દેવું લેવાનો અનુભવ કામ આવ્યો? પાકિસ્તાન બન્યું દુનિયાભરના દેવાદાર દેશોના સંગઠનનું પ્રમુખ!

પોતે જ ભારે દેવાના બોજ હેઠળ દબાયેલું પાકિસ્તાન હવે વિશ્વના દેવાદાર દેશોના સંગઠન (Borrowers’ Platform)નું નેતૃત્વ કરશે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (United Nations) સાથે જોડાયેલા આ મંચનો હેતુ વિકાસશીલ દેશોને આંતરરાષ્ટ્રીય દેવા અને લોન સંબંધિત મુદ્દાઓ પર એક મજબૂત અવાજ આપવાનો છે. જોકે, આ જવાબદારી મળવાથી પાકિસ્તાનને પોતાના દેવાની ચુકવણીમાં કોઈ આપોઆપ રાહત મળવાની નથી.

પાકિસ્તાનને કેવી રીતે મળી મોટી જવાબદારી?

પાકિસ્તાનના નાણામંત્રી મુહમ્મદ ઔરંગઝેબે 12 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ બેંગકોકમાં Borrowers’ Platformની ગવર્નિંગ કાઉન્સિલ (Governing Council)ના અધ્યક્ષપદનો કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો. હવે પાકિસ્તાન 2026-27ના કાર્યકાળ દરમિયાન દેવાના વ્યવસ્થાપન (Debt Management), આર્થિક સુધારા અને વિકાસ માટે નાણાં મેળવવા સંબંધિત મુદ્દાઓ પર સહયોગ વધારવાનું કામ કરશે.

આ મંચની શરૂઆતનો વિચાર જુલાઈ 2025માં સ્પેનના સેવિલામાં યોજાયેલી વૈશ્વિક વિકાસ-નાણાકીય પરિષદ દરમિયાન આવ્યો હતો. ત્યારબાદ 15 એપ્રિલ, 2026ના રોજ વોશિંગ્ટનમાં તેની સત્તાવાર શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.

શું છે Borrowers’ Platform અને શું કરશે?

આ મંચનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેવું લેનારા વિકાસશીલ દેશોને એકસાથે લાવીને તેમના અનુભવો અને માહિતીની આપ-લે કરાવવાનો છે. તેના દ્વારા દેશો દેવાનું યોગ્ય વ્યવસ્થાપન, આર્થિક સુધારા અને વિકાસ માટે નાણાં મેળવવાની નવી પદ્ધતિઓ વિશે શીખી શકશે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર વેપાર અને વિકાસ પરિષદ (UNCTAD) આ મંચના સચિવાલય તરીકે કામ કરે છે. ગવર્નિંગ કાઉન્સિલ નીતિગત પ્રાથમિકતાઓ નક્કી કરશે, જ્યારે સ્ટિયરિંગ કમિટી (Steering Committee) ટેકનિકલ અને વહીવટી કામગીરી સંભાળશે.

પાકિસ્તાન પોતે જ દેવાના બોજ હેઠળ

પાકિસ્તાનની આર્થિક સ્થિતિને જોતા આ જવાબદારી ખાસ ચર્ચામાં છે. વર્ષ 2023માં પાકિસ્તાન નાદારી (Sovereign Default)થી માંડ બચ્યું હતું અને તેને આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડોળ (IMF) પાસેથી 3 અબજ ડોલરની સહાય મળી હતી. વર્ષ 2024માં તેને 7 અબજ ડોલરનો નવો કાર્યક્રમ પણ મળ્યો હતો.

પાકિસ્તાનના સ્ટેટ બેંકના આંકડા અનુસાર, માર્ચ 2026ના અંતે દેશનું કુલ વિદેશી દેવું અને અન્ય જવાબદારીઓ (External Debt and Liabilities) 137.55 અબજ ડોલર હતી. ઑક્ટોબર 7ના રોજ IMF સાથે થયેલા સ્ટાફ-સ્તરના કરારથી આશરે 1.21 અબજ ડોલરની નવી રકમ મળવાનો માર્ગ પણ ખુલ્યો છે, જોકે તેના માટે અંતિમ મંજૂરી જરૂરી છે.

અધ્યક્ષ બનવાથી દેવું માફ નહીં થાય

આ મંચ પાકિસ્તાન સહિતના સભ્ય દેશોને નિષ્ણાતોની મદદ, અનુભવની આપ-લે અને વૈશ્વિક સ્તરે તેમના પ્રશ્નો ઉઠાવવાની તક આપશે. જોકે, તે દેશો વતી લોનની શરતો અથવા દેવાની ચુકવણી અંગે વાટાઘાટો નહીં કરે. એટલે પાકિસ્તાન સંગઠનનું નેતૃત્વ કરશે, પરંતુ તેના પોતાના લેણદારો પાસેથી દેવામાં રાહત મેળવવાની કોઈ ગેરંટી નથી.