VIDEO: ઈઝરાયલે ઈરાનના સૌથી મોટા ગેસ ફિલ્ડ પર કર્યો ઘાતક હુમલો, વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ બળશે ભડકે

ઇઝરાયલ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની આર્મીએ સંયુક્ત રીતે  ઇરાનના દક્ષિણ પાર્સ - વિશ્વના સૌથી મોટા ગેસ ક્ષેત્ર - પર મોટો હુમલો કર્યો હતો. આ હુમલાથી ઇરાન ભયભીત થઈ ગયું હતું, અને તેણે ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં તેલ અને ગેસ ક્ષેત્રો પર મોટા હુમલા કરવાની ધમકી આપી છે. પોતાની ધમકીમાં, ઇરાને જણાવ્યું હતું કે તે આગામી થોડા કલાકોમાં સાઉદી અરેબિયા, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) અને કતારમાં પાંચ ઉર્જા સ્થાપનોને નિશાન બનાવશે. આ હુમલા અને ત્યારબાદ ઇરાન તરફથી મળેલી ધમકી બાદ - તેલ અને ગેસના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે ઈરાન સાઉદી અરેબિયાની SAMREF રિફાઇનરી અને જુબેલ પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સ, UAEની અલ હોસ્ન ગેસ ફિલ્ડ અને કતારની રાસ લાફાન રિફાઇનરી અને મેસાઇદ પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સ પર હુમલો કરી શકે છે. દક્ષિણ પાર્સ ગેસ ફિલ્ડ વિશ્વનું સૌથી મોટું ગેસ ફિલ્ડ છે, જે ઈરાનના દક્ષિણ બુશેહર પ્રાંતના દરિયાકાંઠે આવેલું છે. આ ગેસ ફિલ્ડમાં કતારનો પણ હિસ્સો છે. ગેસ ફિલ્ડ પરના હુમલા અંગે કતારે પણ ઇઝરાયલ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પ્રત્યે નારાજગી વ્યક્ત કરી છે.

ઈરાની ગેસ ફિલ્ડ પર હુમલા બાદ વૈશ્વિક ચિંતાઓ વધી 

દક્ષિણ પાર્સ ગેસ ફિલ્ડમાં લાગેલી આગથી ઉર્જા પુરવઠાની અછતનો સામનો કરી રહેલા વિશ્વમાં ચિંતા વધી ગઈ છે, કારણ કે આ ફિલ્ડને આંતરરાષ્ટ્રીય ગેસ સપ્લાયનો મુખ્ય આધાર માનવામાં આવે છે. તે નોર્થ ડોમ-સાઉથ પાર્સ જળાશયનો ભાગ છે, જેને પૃથ્વી પરનો સૌથી મોટો જાણીતો ગેસ રિઝર્વ માનવામાં આવે છે. આ સ્થળ પર કોઈપણ વિક્ષેપની સીધી અસર વૈશ્વિક ઉર્જા બજારો પર પડે છે.

અહેવાલ મુજબ, આ ફિલ્ડ વાર્ષિક અબજો ઘન મીટર ગેસનું ઉત્પાદન કરે છે. તે ઈરાનની સ્થાનિક ઉર્જા જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરે છે. કતાર આ જ ક્ષેત્રમાંથી મોટા પાયે LNG કાઢે છે અને વૈશ્વિક સ્તરે તેની નિકાસ કરે છે. વિશ્વના સૌથી મોટા ગેસ ક્ષેત્ર હવે આગમાં લપેટાઈ ગયું હોવાથી, સપ્લાય ચેઈનમાં સંભવિત વિક્ષેપનો સામનો કરવો પડી શકે છે. બજારો હાલમાં આ વિકાસ પર પ્રતિક્રિયા આપી રહ્યા છે, જેના પરિણામે તેલ અને ગેસના ભાવમાં અચાનક ઉછાળો આવ્યો છે.

ઈઝરાયલ પર આક્ષેપ અને વૈશ્વિક ચિંતા

આ હુમલા અંગે ઈઝરાયલી મીડિયામાં એવો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે, આ કાર્યવાહી અમેરિકાની સહમતિથી ઈઝરાયલ દ્વારા કરવામાં આવી છે. પરંતુ ઈઝરાયલી સેનાએ આ મામલે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર નિવેદન આપ્યું નથી. બીજી તરફ, કતારે આ હુમલાની સખત નિંદા કરતા તેને ઈઝરાયલનું કૃત્ય ગણાવ્યું છે. કતારે આ પગલાને 'ખતરનાક અને બેજવાબદાર' ગણાવતા ચેતવણી આપી છે કે, આનાથી વૈશ્વિક ઊર્જા સુરક્ષા સામે મોટું જોખમ ઊભું થશે.

ઈરાને વળતી કાર્યવાહીની આપી ધમકી

બીજી તરફ ઈરાને આગામી ગણતરીના કલાકોમાં પાંચ મુખ્ય ઓઇલ અને ગેસ સુવિધાઓને નિશાન બનાવવાની આક્રમક જાહેરાત કરી છે. પશ્ચિમી દેશો અને પ્રાદેશિક હરીફો સાથેના સંબંધો વણસતા ઈરાને આ વ્યૂહાત્મક પગલું ભરવાની તૈયારી દર્શાવી છે. આ ધમકીને પગલે સમગ્ર મિડલ ઈસ્ટમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા સઘન કરી દેવામાં આવી છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઊર્જા બજારમાં ગભરાટનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે.

ઈરાની સશસ્ત્ર દળોએ નીચેના સ્થળોની નજીક રહેતા રહેવાસીઓ માટે ચેતવણી જાહેર કરી છે.

• સેમરેફ રિફાઇનરી (SAMREF Refinery) – સાઉદી અરેબિયા

• અલ-હોસન ગેસ ફિલ્ડ (Al-Hosn Gas Field) – સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE)

• અલ-જુબૈલ કોમ્પ્લેક્સ (Al-Jubail Complex) – સાઉદી અરેબિયા

• મેસાઈદ કોમ્પ્લેક્સ (Mesaieed Complex) – કતાર

• રાસ લફાન રિફાઇનરી (Ras Laffan Refinery) – કતાર

દુનિયા પર સીધી અસર પડશે

જે સુવિધાઓને નિશાન બનાવવાની વાત કરવામાં આવી છે, તે વૈશ્વિક ઓઇલ પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્ત્વની માનવામાં આવે છે. નિષ્ણાતોના મતે, જો આ હુમલાઓ થશે તો હોર્મુઝની સામુદ્રધૂની દ્વારા થતા દરિયાઈ વેપાર પર તેની સીધી અને ગંભીર અસર પડી શકે છે, જે દુનિયાના કુલ ઓઇલ પરિવહનનો મોટો હિસ્સો ધરાવે છે.

ઓઇલના ભાવમાં અચાનક ઉછાળો

આ સંભવિત હુમલાની જાણકારી મળતા જ વૈશ્વિક બજારોમાં ઓઇલના ભાવમાં અચાનક ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. વિશ્વના મોટાભાગના વિકસિત અને વિકાસશીલ દેશો ઊર્જા માટે આ ક્ષેત્ર પર નિર્ભર હોવાથી, ઓઇલ પુરવઠામાં કોઈપણ પ્રકારનો ખલેલ વૈશ્વિક અર્થતંત્રને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. અમેરિકા અને તેના સહયોગી દેશોએ ઈરાનને આવી ઉશ્કેરણીજનક કાર્યવાહીથી દૂર રહેવા ચેતવણી આપી છે અને પોતાની નૌકાદળની હાજરી વધારી દીધી છે.

હવે શું થશે?

વર્તમાન સ્થિતિ અત્યંત નાજુક છે અને કોઈપણ નાની ભૂલ મોટા યુદ્ધમાં પરિણમી શકે તેમ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય અત્યારે રાજદ્વારી માધ્યમો દ્વારા સ્થિતિને શાંત પાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે. જો કે, ઈરાન તરફથી કલાકોની અંદર હુમલાની જે સમયમર્યાદા આપવામાં આવી છે, તેનાથી આખા વિશ્વની નજર અત્યારે પર્સિયન ગલ્ફના પાણી પર ટકેલી છે. આગામી સમય નક્કી કરશે કે આ માત્ર એક મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધ છે કે પછી કોઈ વિનાશક સૈન્ય કાર્યવાહીની શરૂઆત.