Video/ શા માટે ભારતમાં અમેરિકાનું કોઈ સૈન્ય મથક નથી?

દુનિયાના 80થી વધુ દેશોમાં અમેરિકાના 750થી વધુ સૈન્ય મથકો છે. જાપાન હોય કે જર્મની, દરેક જગ્યાએ અમેરિકી સૈનિકો તૈનાત છે. પણ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે ભારત જેવા આટલા મોટા વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર દેશમાં અમેરિકાનું એક પણ સૈન્ય મથક કેમ નથી?

તો પ્રથમ કારણ છે  ભારતની વિદેશ નીતિનો પાયો : 'સ્ટ્રેટેજિક ઓટોનોમી' એટલે કે વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા છે. ભારત માને છે કે પોતાની ધરતી પર કોઈ બીજા દેશની સેનાને રાખવી એ આઝાદી અને સંપ્રભુતા સાથે સમજૂતી કરવા જેવું છે. નેહરુથી લઈને મોદી સુધી, ભારતે હંમેશા 'નોન-અલાઈનમેન્ટ' (બિન-જોડાણ) ની નીતિ જાળવી રાખી છે.

યુદ્ધનું જોખમ (Risk of Conflict)

મિડિલ ઈસ્ટમાં આપણે જોઈએ છીએ કે જ્યાં પણ અમેરિકી બેઝ છે, ત્યાં ઈરાન કે અન્ય વિરોધી સંગઠનો હુમલા કરતા રહે છે. ભારત નથી ઈચ્છતું કે તે બીજા કોઈના યુદ્ધમાં પક્ષકાર બને કે દુશ્મન દેશોનું સીધું નિશાન બને.

સૈન્ય આત્મનિર્ભરતા

ભારત પાસે વિશ્વની સૌથી શક્તિશાળી સેનાઓમાંથી એક છે. આપણી પાસે ન્યુક્લિયર પાવર છે અને મજબૂત નૌકાદળ છે. ભારત પોતાની સુરક્ષા માટે કોઈ વિદેશી સૈનિકો પર નિર્ભર રહેવાને બદલે 'આત્મનિર્ભર ભારત' હેઠળ પોતાની તાકાત વધારવામાં માને છે.

LEMOA જેવો મહત્વનો કરાર

જોકે સૈન્ય મથક નથી, પણ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે LEMOA જેવો મહત્વનો કરાર છે. આ કરાર હેઠળ બંને દેશો એકબીજાના રિફ્યુઅલિંગ અને સમારકામ માટે સૈન્ય સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરી શકે છે. પણ યાદ રાખજો, આ માત્ર 'એક્સેસ' છે, કાયમી 'તૈનાતી' નહીં.

ભારતની આ નીતિ સ્પષ્ટ છે – "મિત્રતા બધા સાથે, પણ ગુલામી કોઈની નહીં." ભારત એક ઉભરતી મહાશક્તિ છે જે પોતાના દમ પર દુનિયામાં પોતાની ઓળખ બનાવી રહ્યું છે.