₹1500થી ઓછા પેન્શન પર જીવી રહ્યા છે 49 લાખ નિવૃત્ત કર્મચારીઓ, સરકારી આંકડામાં ખુલાસો

ભારતમાં પેન્શન વ્યવસ્થાની હકીકત પર પ્રકાશ પાડતા તાજેતરના સરકારી આંકડાઓ ચોંકાવનારા નીકળ્યા છે. સેન્ટ્રલ ગવર્મેન્ટ દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડા મુજબ, દેશભરના 49 લાખથી વધુ નિવૃત્ત કર્મચારીઓ હાલ દર મહિને ₹1500થી પણ ઓછું પેન્શન મેળવી રહ્યા છે.

વધતી જતી મોંઘવારીમાં આ રકમ ઘણી ઓછી છે. એક અઠવાડિયાના ખર્ચનું સંચાલન કરવું પણ મુશ્કેલ બની શકે છે, એક મહિનાની વાત તો દૂર. શ્રમ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે 31 માર્ચ, 2025 સુધીમાં, 8.15 મિલિયન પેન્શનરો EPS-95 હેઠળ નોંધાયેલા હતા, જેનું સંચાલન કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) દ્વારા કરવામાં આવે છે.

ફક્ત એટલા જ લોકોને વધુ પેન્શન મળી રહ્યું છે

સરકારી ડેટા અનુસાર, 4.915 મિલિયન પેન્શનરોમાંથી, 50% થી વધુ કર્મચારીઓને માસિક 1500 રૂપિયાથી ઓછું પેન્શન મળી રહ્યું છે. તે જ સમયે, 7.87 મિલિયન પેન્શનરો (96%) ને દર મહિને 4,000 રૂપિયાથી ઓછું મળે છે. આ ઉપરાંત, 8.09 મિલિયન પેન્શનરો (99%) નું માસિક પેન્શન 6,000 રૂપિયાથી ઓછું છે. ફક્ત 53,541 પેન્શનરો (0.65%) ને 6,000 રૂપિયાથી વધુ રકમ મળે છે.

EPS હેઠળ ન્યૂનતમ પેન્શન ફક્ત 1 હજાર છે

EPS-95 હેઠળ ન્યૂનતમ પેન્શન દર મહિને 1,000 રૂપિયા છે, જે મૂળભૂત જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે પૂરતું માનવામાં આવતું નથી. નાણાકીય સલાહકારો માને છે કે જો તમે મેટ્રો શહેરમાં રહેતા હોવ, તો તમે ફક્ત એક દિવસ અથવા ખૂબ ઓછા ખર્ચ કર્યા પછી પણ એક અઠવાડિયાથી વધુ સમય સુધી તેને ચલાવી શકતા નથી.

પેન્શન વધારવાનું દબાણ

ટ્રેડ યુનિયનો વારંવાર દલીલ કરે છે કે આટલું ઓછું પેન્શન નિવૃત્ત કર્મચારીઓને નાણાકીય સુરક્ષા પૂરી પાડી શકતું નથી. ખાસ કરીને જ્યારે આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અને સેવાઓના ભાવ સતત વધી રહ્યા છે. ટ્રેડ યુનિયનો માંગ કરે છે કે લઘુત્તમ માસિક પેન્શન વધારીને રૂ. 9,000 કરવામાં આવે અને શ્રમ મંત્રાલયને સુપરત કરાયેલી 17 માંગણીઓના ચાર્ટરમાં તેને એક ખાસ માંગ તરીકે વર્ણવી છે. તેઓ કહે છે કે આ માત્ર કર્મચારીઓના કલ્યાણ માટે જ નહીં પરંતુ સામાજિક સ્થિરતા માટે પણ જરૂરી છે.

નાણાકીય વર્ષ 2024 માં રૂ. 23,028 કરોડ પેન્શનનું વિતરણ

શ્રમ અને રોજગાર રાજ્યમંત્રી શોભા કરંદલાજેએ રાજ્યસભામાં જણાવ્યું હતું કે EPS-95 હેઠળ કુલ પેન્શન વિતરણ 2023-24 માં રૂ. 23,028 કરોડ થયું છે જે 2022-23 માં રૂ. 22,113 કરોડ હતું. તે જ સમયે, EPFO ​​ની કુલ આવકમાં વધારો થયો છે. ગયા વર્ષે વ્યાજની આવક રૂ. 52171  કરોડથી વધીને રૂ. 58669 કરોડ થઈ ગઈ. આ ઉપરાંત, વ્યાજ સહિતની અન્ય આવક રૂ. 564 કરોડથી વધીને રૂ. 864 કરોડ થઈ ગઈ. માર્ચ 2025 સુધી નિષ્ક્રિય ખાતાઓમાં રહેલી રકમ રૂ. 10898 કરોડ હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું.