અમદાવાદની હવા બની ઝેર! 303 દિવસમાં એકપણ દિવસ શુદ્ધ હવા નહીં, 70 દિવસ પ્રદૂષણ ખતરનાક સ્તરે
અમદાવાદ: એક તરફ અમદાવાદને પ્રદૂષણમુક્ત બનાવવાના દાવા થઈ રહ્યા છે, તો બીજી તરફ શહેરની હવાની ગુણવત્તા (Air Quality) ચિંતાજનક સ્થિતિમાં પહોંચી રહી છે. પર્યાવરણ સુધારવાના નામે કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ કરવામાં આવી રહ્યો હોવા છતાં અમદાવાદીઓ માટે સ્વચ્છ હવા હજુ સપનું બની રહી છે. વર્ષ 2026માં ઓક્ટોબર મહિના સુધીના આંકડા શહેરની હવાની ગંભીર સ્થિતિ દર્શાવે છે. અહેવાલ મુજબ, 303 દિવસમાંથી એકપણ દિવસ હવા સંપૂર્ણપણે શુદ્ધ રહી નહોતી. 179 દિવસ હવાની ગુણવત્તા 'મધ્યમ' જ્યારે 70 દિવસ 'આરોગ્ય માટે અત્યંત હાનિકારક' નોંધાઈ હતી.
ઓક્ટોબર સુધી 70 દિવસ હવા અત્યંત હાનિકારક
અમદાવાદમાં હવા પ્રદૂષણ (Air Pollution) વધવા પાછળ અનેક કારણો જવાબદાર હોવાનું સામે આવ્યું છે. શહેરના વિવિધ ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં આવેલી ફેક્ટરીઓની ચીમનીઓમાંથી રાત્રિના સમયે કાળો ધુમાડો છોડવામાં આવતો હોવાની ફરિયાદો છે. આ ધુમાડાને કારણે હવામાં પ્રદૂષિત રજકણોનું પ્રમાણ વધી રહ્યું છે.
બીજી તરફ, ચોમાસા દરમિયાન અનેક વિસ્તારોમાં રસ્તાઓ ધોવાઈ ગયા બાદ સમયસર સમારકામ ન થવાથી વાહનોની અવરજવર સાથે ધૂળની ડમરીઓ ઊડતી રહે છે. શહેરમાં ચાલી રહેલા મોટા પાયાના બાંધકામ (Construction Work) પણ હવામાં ધૂળ અને રજકણો વધારવાનું એક કારણ બની રહ્યાં છે.
પીરાણા ડમ્પિંગ સાઇટ પણ પ્રદૂષણનું મોટું કારણ
અમદાવાદની હવા બગડવા પાછળ પીરાણા ડમ્પિંગ સાઇટ (Pirana Dumping Site) પણ ચિંતાનો વિષય બની છે. અહીં કચરાના વિશાળ ઢગલા અને તેના કારણે ફેલાતું પ્રદૂષણ આસપાસના વિસ્તારોની હવાની ગુણવત્તાને અસર કરી શકે છે.
એક તરફ શહેરમાં પર્યાવરણ સુધારવા માટે વિવિધ યોજનાઓ પાછળ કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ થઈ રહ્યો છે, તો બીજી તરફ ઔદ્યોગિક ધુમાડો, રસ્તાની ધૂળ, બાંધકામ અને કચરાના ઢગલાની સમસ્યા યથાવત્ છે. પરિણામે પ્રદૂષણ નિયંત્રણના પ્રયાસો અને જમીની વાસ્તવિકતા વચ્ચે મોટો તફાવત જોવા મળી રહ્યો છે.
AQI 75થી સીધો 150ને પાર, શિયાળામાં સ્થિતિ બગડવાની આશંકા
આંકડા મુજબ, મે અને જૂન મહિનામાં અમદાવાદનો એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) 72થી 75ની આસપાસ હતો. જોકે, ઓક્ટોબર મહિનો શરૂ થતાં જ AQI 150ને પાર પહોંચી ગયો હતો. એટલે કે ચોમાસા દરમિયાન હવાની સ્થિતિમાં જે રાહત જોવા મળી હતી, તે શિયાળાની શરૂઆત સાથે ઓછી થવા લાગી છે.
દિવાળીના તહેવાર અને શિયાળાની શરૂઆતને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રદૂષણનું સ્તર હજુ વધી શકે તેવી આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. હવામાં પ્રદૂષિત રજકણો વધવાથી શ્વાસ લેવામાં તકલીફ સહિતની સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓનું જોખમ વધી શકે છે.
કરોડોના ખર્ચ છતાં અમદાવાદીઓને શુદ્ધ હવાની રાહ
અમદાવાદમાં પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટેના દાવા અને યોજનાઓ વચ્ચે નાગરિકો સામે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શહેરને સ્વચ્છ હવા ક્યારે મળશે? ઔદ્યોગિક એકમો પર નિયંત્રણ, રસ્તાઓની નિયમિત સફાઈ, બાંધકામ સ્થળોએ ધૂળ અટકાવવાના પગલાં અને પીરાણા ડમ્પિંગ સાઇટની સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવો જરૂરી છે.
આંકડા દર્શાવે છે કે પ્રદૂષણની સમસ્યા માત્ર થોડા દિવસોની નથી, પરંતુ વર્ષના મોટા ભાગના સમય દરમિયાન અમદાવાદીઓની હવાની ગુણવત્તા ચિંતાજનક રહી છે. હવે માત્ર કાગળ પરના દાવા નહીં, પરંતુ જમીન પર અસરકારક કામગીરીની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે.
