચેની બેઠકમાં બંને દેશોના આર્થિક સંબંધોને માત્ર ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી પૂરતા મર્યાદિત ન રાખવા અંગે ચર્ચા થઈ શકે છે. વેપાર વધારવો, પરસ્પર રોકાણ (Mutual Investment)ને પ્રોત્સાહન આપવું અને સ્થાનિક કરન્સીમાં વેપાર (Local Currency Trade) વધારવા જેવા મુદ્દાઓ પણ એજન્ડામાં રહી શકે છે.
75 સુખોઈ-57 ફાઈટર જેટની ડીલ પર નજર
મોદી-પુતિન બેઠકમાં સંરક્ષણ ક્ષેત્ર (Defence Sector) સૌથી મહત્વના મુદ્દાઓમાંથી એક બની શકે છે. ભારત અને રશિયા વચ્ચે 75 સુખોઈ-57 (Su-57) સ્ટીલ્થ ફાઈટર જેટની સંભવિત ડીલને લઈને પણ ખાસ નજર છે.
સુખોઈ-57 રશિયાનું પાંચમી પેઢીનું (Fifth Generation) સ્ટીલ્થ ફાઈટર જેટ છે. સંભવિત ડીલની કિંમત લગભગ એક લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે છે. આ ઉપરાંત બંને દેશો વચ્ચે સંયુક્ત સંરક્ષણ ઉત્પાદન (Joint Defence Production) અને ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર અંગે પણ મહત્વની ચર્ચા થઈ શકે છે.
ભારત લાંબા સમયથી સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં સ્થાનિક ઉત્પાદન (Local Manufacturing) અને અત્યાધુનિક ટેક્નોલોજી મેળવવા પર ભાર આપી રહ્યું છે. રશિયા સાથે સંયુક્ત ઉત્પાદન આ દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું બની શકે છે.
S-400ની બાકી સપ્લાય પણ મહત્વનો મુદ્દો
બેઠકમાં ભારતના S-400 મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ (Missile Defence System)ની બાકી સપ્લાય અંગે પણ ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. ભારતે રશિયા સાથે પાંચ S-400 સિસ્ટમ ખરીદવાનો કરાર કર્યો હતો. તેમાંથી ચાર યુનિટ ભારતને મળી ચૂકી છે, જ્યારે પાંચમી યુનિટની સપ્લાય હજુ બાકી છે.
મોદી અને પુતિન વચ્ચેની બેઠકમાં આ બાકી રહેલી સપ્લાયને ઝડપથી પૂર્ણ કરવા અંગે ચર્ચા થઈ શકે છે.
પરમાણુ પનડુબ્બી સહયોગ પર પણ નજર
ભારત-રશિયા વચ્ચે પરમાણુ ક્ષેત્રમાં સહયોગ પણ લાંબા સમયથી ચાલી રહ્યો છે. બેઠક દરમિયાન પરમાણુ પનડુબ્બી (Nuclear Submarine) સાથે જોડાયેલા સહયોગ અંગે પણ ચર્ચા થઈ શકે છે.
ભારત પરમાણુ પનડુબ્બી માટે 112 મેગાવોટ ક્ષમતાવાળા વધુ શક્તિશાળી રિએક્ટરની ટેક્નોલોજી (Reactor Technology) મેળવવા રશિયા સાથે વાતચીત કરી રહ્યું છે. જો આ ક્ષેત્રમાં કોઈ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય થાય છે, તો તે બંને દેશોની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી (Strategic Partnership) માટે મોટું પગલું બની શકે છે.
આ રીતે પુતિનની ભારત મુલાકાત માત્ર બ્રિક્સ બેઠક પૂરતી મર્યાદિત નથી. મોદી-પુતિનની દ્વિપક્ષીય મુલાકાતમાં ઊર્જા, વેપાર, રોકાણ અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો અથવા જાહેરાતો થવાની શક્યતા હોવાથી આ બેઠક પર વૈશ્વિક સ્તરે પણ ખાસ નજર રહેશે.
