પાણીમાં પડવા છતાં પણ કેમ ખરાબ નથી થતા સ્માર્ટફોન? જાણો 'વોટર-રેઝિસ્ટન્ટ' પાછળની ખાસ ટેકનિક

આજકાલ કંપનીઓ પોતાના સ્માર્ટફોનને વોટર-રેઝિસ્ટન્ટ બનાવીને બજારમાં ઉતારી રહી છે. હળવો વરસાદ, પાણીના છાંટા કે થોડા સમય સુધી પાણીમાં રહેવા છતાં પણ આ ફોન કામ કરતા રહે છે. પરંતુ આ કોઈ જાદુ નથી, પણ સચોટ એન્જિનિયરિંગ અને અનેક સ્તરોની સુરક્ષાનું પરિણામ છે. જાણો પોર્ટ્સ, સ્પીકર્સ અને સિમ ટ્રેની પાછળ છુપાયેલું એ વિજ્ઞાન, જે પાણીના એક ટીપાને પણ અંદર જવા દેતું નથી.

મોટાભાગની કંપનીઓ તેમના ફોનને 'વોટરપ્રૂફ' નહીં પણ 'વોટર-રેઝિસ્ટન્ટ' કહે છે. વોટર-રેઝિસ્ટન્ટનો અર્થ છે કે તે મર્યાદિત સમય સુધી પાણી સહન કરી શકે છે. તે નક્કી કરેલી ઊંડાઈ સુધી જ સુરક્ષિત છે અને આ સુરક્ષા કાયમી હોતી નથી. એટલે કે આ ફીચર સંપૂર્ણ ગેરંટી નથી, પરંતુ નિયંત્રિત પરિસ્થિતિઓમાં સુરક્ષા આપે છે.

સ્માર્ટફોન વોટર-રેઝિસ્ટન્ટ કેવી રીતે બને છે?

ફોનને સુરક્ષિત બનાવવાની શરૂઆત તેની બાહ્ય બનાવટથી થાય છે. કંપનીઓ બેક પેનલ અને ફ્રન્ટ ગ્લાસને ફ્રેમ સાથે જોડવા માટે અત્યંત શક્તિશાળી 'પ્રેશર-સેન્સિટિવ એડહેસિવ' (ગુંદર) નો ઉપયોગ કરે છે. આ ગુંદર માત્ર પેનલને વળગાડતું નથી, પરંતુ એક વોટરપ્રૂફ સીલ પણ બનાવે છે.

પોર્ટ્સ અને બટન્સ: રબરનું સુરક્ષા કવચ

ફોનમાં સૌથી નબળી જગ્યા ચાર્જિંગ પોર્ટ, સિમ ટ્રે અને વોલ્યુમ બટન્સ હોય છે. અહીં સિલિકોન ગેસ્કેટ (Silicon Gasket) નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. જ્યારે તમે સિમ ટ્રે અંદર નાખો છો, ત્યારે તેની ચારે બાજુ લાગેલી રબર રિંગ દબાઈ જાય છે અને પાણી માટેનો રસ્તો બંધ કરી દે છે.

3. સ્પીકર અને માઇક્રોફોન

આ સૌથી પડકારજનક ભાગ માનવામાં આવે છે કારણ કે સ્પીકરને અવાજ માટે હવાની જરૂર હોય છે. અહીં કંપનીઓ ePTFE (Expanded Polytetrafluoroethylene) જેવી હાઈડ્રોફોબિક મેમ્બ્રેન (જાળી) લગાવે છે. આ જાળીના છિદ્રો એટલા સૂક્ષ્મ હોય છે કે પાણીનું સપાટીનું તણાવ (Surface Tension) તેને અંદર જવા દેતું નથી, પરંતુ અવાજના મોજાં સરળતાથી પસાર થઈ શકે છે.

4. ઇન્ટરનલ નેનો-કોટિંગ:

ધારો કે કોઈ કારણસર પાણીના થોડા ટીપાં અંદર જતા પણ રહ્યા, તો ત્યાં નેનો-હાઈડ્રોફોબિક કોટિંગ કામ આવે છે. આ કોટિંગ ફોનના મધરબોર્ડ અને સંવેદનશીલ સર્કિટ પર સ્પ્રે કરવામાં આવે છે. તે પાણીને રિપેલ (દૂર) કરે છે, એટલે કે પાણી સર્કિટ પર ચોંટવાને બદલે ટીપું બનીને પડી જાય છે, જેનાથી શોર્ટ-સર્કિટનો ખતરો ટળી જાય છે.

વોટરપ્રૂફ અને વોટર-રેઝિસ્ટન્ટ વચ્ચેનો તફાવત

ધ્યાન રાખો કે, કોઈ પણ ફોન 100% વોટરપ્રૂફ હોતો નથી. સમય જતાં ફોન પડવાથી કે જૂનો થવાથી તેની રબર સીલિંગ ઢીલી પડી શકે છે. કંપનીઓ તેને 'વોટર-રેઝિસ્ટન્ટ' એટલા માટે કહે છે કારણ કે તે એક નિશ્ચિત ઊંડાઈ અને સમય (જેમ કે IP68 રેટિંગ) સુધી જ સુરક્ષિત રહે છે.

IP રેટિંગ શું છે?

અવારનવાર ફોન સાથે IP67 કે IP68 જેવી રેટિંગ લખેલી હોય છે. પહેલા નંબરનો અર્થ ધૂળથી સુરક્ષા દર્શાવે છે અને બીજા નંબરનો અર્થ પાણીથી સુરક્ષા દર્શાવે છે. દાખલા તરીકે, IP68 નો અર્થ છે કે ફોન નક્કી કરેલા સમય સુધી ચોક્કસ ઊંડાઈએ પાણીમાં સુરક્ષિત રહી શકે છે. પરંતુ યાદ રાખો, આ ટેસ્ટ લેબોરેટરીની સ્થિતિમાં થાય છે, રોજિંદા જીવનમાં પરિણામ અલગ હોઈ શકે છે.

આ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો:
ખારા પાણી (દરિયાના પાણી)થી ફોનને નુકસાન થઈ શકે છે.

 ગરમ પાણી કે સાબુવાળા પાણીમાં સુરક્ષા ઘટી શકે છે.

ફોન નીચે પડ્યા બાદ તેની અંદરની સીલ નબળી પડી શકે છે.

પાણીથી થતું નુકસાન વોરંટીમાં કવર નથી થતું