પ્રેમ, પ્રલોભન અને જાસૂસી! OpenAIના કર્મચારીઓને ‘હની પોટ’થી સાવચેત રહેવાની ચેતવણી

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (Artificial Intelligence – AI) ક્ષેત્રમાં વધતી સ્પર્ધા વચ્ચે હવે ટેક કંપનીઓને જાસૂસીનો ખતરો સતાવી રહ્યો છે. OpenAI સહિતની અગ્રણી AI કંપનીઓ પોતાના કર્મચારીઓને કંપનીનાં ગુપ્ત રહસ્યો અને સંવેદનશીલ માહિતી સુરક્ષિત રાખવા માટે સાવચેત કરી રહી છે. અહેવાલ મુજબ, વિદેશી જાસૂસો કર્મચારીઓ સાથે મિત્રતા કેળવીને, પ્રેમસંબંધોનું પ્રલોભન આપીને અથવા સામાન્ય વાતચીત દ્વારા ગુપ્ત માહિતી મેળવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. આ પદ્ધતિને ‘હની પોટ’ (Honey Pot) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

શું છે ‘હની પોટ’ જાસૂસીની પદ્ધતિ?

વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ (WSJ)ના અહેવાલને ટાંકીને NDTVએ જણાવ્યું છે કે OpenAIના મેનેજમેન્ટ દ્વારા કર્મચારીઓને સંભવિત જાસૂસીના વિવિધ કિસ્સાઓ અંગે સાવચેત કરવામાં આવ્યા છે. હની પોટ પદ્ધતિમાં કોઈ એજન્ટ પ્રેમ, આકર્ષણ અથવા અંગત સંબંધોનો ઉપયોગ કરીને લક્ષ્ય વ્યક્તિની નજીક પહોંચે છે અને પછી તેની પાસેથી ગુપ્ત માહિતી મેળવવાનો પ્રયાસ કરે છે.

જોકે, જાસૂસી માટે હંમેશાં રોમેન્ટિક સંબંધોનો જ ઉપયોગ થાય એવું નથી. કોઈ અજાણી વ્યક્તિ સામાન્ય મિત્રતા દ્વારા પણ કર્મચારીની નોકરી, જવાબદારીઓ અને કંપનીની કામગીરી વિશે ધીમે ધીમે માહિતી મેળવી શકે છે.

બાળકોના પાર્કથી શરૂ થઈ શકે છે જાસૂસી

અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ, કર્મચારીઓને સમજાવવા માટે એક ઉદાહરણ આપવામાં આવ્યું છે. સાન ફ્રાન્સિસ્કોના એક પાર્કમાં બાળકો સાથે આવેલા કર્મચારીની એક અજાણી વ્યક્તિ સાથે ઓળખાણ થાય છે. શરૂઆતમાં બંને બાળકો વિશે વાત કરે છે, પરંતુ પછી વાતચીત ધીમે ધીમે કર્મચારીની નોકરી તરફ વળે છે. જો સામેની વ્યક્તિ જાસૂસ હોય, તો સામાન્ય લાગતી આ વાતચીત કંપનીની ગુપ્ત માહિતી મેળવવાનું માધ્યમ બની શકે છે.

આ ઉદાહરણનો મુખ્ય હેતુ કર્મચારીઓને સમજાવવાનો છે કે અજાણી વ્યક્તિ સાથેની સામાન્ય વાતચીતમાં પણ કંપની સંબંધિત સંવેદનશીલ વિગતો જાહેર ન કરવી જોઈએ.

શેમ્પેનથી પ્રલોભન આપવાનો કિસ્સો

કર્મચારીઓને સાવચેત કરવા માટે અમેરિકાના એક રાજદ્વારી સાથે જોડાયેલી કથિત ઘટનાનું ઉદાહરણ પણ આપવામાં આવ્યું હોવાનું અહેવાલમાં કહેવાયું છે. તેમાં રશિયામાં રહેલા અમેરિકી રાજદ્વારીને શેમ્પેન સાથે એક મહિલા મોકલવામાં આવી હતી. તેણે તેને પાછી મોકલી દીધી તો બીજી મહિલા અને ત્યારબાદ એક યુવકને મોકલવામાં આવ્યો હોવાની વાત કરવામાં આવી છે.

આ ઉદાહરણ દ્વારા સમજાવવામાં આવે છે કે જાસૂસીના પ્રયાસો વારંવાર થઈ શકે છે અને કર્મચારીઓએ સતત સાવચેત રહેવું જરૂરી છે.

AI કંપનીઓએ કર્મચારીઓને શું સૂચનાઓ આપી?

અહેવાલ મુજબ, OpenAIના કર્મચારીઓને સુરક્ષા માટે કેટલીક પ્રમાણભૂત પ્રક્રિયાઓ (Standard Operating Procedures – SOPs) અનુસરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.

• જાહેર સ્થળોએ કંપનીનો લોગો ધરાવતાં કપડાં પહેરવાનું ટાળવું.

• જાહેર પરિવહનમાં ફોન અને લેપટોપ પર પ્રાઇવસી સ્ક્રીનનો ઉપયોગ કરવો.

• મીટિંગ પછી વ્હાઇટબોર્ડ પર લખાયેલી સંવેદનશીલ માહિતી સાફ કરી દેવી.

• કેફે અને જાહેર સ્થળોએ આસપાસની વાતચીત પર કોઈ નજર રાખી રહ્યું છે કે નહીં, તે અંગે સતર્ક રહેવું.

અહેવાલમાં એવો પણ ઉલ્લેખ છે કે એન્થ્રોપિક (Anthropic) અને ગૂગલ (Google)ના કર્મચારીઓને પણ આવી જ પ્રકારની ચેતવણીઓ આપવામાં આવી છે.

OpenAIના કાર્યાલયમાં રેકોર્ડિંગ ડિવાઇસ મળ્યાનો આરોપ

આ અઠવાડિયે સામે આવેલા એક કેસે AI કંપનીઓની સુરક્ષા અંગેની ચિંતા વધારી છે. અહેવાલ મુજબ, OpenAIમાં કામ કરી ચૂકેલા સાઉદી નાગરિક અબ્દુલરહમાન અલફોઝાન (Abdulrahman Alfozan) પર સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં એક્ઝિક્યુટિવ કોન્ફરન્સ રૂમમાં ગુપ્ત રીતે ઑડિયો રેકોર્ડ કરવાનો પ્રયાસ કરવાનો આરોપ મૂકાયો છે.

અમેરિકાના ન્યાય વિભાગ (Department of Justice)ના જણાવ્યા મુજબ, એક ઉપકરણ ટેલિવિઝનની પાછળ લગાવવામાં આવ્યું હતું અને ટોઇલેટ પેપરમાં છુપાવવામાં આવ્યું હતું. આ કેસમાં આરોપી સામે સંઘીય રેકોર્ડિંગ કાયદાના ઉલ્લંઘનનો આરોપ છે. તેને વેપારનાં રહસ્યો ચોરવા અથવા વિદેશી એજન્ટ તરીકે કામ કરવાનો આરોપ મૂકાયો નથી.

તેના વકીલે આ આરોપોને તેના સ્વભાવથી વિપરીત ગણાવ્યા છે. દોષ સાબિત થાય તો તેને પાંચ વર્ષ સુધીની જેલ અને 2.5 લાખ ડોલર સુધીના દંડનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

AI કંપનીઓની સુરક્ષા કેમ મહત્ત્વપૂર્ણ બની?

OpenAI અને Anthropic જેવી કંપનીઓનું મૂલ્યાંકન ભવિષ્યમાં એક ટ્રિલિયન ડોલરથી વધુ થઈ શકે તેવી અપેક્ષાઓ છે. AI ટેક્નોલોજી અર્થતંત્ર, ઉદ્યોગો અને સૈન્ય ક્ષેત્રમાં મોટા ફેરફારો લાવી શકે છે. તેથી આ કંપનીઓની સંશોધન માહિતી, ટેક્નોલોજી અને વ્યાપારી રહસ્યોનું રક્ષણ અત્યંત મહત્ત્વનું બન્યું છે.

FBIના ડિરેક્ટર કાશ પટેલે પણ AI સંબંધિત ગુપ્ત માહિતીનું રક્ષણ કાઉન્ટર ઇન્ટેલિજન્સ (Counterintelligence)ની મહત્ત્વપૂર્ણ પ્રાથમિકતાઓમાંનું એક ગણાવ્યું હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.

એકંદરે, AI ક્ષેત્રમાં વધતી સ્પર્ધા સાથે ડિજિટલ સુરક્ષા ઉપરાંત માનવીય સંપર્કો દ્વારા થતી જાસૂસી સામે પણ સાવચેતી જરૂરી બની છે. કર્મચારીઓએ અજાણી વ્યક્તિઓ સાથેની વાતચીતમાં કંપનીની સંવેદનશીલ માહિતી જાહેર ન થાય તેની ખાસ કાળજી રાખવી પડશે.