વૈજ્ઞાનિકોએ પહેલી વાર ત્વચા કોષોમાંથી બનાવ્યાં માનવ ઇંડા, વંધ્યત્વ નિવારણ માટે નવી સારવાર
શું તમે કલ્પના કરી શકો છો કે ડોકટરો ફક્ત તમારી ત્વચાના કોષોનો ઉપયોગ કરીને ગર્ભ વિકસાવી શકે છ
શું તમે કલ્પના કરી શકો છો કે ડોકટરો ફક્ત તમારી ત્વચાના કોષોનો ઉપયોગ કરીને ગર્ભ વિકસાવી શકે છે? હા, વૈજ્ઞાનિકોએ આવો જ કમાલ કર્યો છે. પહેલી વાર અમેરિકાના ઓરેગોન હેલ્થ એન્ડ સાયન્સ યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિકોએ સામાન્ય ત્વચા કોષોના ડીએનએમાંથી ઇંડા જેવા કોષો બનાવ્યા છે, જે પુરુષના શુક્રાણુ સાથે જોડાઈ શકે છે અને બાળકના વિકાસની શરૂઆત કરી શકે છે. આ શોધ વંધ્યત્વ સાથે સંઘર્ષ કરી રહેલા લાખો લોકો માટે મોટી આશા આપે છે. જોકે, અસલી સારવારમાં બદલવામાં ઓછામાં ઓછા 10-15 વર્ષ લાગી શકે છે.
વંધ્યત્વ શું છે?
વિશ્વભરમાં લાખો લોકો વંધ્યત્વથી પીડાય છે. વંધ્યત્વનો અર્થ એક વર્ષ સુધી પ્રયાસ કર્યા પછી પણ ગર્ભધારણ ન કરી શકવું. આના ઘણા કારણો હોઈ શકે છે, જેમ કે શુક્રાણુ અથવા ઇંડા સાથે સમસ્યાઓ. ક્યારેક કેન્સર અથવા વૃદ્ધત્વ જેવા રોગો ઇંડાને નબળા પાડે છે. આજકાલ સ્ત્રીઓમાં ઇંડાની સંખ્યા અને ગુણવત્તામાં ઘટાડો સામાન્ય સમસ્યાઓ છે. પુરુષો પણ શુક્રાણુઓની ઓછી સંખ્યાથી પીડાઈ રહ્યા છે. વૈજ્ઞાનિકોનો હેતુ દર્દીના પોતાના આનુવંશિક રીતે ઇંડા અથવા શુક્રાણુ બનાવવાનો છે. આને ઇન વિટ્રો ગેમેટોજેનેસિસ (IVG) કહેવામાં આવે છે.
ફર્ટિલિટી કેવી રીતે શક્ય બની
આ સંશોધનનું નેતૃત્વ ક્લિનિકલ બાયોલોજીસ્ટ નુરિયા માર્ટી-ગુટિએરેઝ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે એક નવી તકનીક વિકસાવી, જેનું નામ છે મિટોમિયોસિસ. આ કુદરતની કોષ વિભાજન પ્રક્રિયાની નકલ કરે છે.
આ પ્રક્રિયા માટે સૌ પ્રથમ માતા અથવા પિતાના ત્વચા કોષમાંથી ન્યુક્લિયસ (જેમાં DNA હોય છે) કાઢવામાં આવે છે આ ન્યુક્લિયસ એક ડોનર ઇંડામાં નાખવામાં આવે છે, જેનું અગાઉ પોતાનું ન્યુક્લિયસ દૂર કરવામાં આવ્યું હોય છે. આ નવા ઇંડામાં હવે 46 રંગસૂત્રો છે (ક્રોમોસોમ) (જે શરીરના કોષોમાં હોય છે). જોકે, ઇંડામાં ફક્ત 23 રંગસૂત્રો હોવા જોઈએ. માઇટોમાયોસિસ તકનીકથી અડધો ભાગ રંગસૂત્રોને (23) બહાર કાઢવામાં આવે છે. આ ઇંડાને હેપ્લોઇડ બનાવે છે, જેનો અર્થ યોગ્ય કદનો થાય છે.
પછી તે બીજા માતાપિતાના શુક્રાણુઓ સાથે ફળદ્રુપ (ફર્ટિલાઇજ) થાય છે. આ એક ડિપ્લોઇડ ઝાયગોટ (ગર્ભ) બનાવે છે, જેમાં 46 રંગસૂત્રો હોય છે - અડધા માતાના અને અડધા પિતાના.વિજ્ઞાનીઓએ દાતાઓ પાસેથી ત્વચા અને ઇંડા લીધા. આના પરિણામે 82 કામ કરનારા ઇંડા બન્યા. આમાંથી મોટાભાગના શુક્રાણુઓ સાથે ભળી ગયા, પરંતુ કેટલાકને વિકાસલક્ષી અવરોધોનો સામનો કરવો પડ્યો.
પરિણામો કેવા રહ્યા?
82 ઇંડામાંથી મોટાભાગના 4 થી 10 કોષ તબક્કામાં અટકી ગયાં. લગભગ 9 ટકા ઇંડા બ્લાસ્ટોસિસ્ટ (ગર્ભનું સૌથી પહેલું સ્વરૂપ)માં વિકસિત થયા. આ દર ઓછો છે, પરંતુ તે પહેલી સફળતા છે. આ પ્રયોગ છઠ્ઠા દિવસે બંધ કરવામાં આવ્યો હતો, કારણ કે તે સમયે ભ્રૂણને ગર્ભાશયમાં નાખવામાં આવે છે. સમસ્યા એ હતી કે રંગસૂત્ર દૂર કરવાની પ્રક્રિયા રેન્ડમ હતી, તેથી કેટલાક ગર્ભમાં રંગસૂત્રની ગડબડ હતી. આનાથી બાળક નબળું થઈ શકે છે.
OB/GYN અને પ્રજનન એન્ડોક્રિનોલોજિસ્ટ પાઉલા અમાટોએ જણાવ્યું કે "જો ગર્ભમાં રંગસૂત્રોની બધી 23 જોડી યોગ્ય રીતે ન હોય, તો તે સામાન્ય રીતે વિકાસ નહીં પામે. અમે હવે રંગસૂત્રોને જોડીને અલગ કરવાની વધુ સારી રીતો શોધવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છીએ,"
આ ટેકનિક શા માટે ખાસ છે?
પહેલા સોમેટિક સેલ ન્યુક્લિયર ટ્રાન્સફરનો ઉપયોગ થતો હતો, પરંતુ તેમાં મહિનાઓ લાગતા હતા અને આનુવંશિક ભૂલો થવાની સંભાવના હતી. નવી ટેકનિક સમય બચાવે છે અને ઓછી ભૂલો કરે છે. અમાટોએ જણાવ્યું કે, "અમે પરિપક્વ ઇંડા કોષની મશીનરીનો ઉપયોગ કરીએ છીએ. આ સોમેટિક કોષને ફરીથી પ્રોગ્રામ કરવાનું સરળ બનાવે છે." આ IVGનું એક સ્વરૂપ છે જે દર્દીના પોતાના DNAનો ઉપયોગ કરીને બાળક બનાવવાનો માર્ગ ખોલે છે.
પડકારો અને ભવિષ્ય
- નૈતિક પ્રશ્નો: શું તે સુરક્ષિત છે? શું તે આનુવંશિક ફેરફારો લાવશે?
- આ તકનીકને સંપૂર્ણ બનાવવામાં ઓછામાં ઓછા 10 વર્ષ લાગશે.
- પ્રજનન નિષ્ણાત યિંગ ચેઓંગ (યુનિવર્સિટી ઓફ સાઉધમ્પ્ટન, યુકે)એ જણાવ્યું હતું કે આ પહેલી વાર સાબિત થયું છે કે સામાન્ય શરીરના કોષોમાંથી ડીએનએ ઇંડામાં દાખલ કરીને સક્રિય કરી શકાય છે. આ પ્રારંભિક પ્રયોગશાળા કાર્ય છે, પરંતુ ભવિષ્યમાં વંધ્યત્વ અને કસુવાવડની સમજમાં ક્રાંતિ લાવી શકે છે.
- કદાચ એક દિવસ, જેમની પાસે અન્ય કોઈ વિકલ્પ નથી તેમના માટે ઇંડા અથવા શુક્રાણુ જેવા કોષો બનાવી શકાય છે.
