અવકાશમાં ઉડાન ભરતા જ ભારતીય મૂળની પ્રથમ અવકાશયાત્રી કલ્પના ચાવલાએ છોડી દીધી હતી દુનિયા, જાણો તે દિવસે શું થયું?
૧ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૦૩ ના રોજ, એક એવો અકસ્માત થયો જેણે આખી દુનિયાને હચમચાવી દીધી.
૧ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૦૩ ના રોજ, એક એવો અકસ્માત થયો જેણે આખી દુનિયાને હચમચાવી દીધી. આ અકસ્માત કોલંબિયા સ્પેસ શટલનો અકસ્માત હતો, જેમાં 7 અવકાશયાત્રીઓના મોત થયા હતા. આ સાત અવકાશયાત્રીઓમાં ભારતીય મૂળના અમેરિકન અવકાશયાત્રી કલ્પના ચાવલા પણ હતા. આજે કલ્પના ચાવલાની જન્મજયંતિ છે, તો ચાલો જાણીએ કે તેમનું અવકાશમાં મૃત્યુ કેવી રીતે થયું?
કલ્પના ચાવલાનું બીજું અને છેલ્લું મિશન
16 જાન્યુઆરી, 2003 એ તારીખ હતી જ્યારે કલ્પના ચાવલાએ કોલંબિયા સ્પેસ શટલ મિશન STS-107 સાથે તેમની બીજી અને છેલ્લી અવકાશ યાત્રા માટે ઉડાન ભરી હતી. તે નાસાના સ્પેસ શટલ પ્રોગ્રામનું 113મું મિશન હતું. આ મિશન દરમિયાન, અવકાશયાત્રીઓએ 16 દિવસ સુધી અવકાશમાં 80 થી વધુ વિજ્ઞાન પ્રયોગો કર્યા. જોકે, આ અભિયાનનો અંત 1 ફેબ્રુઆરી 2003 ના રોજ દુઃખદ રીતે થયો. શટલ લેન્ડિંગના માત્ર 16 મિનિટ પહેલા ક્રેશ થયું હતું, જેમાં 7 અવકાશયાત્રીઓના મોત થયા હતા.
શટલમાં 7 અવકાશયાત્રીઓ સવાર હતા.
ડૉ. કલ્પના ચાવલા (ભારતીય મૂળના અમેરિકન અવકાશયાત્રી)
કર્નલ રિક હસબન્ડ (કમાન્ડર)
કમાન્ડર વિલિયમ મેકકુલ
લેફ્ટનન્ટ કર્નલ માઈકલ એન્ડરસન
કેપ્ટન ડેવિડ બ્રાઉન
કમાન્ડર લાહૌલ ક્લાર્ક
ઇઝરાયલી કર્નલ ઇલાન રેમન
શટલના ભાગો પડવા લાગ્યા
ઉડાન દરમિયાન શટલે અનેક વિજ્ઞાન પ્રયોગો સફળતાપૂર્વક કર્યા. તે પૃથ્વી પર પાછું ફરી રહ્યું હતું, ત્યારે ટેકનિકલ ખામીને કારણે ક્રેશ થઈ ગયું. લોન્ચ થયાના 81.7 સેકન્ડ પછી ફ્લાઇટમાં સમસ્યા શરૂ થઈ. ઇન્સ્યુલેશનને કારણે બાહ્ય ઇંધણ ટાંકી ફાટી ગઈ. આ સમય દરમિયાન અવકાશયાન 2649 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે આગળ વધી રહ્યું હતું અને 20,000 મીટરથી વધુ ઊંચાઈ પર હતું. ઘટના સમયે શટલની ઊંચાઈને કારણે, પૃથ્વી પર કોઈ અનિચ્છનીય ઘટના બની ન હતી. ઇન્સ્યુલેશન ડાબી પાંખની આગળની ધાર પર શટલને અથડાયું. નુકસાન એટલું ગંભીર હતું કે તેના કારણે અવકાશયાનની નીચેની બાજુએ આવેલી થર્મલ પ્રોટેક્શન સિસ્ટમમાં ખામી સર્જાઈ ગઈ. ફ્લોરિડામાં ઉતરાણ કરતી વખતે શટલના ભાગો કેલિફોર્નિયા ઉપર પડવા લાગ્યા. આ પછી, તે ટેક્સાસ અને લ્યુઇસિયાના પર સંપૂર્ણપણે વિખેરાઈ ગયું. આ અકસ્માત એટલો ભયંકર હતો કે કોઈ પણ અવકાશયાત્રી બચી શક્યા નહીં.
અકસ્માત પછીનું દ્રશ્ય
અકસ્માત પછી, શટલના કાટમાળના ટુકડા ટેક્સાસ અને લ્યુઇસિયાનાના આકાશમાં વિખરાયેલા જોવા મળ્યા. આ ઘટનાનું સ્થાનિક ટીવી સ્ટેશનો પર જીવંત પ્રસારણ કરવામાં આવ્યું હતું અને 80 ટન જ્વલંત કાટમાળ આકાશમાં ઉડતો જોવા મળ્યો હોવાના અહેવાલો બહાર આવ્યા હતા. ટેક્સાસના બોબ મોલ્ટરે નેશનલ પબ્લિક રેડિયોને જણાવ્યું કે તેમણે આકાશમાં શટલ તૂટતું જોયું અને ધુમાડાના ગોટા જોયા. કોલંબિયા શટલ નાસાના સૌથી જૂના શટલમાંનું એક હતું અને તેનો અકસ્માત નાસા માટે મોટો ફટકો હતો.
અવકાશયાનના કાટમાળને શોધવા માટે અઠવાડિયા લાગી ગયા. આ એક મેરેથોન મિશન હતું. કારણ કે આ કાટમાળ 2000 ચોરસ માઇલના વિસ્તારમાં ફેલાયેલો હતો. નાસાને કુલ ૮૪,૦૦૦ ટુકડાઓ મળ્યા.
નાનપણથી જ સપના જોતી
કલ્પના ચાવલાએ બાળપણથી જ ઉડાન ભરવાનું સ્વપ્ન જોયું હતું. જ્યારે તેની સાથેના બાળકોને પૂછવામાં આવતું કે તેઓ શું બનવા માંગે છે, ત્યારે તેઓ કહેતા કે એન્જિનિયર કે ડૉક્ટર, જોકે, ત્યારે પણ કલ્પના કહેતી કે તે ઉડવા માંગે છે. તેમણે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત એન્જિનિયરિંગથી કરી હતી. આ પછી, પંજાબ એન્જિનિયરિંગ કોલેજમાંથી સ્નાતક થયા પછી, તે અમેરિકા ગઈ. 1982માં, તે અમેરિકા ગઈ અને ટેક્સાસ યુનિવર્સિટીમાંથી એરોસ્પેસ એન્જિનિયરિંગમાં એમ.ટેક પૂર્ણ કર્યું. તેમણે કોલોરાડો યુનિવર્સિટીમાંથી ડોક્ટરેટની ડિગ્રી પણ મેળવી. આ પછી, કલ્પના ચાવલા 1988 માં નાસામાં જોડાયા.
કલ્પના ચાવલાનું પહેલું મિશન સફળ રહ્યું. કલ્પનાએ પોતાની પહેલી યાત્રા 1997માં શરૂ કરી હતી. તે તેના 5 સાથી અવકાશયાત્રીઓ સાથે આ મિશન પર ગઈ હતી. તેમણે 1 કરોડ 4 લાખ માઇલનો પ્રવાસ કર્યો. તેમણે પૃથ્વીની પ્રદક્ષિણા 252 વાર કરી હતી.
પ્રથમ મિશનની સફળતા પછી, કલ્પનાનો ઉત્સાહ ચરમસીમાએ હતો. 16 જાન્યુઆરી, 2003 ના રોજ, કલ્પના સહિત 7 અવકાશયાત્રીએ કોલંબિયા STS-107 પર ઉડાન ભરી. આ કલ્પનાનું બીજું અવકાશ મિશન હતું. આ મિશન કલ્પના ચાવલાનું છેલ્લું મિશન બન્યું. તેઓએ 3 ફેબ્રુઆરીએ પાછા ફરવાનું હતું, પરંતુ ઉડાનનો શોખ ધરાવતી કલ્પનાએ ઉડાન ભરતી વખતે જ પોતાનો જીવ ગુમાવ્યો.
કલ્પના ચાવલા ભલે આ દુનિયા છોડીને ચાલી ગઈ હોય, પણ લોકો હજુ પણ તેમને યાદ કરે છે. તે એવા લોકો માટે પ્રેરણા છે જેઓ અવકાશનું સ્વપ્ન જુએ છે. કલ્પના ઘણીવાર કહેતી કે હું અવકાશ માટે બની છું, મેં દરેક ક્ષણ અવકાશ માટે વિતાવી છે અને તેના માટે જ મરીશ. આખરે ઉડાન ભરતી વખતે તેનું મૃત્યુ થયું.
