અમદાવાદમાં હેરિટેજ મિલકતો માટે AMCની કડક નીતિ: વ્યાપારી ઉપયોગ બદલાશે તો TDRના લાભો રદ થશે

અમદાવાદના ઐતિહાસિક વારસાને બચાવવા અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) હવે કડક નીતિ અમલમાં મૂકવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. શહેરના કોટ વિસ્તાર (Walled City)માં આવેલી હેરિટેજ મિલકતોને વ્યાપારી જગ્યાઓમાં ફેરવવા અથવા વિકાસના નામે તોડી પાડવા સામે કાર્યવાહી કરવાની વિચારણા ચાલી રહી છે. સૂચિત નીતિ મુજબ, હેરિટેજ મકાનના માલિકો જો હોમસ્ટે, રેસ્ટોરન્ટ કે હોટલ સિવાય અન્ય કોઈ વ્યાપારી પ્રવૃત્તિ માટે મિલકતનો ઉપયોગ કરશે તો તેમને મળતા ટ્રાન્સફરેબલ ડેવલપમેન્ટ રાઇટ્સ (TDR)ના લાભો રદ થઈ શકે છે.
પહેલેથી મળેલા TDRના લાભો પણ પાછા ખેંચાશે
AMCના હેરિટેજ વિભાગ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી રહેલી નવી જોગવાઈઓમાં અગાઉથી TDRનો લાભ મેળવી ચૂકેલા મકાનોનો પણ સમાવેશ થઈ શકે છે. જો આવા મકાનોના ઉપયોગમાં નિયમ વિરુદ્ધ ફેરફાર કરવામાં આવશે તો તેમના TDRના લાભો પાછા ખેંચવાની જોગવાઈ થઈ શકે છે. બીજી તરફ, હેરિટેજ મિલકતોની જાળવણી માટે મળતા TDRના વળતરમાં વધારો કરવા પણ વિચારણા ચાલી રહી છે. આ અંગે AMCએ રાજ્ય સરકાર સમક્ષ રજૂઆત કરી છે.
2,236 હેરિટેજ મકાનોમાંથી માત્ર 148એ લાભ લીધો
અમદાવાદને યુનેસ્કો (UNESCO) વર્લ્ડ હેરિટેજ સિટીનો દરજ્જો મળ્યાના નવ વર્ષ બાદ પણ હેરિટેજ મિલકતોના સંરક્ષણ માટેની TDR યોજનાને અપેક્ષિત પ્રતિસાદ મળ્યો નથી. શહેરમાં નોટિફાઇ થયેલા 2,236 હેરિટેજ મકાનોમાંથી અત્યાર સુધી માત્ર 148 મકાનમાલિકોએ જ આ યોજનાનો લાભ લીધો છે. 2014ના જનરલ ડેવલપમેન્ટ કંટ્રોલ રેગ્યુલેશન્સ (GDCR) હેઠળ શરૂ કરાયેલી આ યોજનામાં હેરિટેજ મિલકતોનું જતન અને સમારકામ કરનારા માલિકોને TDR પ્રમાણપત્ર આપવામાં આવે છે. માલિકો આ પ્રમાણપત્ર વેચીને જાળવણી માટે નાણાં મેળવી શકે છે. જોકે, લાંબી દસ્તાવેજી પ્રક્રિયા, જટિલ નિયમો અને પ્રમાણમાં ઓછું વળતર મળતું હોવાની ફરિયાદોને કારણે મકાનમાલિકો યોજનાથી દૂર રહ્યા છે.
હેરિટેજ મકાનોમાં ગેરકાયદે બાંધકામ રેગ્યુલરાઇઝ કરવાના વિવાદમાં કાર્યવાહી નહીં
એક તરફ AMC હેરિટેજ મિલકતોને બચાવવા કડક નીતિ બનાવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ હેરિટેજ મકાનોમાં ગેરકાયદે બાંધકામોને નિયમિત (Regularise) કરવાના કથિત કૌભાંડમાં છ મહિના બાદ પણ કોઈ અધિકારી સામે કાર્યવાહી થઈ નથી. શહેરનાં પાંચથી વધુ હેરિટેજ મકાનોમાં અનધિકૃત બાંધકામ અને ઉપયોગમાં ફેરફારને ઇમ્પેક્ટ ફી વસૂલીને નિયમિત કરવામાં આવ્યા હોવાનો મામલો સામે આવ્યો હતો. આરોપ મુજબ, મધ્ય ઝોનના એસ્ટેટ અને ટાઉન ડેવલપમેન્ટ ઓફિસ (TDO) વિભાગના અધિકારીઓએ હેરિટેજ વિભાગ અને હેરિટેજ કન્ઝર્વેશન કમિટીની ફરજિયાત મંજૂરી કે અભિપ્રાય મેળવ્યા વિના જ પ્રમાણપત્રો આપી દીધાં હતાં. આ મામલે AMCએ તપાસની જવાબદારી મધ્ય ઝોનના ડેપ્યુટી મ્યુનિસિપલ કમિશનરને સોંપી હતી. જોકે, છ મહિના વીતી ગયા હોવા છતાં કથિત ગેરરીતિમાં સંડોવાયેલા કોઈ અધિકારી સામે પગલાં લેવાયાં નથી.
હેરિટેજ બચાવવાની નીતિ સામે અધિકારીઓની જવાબદારીનો સવાલ
અમદાવાદનો ઐતિહાસિક વારસો જાળવવા AMC કડક નિયમો લાવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે, પરંતુ બીજી તરફ હેરિટેજ મિલકતોમાં ગેરકાયદે બાંધકામને નિયમિત કરવાના મામલે કાર્યવાહી ન થતાં તંત્રની કામગીરી સામે સવાલો ઊભા થયા છે. હવે નવી નીતિ કેટલી અસરકારક સાબિત થાય છે અને જૂના વિવાદમાં જવાબદાર અધિકારીઓ સામે ક્યારે પગલાં લેવાય છે તેના પર સૌની નજર છે.










