ન કોઈ ઈજાના નિશાન, ન ક્યાંય લોહી નીકળ્યું, તો નાસભાગમાં કેવી રીતે જીવ જાય છે?

હાથરસના સિકંદરરાઉ શહેરથી લગભગ ચાર કિલોમીટર દૂર ફુલરાઈ ગામમાં કેટલાય વીઘામાં ટેન્ટ લગાવવામાં આવ્યા હતા. બાબા સાકર નારાયણનો સત્સંગ હતો. આ પછી બાબા જતાની સાથે જ અહીં ભાગદોડ મચી ગઈ હતી અને 111 મહિલાઓ સહિત 116 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા. મૃત્યુ પામેલા તમામના શરીર પર ન તો ઈજાના નિશાન હતા કે ન તો લોહી વહેતું હતું, તો મૃત્યુનું કારણ શું હતું? જો આપણે તબીબી પરિભાષામાં વાત કરીએ તો તેને કમ્પ્રેશન એસ્ફીક્સિયા એટલે કે છાતીનું સંકોચન કહેવાય છે.

જ્યારે પણ દુનિયામાં ક્યાંય પણ નાસભાગ થાય છે, ત્યારે લોકો હંમેશા આ કારણોસર પોતાનો જીવ ગુમાવે છે. તે આ રીતે સરળતાથી સમજી શકાય છે - આવું ત્યારે થાય છે જ્યારે કોઈ બાહ્ય બળને કારણે છાતી પર એટલું દબાણ આવે છે કે શ્વાસ લેવાનું બંધ થઈ જાય છે. ફેફસાં એટલા દબાઈ જાય છે અથવા કચડી જાય છે કે તેઓ હૃદય સુધી ઓક્સિજન પહોંચાડવામાં અસમર્થ થઈ જાય છે, કારણ કે બહારથી આવતી હવા ફેફસાં દ્વારા આપણા શરીરમાં પહોંચે છે. જ્યારે ફેફસાં કામ કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે, ત્યારે વાયુમાર્ગ બંધ થઈ જાય છે. જીવ ગુમાવવો પડે છે.

આવું ત્યારે થાય છે જ્યારે ભીડ તમને ખરાબ રીતે દબાવી દે છે અથવા તમે ભીડથી કચડાય જાઓ છો. તમારા શરીર પર ગંભીર દબાણ આવતો હોય. આને શ્વસન અવરોધ કહેવામાં આવે છે, જ્યારે બાહ્ય દબાણ છાતી અથવા પેટ પર દબાણ કરે છે અને શ્વાસ લેવાનું બંધ કરે છે અથવા ફેફસાં પર એટલું ખરાબ રીતે દબાણ કરવામાં આવે છે કે તે સ્ક્વિઝ થઈ જાય છે અને તેમની પાછલી સ્થિતિમાં પાછા આવી શકતા નથી.

હાથરસ નાસભાગમાં મૃત લોકો સાથે પણ એવું જ થયું હતું, કાં તો વધું ભીડ તેમને કચડીને અથવા તેમને દબાવીને બહાર આવી હતી. આ સ્થિતિ એટલી ભયાનક હશે કે તેના ફેફસાંને આંતરિક રીતે ખરાબ રીતે નુકસાન થયું હતું. આ લોકો બહારથી ઠીક દેખાય છે. લોહીનો પ્રવાહ ભલે ન આવ્યો હોય, પરંતુ ફેફસાંને એવી અસર થઈ કે શરીરની આખી શ્વસનતંત્ર ખોરવાઈ ગઈ.

નિષ્ણાતોના મતે નાસભાગ દરમિયાન પગ છાતી પર રાખવામાં આવે છે. આના કારણે ફેફસાંની નજીકનો ડાયાફ્રેમ સંકોચવા લાગે છે એટલે કે કડક થઈ જાય છે, જ્યારે તે સપાટ થઈ જાય છે ત્યારે તે યોગ્ય રીતે કામ કરી શકતો નથી અને ઓક્સિજન શરીર સુધી પહોંચી શકતો નથી અને મગજ સુધી પહોંચાડતો નથી. જેના કારણે મગજ ડેડ થઈ જાય છે અને તેનું મૃત્યુ થઈ જાય છે.

આ ક્યારે થાય છે

- કોઈના શરીર પર દબાણ કરતી મોટી ભીડ, જેમ કે ધાર્મિક સમારોહમાં નાસભાગ દરમિયાન

- વધું ભીડવાળા સંગીત સમારોહમાં

- કોઈ કોઈની છાતી પર બેઠું છે

- જો કોઈ ભારે વ્યક્તિ છાતી પર બેઠી હોય

- કોઈ છાતી પર ઘૂંટણ ટેકવીને બેઠું છે

- જો કોઈ વ્યક્તિ ઉપર બેઠી હોય અને તેને ગૂંગળામણ અનુભવાય

આ કિસ્સામાં લક્ષણો શું છે

- વાત કરવી મુશ્કેલ બની જાય છે

- ગળું બંધ થાય છે

- ખરાબ રીતે ખાંસી

મૃત્યુ ફરીથી કેવી રીતે થાય છે?

-આવી સ્થિતિમાં મગજ અને હૃદય માત્ર ત્રણથી ચાર મિનિટમાં એટલી ગંભીર રીતે પ્રભાવિત થાય છે કે તેને બચાવવું મુશ્કેલ બની જાય છે.

- સંકુચિત ગૂંગળામણને કારણે લોહીમાં ઓક્સિજનનું સ્તર ઝડપથી ઘટે છે.

- સામાન્ય રીતે ઓક્સિજનનું સ્તર એકથી બે મિનિટમાં નીચે આવવાનું શરૂ થાય છે.

- જો ઓક્સિજનનું સ્તર 56 ટકા સુધી પહોંચી જાય તો લોકો બેહોશ થઈ શકે છે. જો કે આ વ્યક્તિએ વ્યક્તિએ અલગ અલગ હોઈ શકે છે.

- શ્વાસ લેવામાં અવરોધ છે. દબાણ દૂર કર્યા પછી પણ તે મૃત્યુ તરફ દોરી શકે છે

આવી સ્થિતિમાં શું કરવું જોઈએ?

- મોંથી મોં દ્વારા શ્વાસ લેવાની ક્રિયા.

- ઓક્સિજન થેરાપીનો અર્થ છે શ્વાસની નળી દ્વારા શરીરની અંદર ઓક્સિજન પહોંચાડવો.