મણિપુરમાં 12  ફેબ્રુઆરીએ રાષ્ટ્રપતિ શાસનનો અંત, NDA ધારાસભ્યો દિલ્હી પહોંચ્યા; નવી સરકારની હિલચાલ તેજ

પૂર્વોત્તર રાજ્ય મણિપુરમાં છેલ્લા ઘણા સમયથી ચાલી રહેલા રાજકીય શૂન્યાવકાશનો હવે અંત આવવા જઈ રહ્યો છે. મે 2023 થી ફાટી નીકળેલી વંશીય હિંસા અને ત્યારબાદ લાદવામાં આવેલા રાષ્ટ્રપતિ શાસન પછી, હવે ફરી એકવાર લોકશાહી સરકારની સ્થાપના માટેની કવાયત તેજ બની છે. સોમવારે ભાજપ અને તેના સાથી પક્ષોના 20 થી વધુ ધારાસભ્યો દિલ્હી પહોંચ્યા છે, જ્યાં કેન્દ્રીય નેતૃત્વ સાથે એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાવાની છે.

12  ફેબ્રુઆરીએ રાષ્ટ્રપતિ શાસનની મુદત પૂર્ણ

મણિપુરમાં હાલમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાગુ છે, જેની મુદત 12 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ પૂર્ણ થઈ રહી છે. નિયમ મુજબ, આ મુદત પૂરી થાય તે પહેલાં કાં તો તેને લંબાવવી પડે અથવા નવી સરકારની રચના કરવી પડે. કેન્દ્ર સરકાર અને ભાજપ હાઈકમાન્ડ હવે રાજ્યમાં ફરીથી 'જનતાની સરકાર' સ્થાપવા તરફ આગળ વધી રહ્યા હોય તેવું જણાય છે.

ગત વર્ષે 13 ફેબ્રુઆરીએ તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી એન. બીરેન સિંઘે રાજીનામું આપ્યા બાદ રાજ્યમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવામાં આવ્યું હતું અને વિધાનસભાને સસ્પેન્ડ (મોકૂફ) રાખવામાં આવી હતી.

દિલ્હીમાં NDA ધારાસભ્યોનો જમાવડો

સોમવારે સવારથી જ મણિપુરના રાજકારણમાં ગરમાવો જોવા મળ્યો હતો. ભાજપના પ્રદેશ અધ્યક્ષ શારદા દેવી અને પૂર્વ મુખ્યમંત્રી એન. બીરેન સિંઘ સહિત અનેક ધારાસભ્યો દિલ્હી પહોંચ્યા છે.

શારદા દેવીનું નિવેદન: ઇમ્ફાલ એરપોર્ટ પર પત્રકારો સાથે વાત કરતા તેમણે જણાવ્યું કે, "NDAના તમામ ધારાસભ્યોને દિલ્હી બોલાવવામાં આવ્યા છે. અમને પૂરો વિશ્વાસ છે કે રાજ્યમાં ટૂંક સમયમાં સ્થિર અને જનતાની સરકાર બનશે."

પૂર્વ મુખ્યમંત્રીએ સકારાત્મક પરિણામની અપેક્ષા વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે સરકાર એક નિરંતર પ્રક્રિયા છે અને તેમણે પહાડી તેમજ ખીણ વિસ્તારોમાં શાંતિ સ્થાપવા હંમેશા પ્રયત્નો કર્યા છે.

મુખ્યમંત્રી કોણ બનશે?

જ્યારે સિંહને પૂછવામાં આવ્યું કે જો તેઓ સત્તામાં હોત તો પરિસ્થિતિ અલગ હોત, ત્યારે તેમણે કહ્યું, "સરકાર એક ચાલુ પ્રક્રિયા છે. મેં મણિપુરમાં પરિસ્થિતિ બદલવા માટે મારા શ્રેષ્ઠ પ્રયાસો કર્યા. પહાડી અને ખીણ બંને વિસ્તારોમાં નોંધપાત્ર ફેરફારો થયા છે." લમસંગ મતવિસ્તારના ધારાસભ્ય એસ. રાજન સિંહે કહ્યું, "સરકાર બનાવવાની શક્યતા છે. જોકે, રાજ્યની પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કર્યા પછી નેતાની પસંદગી કેન્દ્રીય નેતૃત્વ દ્વારા કરવામાં આવશે. આ બેઠક સોમવારે સાંજે યોજાવાની શક્યતા છે."

ધારાસભ્ય એચ. ડિંગોએ જણાવ્યું હતું કે આ બેઠક સોમવારે સાંજે યોજાવાની છે, પરંતુ બેઠકનો એજન્ડા હજુ સુધી જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી. "અમને આજે જ દિલ્હી પહોંચવાનું કહેવામાં આવ્યું છે," તેમણે કહ્યું. ખુરાઈ મતવિસ્તારના ધારાસભ્ય એલ સુસિન્દ્રોએ કહ્યું કે તેમને દિલ્હીમાં બેઠક વિશે કોઈ માહિતી મળી નથી.

નેશનલ પીપલ્સ પાર્ટી (NPP) ના રાજ્ય પ્રમુખ લોર્હો એસ ફોજેએ કહ્યું, "હું પણ દિલ્હી જઈ રહ્યો છું. સરકાર રચના અંગે કંઈ ચોક્કસ નથી. અમને ફક્ત એક બેઠક માટે બોલાવવામાં આવ્યા છે." NPP નાગાના ધારાસભ્ય જે પામેઈએ કહ્યું, "ચાલો શ્રેષ્ઠની આશા રાખીએ. હા, અમને બોલાવવામાં આવ્યા છે; અમે બધા NDA સાથી છીએ." ચાલો જોઈએ શું થાય છે."

મણિપુરમાં મેઈતેઈ અને કુકી જૂથો વચ્ચે વંશીય હિંસામાં મે 2023 થી 260 થી વધુ લોકો માર્યા ગયા છે અને હજારો લોકો વિસ્થાપિત થયા છે. ગયા વર્ષે 13 ફેબ્રુઆરીએ એન. બિરેન સિંહે મુખ્યમંત્રી પદેથી રાજીનામું આપ્યા બાદ કેન્દ્રએ રાજ્યમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદ્યું હતું. રાજ્ય વિધાનસભા, જેનો કાર્યકાળ 2027 માં સમાપ્ત થાય છે, તેને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવી હતી

સરકારનું ગણિત: કોની પાસે કેટલી બેઠકો?

મણિપુરની 60 સભ્યોની વિધાનસભામાં સરકાર બનાવવા માટે 31 બેઠકોની જરૂર હોય છે. વર્તમાન સ્થિતિ મુજબ ભાજપ અને તેના સાથી પક્ષો પાસે સ્પષ્ટ બહુમતી છે:

આમ, બહુમતી હોવા છતાં મુખ્ય પડકાર 'નેતૃત્વ' અને રાજ્યમાં 'શાંતિ જાળવી રાખવાનો' છે.

મણિપુર હિંસા અને પડકારો

મે 2023 માં મેઇતેઈ અને કુકી સમુદાય વચ્ચે ફાટી નીકળેલી હિંસામાં અત્યાર સુધીમાં 260 થી વધુ લોકોના મોત થયા છે અને હજારો લોકો વિસ્થાપિત થયા છે. નવી સરકાર સામે સૌથી મોટો પડકાર બંને સમુદાયો વચ્ચે વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવાનો અને રાજ્યમાં કાયમી શાંતિ લાવવાનો રહેશે.