આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર જ રક્ષા મંત્રીને આપી ધમકીભરી ચિઠ્ઠી, ફિલીપીન્સ સામે ચીનની દાદાગીરી?
છેલ્લું અપડેટ : 09 Sept 2026
દક્ષિણ ચીન સાગર (South China Sea)ને લઈને ચીન અને ફિલીપીન્સ વચ્ચેનો તણાવ હવે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર પણ ખુલ્લેઆમ જોવા મળી રહ્યો છે. દક્ષિણ કોરિયાની રાજધાની સિયોલમાં યોજાયેલા સિયોલ ડિફેન્સ ડાયલોગ (Seoul Defense Dialogue) દરમિયાન એક એવી ઘટના બની, જેને લઈને બંને દેશો વચ્ચેનો વિવાદ વધુ ચર્ચામાં આવ્યો છે.
ફિલીપીન્સના રક્ષા સચિવ ગિલ્બર્ટો ટિયોડોરો મંચ પરથી ભાષણ આપી રહ્યા હતા ત્યારે એક વ્યક્તિ તેમની પાછળ આવ્યો અને ટેબલ પર એક કાગળની ચિઠ્ઠી મૂકીને ચાલ્યો ગયો. ટિયોડોરોએ ચિઠ્ઠી હાથમાં લીધી અને જણાવ્યું કે તેમને લાગે છે કે આ સંદેશ ચીન તરફથી આવ્યો છે. ત્યારબાદ તેમણે મંચ પરથી જ પર્ચીમાં લખેલી વાત જાહેરમાં વાંચી હતી.
ચિઠ્ઠીમાં શું લખ્યું હતું?
રિપોર્ટ અનુસાર, પર્ચીમાં દક્ષિણ ચીન સાગરમાં આંતરરાષ્ટ્રીય મધ્યસ્થી (Arbitration) અંગે ચીનનું વલણ દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. ચીનનો દાવો છે કે દક્ષિણ ચીન સાગર અંગેની મધ્યસ્થી પ્રક્રિયા આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોનું ઉલ્લંઘન કરે છે.
આ મામલો વર્ષ 2016ના એક મહત્વપૂર્ણ કાનૂની વિવાદ સાથે જોડાયેલો છે. ફિલીપીન્સે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સમુદ્રી કાયદા (UNCLOS) હેઠળ ચીન સામે કેસ દાખલ કર્યો હતો. આ મામલે આવેલા નિર્ણયમાં દક્ષિણ ચીન સાગરમાં ચીનના કેટલાક દાવાઓ અને પ્રવૃત્તિઓ સામે ફિલીપીન્સના પક્ષને મહત્વ મળ્યું હતું.
જોકે, ચીન શરૂઆતથી જ આ નિર્ણયને સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરતું આવ્યું છે અને મધ્યસ્થી પ્રક્રિયા પર સવાલ ઉઠાવતું રહ્યું છે.
ટિયોડોરોએ ચીન પર લગાવ્યો ગંભીર આરોપ
પર્ચી વાંચ્યા બાદ ફિલીપીન્સના રક્ષા સચિવ ગિલ્બર્ટો ટિયોડોરોએ ચીનના આ વલણની આકરી ટીકા કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા મંચ (International Security Forum) પર આવી રીતે પર્ચી મોકલવી માત્ર ફિલીપીન્સ પ્રત્યે જ નહીં, પરંતુ કાર્યક્રમના યજમાન દક્ષિણ કોરિયા અને ત્યાં હાજર તમામ લોકો પ્રત્યે પણ અનાદર છે.
ટિયોડોરોએ ચીનના આ વર્તનને દબાણ (Coercion), દાદાગીરી (Bullying) અને આક્રમકતા (Aggression) ગણાવ્યું હતું. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે તેઓ આ પર્ચીને ચીનના વલણની યાદગીરી તરીકે પોતાની પાસે રાખશે.
દક્ષિણ ચીન સાગરમાં સતત તણાવ
દક્ષિણ ચીન સાગર લાંબા સમયથી એશિયામાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને વિવાદિત સમુદ્રી વિસ્તારોમાંનું એક છે. ચીન આ વિસ્તારમાં મોટા ભાગના સમુદ્રી વિસ્તાર પર પોતાનો ઐતિહાસિક અધિકાર હોવાનો દાવો કરે છે. બીજી તરફ ફિલીપીન્સ સહિતના અન્ય દેશો ચીનના આ દાવાઓનો વિરોધ કરે છે.
ટિયોડોરોએ આરોપ લગાવ્યો કે ફિલીપીન્સને દક્ષિણ ચીન સાગરમાં ચીનની પ્રવૃત્તિઓનો દરરોજ સામનો કરવો પડે છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, ચીન ફિલીપીન્સના સમુદ્રી વિસ્તાર અને વિશિષ્ટ આર્થિક ક્ષેત્ર (Exclusive Economic Zone - EEZ)માં પોતાની હાજરી વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે UNCLOSના નિયમોનું પાલન કરવું તમામ દેશો માટે જરૂરી છે અને કોઈપણ દેશ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી ક્ષેત્ર પર એકતરફી રીતે અધિકારનો દાવો કરી શકે નહીં.
ફિલીપીન્સે સંરક્ષણ વ્યવસ્થા મજબૂત કરી
દક્ષિણ ચીન સાગરમાં વધી રહેલા પડકારોને કારણે ફિલીપીન્સે પોતાની રક્ષા વ્યવસ્થા (Defense System) અને આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારી મજબૂત કરવા પર ભાર મૂક્યો છે.
ફિલીપીન્સ અમેરિકા સહિત કેટલાક દેશો સાથે સુરક્ષા સહયોગ વધારી રહ્યું છે. ફિલીપીન્સનું માનવું છે કે દક્ષિણ ચીન સાગરમાં પોતાના અધિકારો અને સમુદ્રી હિતોની સુરક્ષા માટે મજબૂત આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ જરૂરી છે.
બીજી તરફ ચીન ફિલીપીન્સના આવા પગલાંને પોતાના પ્રાદેશિક હિતો સામેનું પગલું ગણાવે છે.
સિયોલની ઘટનાથી શું સંકેત મળે છે?
સિયોલ ડિફેન્સ ડાયલોગમાં બનેલી આ ઘટના માત્ર એક પર્ચી સુધી મર્યાદિત નથી. તે દર્શાવે છે કે ચીન અને ફિલીપીન્સ વચ્ચેનો દક્ષિણ ચીન સાગર વિવાદ હવે માત્ર સમુદ્રમાં જ નહીં, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને રાજદ્વારી (Diplomatic) મંચો પર પણ વધુ તીવ્ર બની રહ્યો છે.
એક તરફ ફિલીપીન્સ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અને UNCLOSનો આધાર લઈને પોતાના અધિકારોની વાત કરી રહ્યું છે, જ્યારે ચીન 2016ના મધ્યસ્થી નિર્ણયને સતત નકારી રહ્યું છે.
આ સ્થિતિને કારણે એશિયા-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં સુરક્ષા સમીકરણો (Security Dynamics) વધુ જટિલ બની રહ્યા છે. સિયોલની ઘટના એ વાતનો સંકેત આપે છે કે દક્ષિણ ચીન સાગરનો વિવાદ આવનારા સમયમાં પણ પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક સુરક્ષા ચર્ચામાં મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો બની રહેશે.
