પદ્મવિભૂષણ એનાયત થાય તે પહેલાં જ વરિષ્ઠ કથક ગુરુ કુમુદિની લાખિયાએ દુનિયાને કહ્યું અલવિદા
ગત પ્રજાસત્તાક દિવસની પૂર્વ સંધ્યાએ રાષ્ટ્રપતિ મુર્મૂએ પદ્મ પુરસ્કારોની જાહેરાત ક
ગત પ્રજાસત્તાક દિવસની પૂર્વ સંધ્યાએ રાષ્ટ્રપતિ મુર્મૂએ પદ્મ પુરસ્કારોની જાહેરાત કરી હતી. રાષ્ટ્રપતિએ કુલ 139 પદ્મ એવોર્ડ, 2 કીર્તિ ચક્ર તેમજ 14 શૌર્ય ચક્રની જાહેરાત કરી હતી. જેમાં ગુજરાતમાં કુલ 8 લોકોને પદ્મ એવોર્ડની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. ગુજરાતના સુપ્રસિદ્ધ કથક ડાન્સર કલાકાર કુમુદિની લાખિયાનું પદ્મવિભૂષણ મળે તે પહેલા જ દુ:ખદ અવસાન થયું.
ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્ય સ્વરૂપ 'કથક'માં ક્રાંતિકારી પરિવર્તન લાવનાર ચિંતનશીલ ચિંતક અને પ્રયોગકર્તા વિદુષી કુમુદિની લાખિયા જીવનભર અદમ્ય ઊર્જા સાથે નૃત્ય ક્ષેત્રે સર્જન કરતાં રહ્યા છે. તેમની સર્જનાત્મકતા, જેમણે પોતાના કમ્ફર્ટ ઝોનથી દૂર થઈને પોતાની ઓળખ ઊભી કરી છે. કથક નૃત્ય પર તેની પોતાની મહોર લગાવી છે, જે આજે તેમની અનિવાર્ય અનિવાર્ય બની ગઈ છે! કલાના ક્ષેત્રમાં તેમના મૂલ્યવાન યોગદાન માટે, તેમને પદ્મ ભૂષણ અને સંગીત નાટક અકાદમી પુરસ્કાર અને 'રત્ન સભ્યપદ' સહિત ઘણા સન્માનોથી નવાજવામાં આવ્યા છે. ગત પ્રજાસત્તાક દિવસે તેમને રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા પદ્મવિભૂષણની પણ જાહેરાત કરવામાં આવ્યો હતો.
અમદાવાદમાં તેમના દ્વારા સ્થાપિત નૃત્ય સંસ્થા 'કદમ્બ'માં તાલીમ પામેલા કલાકારો અને અહીં સર્જાયેલી ઉત્કૃષ્ટ નૃત્ય કૃતિઓએ તેમને એક સક્ષમ ગુરુ અને કલ્પનાશીલ કોરિયોગ્રાફર તરીકે વિશ્વભરમાં ખ્યાતિ પ્રાપ્ત કરી છે. કદંબ તેમના વિચારોનું પ્રતિક છે, તે સુગંધી પુષ્પવૃક્ષનું જેના ફૂલો આજે કુમુદિનીની ફળદ્રુપ કલ્પના અને સુંદર કલાની સુવાસ દેશ-વિદેશમાં ફેલાવી રહ્યા છે. તેમણે અમદાવાદની બંજર જમીન પર માત્ર ત્રણ તાલીમાર્થીઓ સાથે 'કદંબ'નું નાજુક છોડ વાવ્યો ત્યારે ત્યાં કથકનો કોઈ પત્તો ન હતો. નકામું ગણાતું અને વેશ્યાગૃહો કે ફિલ્મો સાથે સંકળાયેલા આ નૃત્યને નીચું જોવામાં આવતું હતું. આ શાસ્ત્રીય નૃત્ય શૈલી, જે સારા પરિવારની કન્યાઓ માટે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત હતુ. કુમુદિનીના કઠોર પ્રયાસોને કારણે આ શહેરમાં પ્રથમ વખત તેના સંપૂર્ણ ગૌરવ સાથે સ્થાપિત થઈ.
જો કે, 'કદમ્બ'ની સ્થાપનાના પ્રારંભિક તબક્કામાં, તે શહેરમાં એક પણ તબલાવાદક તેમની સાથે ઉપલબ્ધ ન હતો. સદ્ભાગ્યે, પંડિત ઓમકારનાથ ઠાકુરના શિષ્ય અતુલ દેસાઈ સાથેની તક અને મિત્રતાએ તેમની સંગીતની મુશ્કેલીઓ હળવી કરી. અતુલ કુમુદિનીની સર્જનાત્મક વિચારસરણીમાં ભાગીદાર બન્યો અને કુમુદિનીની કલ્પના મુજબ તેણીની નૃત્ય રચનાઓ માટે સંગીત કંપોઝ કરવામાં તેની સાથે જોડાયો. બંને વચ્ચેની પરસ્પર પરામર્શ ઘણીવાર સંઘર્ષના તબક્કે પહોંચે છે, પરંતુ પરિણામે સંગીત સાથે કુમુદિની અનન્ય નૃત્ય રચનાઓમાં પ્રાણ ફૂંકાયા.
આજે કથકના વરિષ્ઠ ગુરુ કુમુદિની લાખિયાનું પદ્મવિભૂષણ એનાયત થાય તે પહેલા 95 વર્ષની ઉંમરે થયું અવસાન.
