બાંગ્લાદેશમાં ફરી ભારત વિરોધી નારા: ‘દિલ્હી નહીં, ઢાકા... ઢાકા’ના સૂત્રોચ્ચાર, તારિક રહેમાન સરકાર સામે હજારો લોકો રસ્તા પર ઉતર્યા

બાંગ્લાદેશમાં ભારત વિરોધી નિવેદનો અને નારાબાજીનો સિલસિલો ફરી તેજ થયો છે. વડાપ્રધાન તારિક રહેમાનની સરકાર સામે રાજધાની ઢાકામાં યોજાયેલા વિરોધ પ્રદર્શન (Protest) દરમિયાન ‘દિલ્હી નહીં, ઢાકા... ઢાકા’ના નારા લગાવવામાં આવ્યા હતા. નેશનલ સિટિઝન પાર્ટી (NCP)ના નેતા નાહિદ ઇસ્લામની આગેવાનીમાં શુક્રવારે યોજાયેલી આ રેલીમાં હજારો લોકો જોડાયા હતા. આ પ્રદર્શનમાં મોંઘવારી (Inflation), વીજળી સંકટ (Power Crisis), પેટ્રોલિયમ અને ગેસની અછત જેવા સ્થાનિક મુદ્દાઓ પર સરકારને ઘેરવામાં આવી હતી. સાથે જ બાંગ્લાદેશના ગૃહમંત્રી અને ઊર્જા મંત્રીના રાજીનામાની માગણી પણ કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ રેલીમાં ભારત વિરુદ્ધ કરવામાં આવેલી નારાબાજીએ બંને દેશોના સંબંધો ફરી ચર્ચામાં લાવી દીધા છે.

નાહિદ ઇસ્લામની આગેવાનીમાં ઢાકામાં મોટી રેલી

ઢાકાના નેશનલ મ્યુઝિયમ (National Museum) સામે યોજાયેલી આ રેલીમાં NCPના નેતા નાહિદ ઇસ્લામે સરકાર વિરુદ્ધ મોરચો ખોલ્યો હતો. સોશિયલ મીડિયા (Social Media) પર સામે આવેલા વીડિયોમાં નાહિદ ઇસ્લામ ‘દિલ્હી નહીં, ઢાકા’ના નારા લગાવતા જોવા મળ્યા હતા. તેમના નારા બાદ હાજર લોકોએ પણ ‘ઢાકા... ઢાકા’ના સૂત્રોચ્ચાર કર્યા હતા. નાહિદ ઇસ્લામ વર્ષ 2024ના જુલાઈ વિદ્રોહ (July Uprising)ના મુખ્ય ચહેરાઓમાં સામેલ રહ્યા છે. આ આંદોલન બાદ તત્કાલીન વડાંપ્રધાન શેખ હસીનાની સરકાર સત્તા પરથી હટી ગઈ હતી. હવે નાહિદ ઇસ્લામે નવી સરકાર સામે પણ આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે.

ભારત પર બાંગ્લાદેશ વિરુદ્ધ ષડયંત્ર રચવાનો આરોપ

રેલીને સંબોધિત કરતી વખતે નાહિદ ઇસ્લામે ભારત પર બાંગ્લાદેશના આંતરિક મામલાઓમાં હસ્તક્ષેપ (Interference) કરવાનો અને દેશ વિરુદ્ધ ષડયંત્ર રચવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે વર્તમાન સરકાર બાંગ્લાદેશને ભારતના કથિત ષડયંત્રોથી સુરક્ષિત રાખવામાં સક્ષમ નથી. તેમણે ભારત-બાંગ્લાદેશ સરહદ (Border) પર થતી હત્યાઓ, આસામ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં મુસ્લિમો સાથે કથિત ભેદભાવ તેમજ દિલ્હીમાં મસ્જિદો તોડી પાડવાના કથિત આયોજન જેવા મુદ્દાઓ પણ ઉઠાવ્યા હતા. જોકે, આ તમામ મુદ્દાઓ નાહિદ ઇસ્લામ દ્વારા રેલીમાં કરવામાં આવેલા દાવા છે. તેમના નિવેદનોને સ્વતંત્ર રીતે સાબિત થયેલા તથ્યો તરીકે જોવાના નથી.

ગંગા જળ સમજૂતીનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો

નાહિદ ઇસ્લામે ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેના ગંગા જળ વિતરણ (Ganga Water Sharing Agreement)ના મુદ્દે પણ સરકાર અને ભારત સામે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે જો ભારત સાથે ગંગાના પાણીના કરાર અંગે નિષ્પક્ષ રીતે ફરીથી વાતચીત કરવામાં નહીં આવે તો બાંગ્લાદેશના લોકો ફરી રસ્તા પર ઉતરશે. ઉલ્લેખનીય છે કે ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે ગંગા નદીના પાણીની વહેંચણી માટે 30 વર્ષનો કરાર કરવામાં આવ્યો હતો, જે ડિસેમ્બર 2026માં પૂર્ણ થવાનો છે. આ કરાર હેઠળ જાન્યુઆરીથી મે દરમિયાન પશ્ચિમ બંગાળના ફરક્કા બેરેજ ખાતે ગંગાના પાણીની વહેંચણી કરવામાં આવે છે. બાંગ્લાદેશમાં ગંગા નદીને પદ્મા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ત્યાંના મોટા પ્રમાણમાં લોકોની આજીવિકા આ નદી અને તેની જળવ્યવસ્થા પર નિર્ભર છે. આથી બંને દેશો માટે આ કરાર મહત્ત્વનો છે.

NCP સાંસદ હસનત અબ્દુલ્લા પણ પ્રદર્શનમાં જોડાયા

આ વિરોધ પ્રદર્શનમાં NCPના સાંસદ હસનત અબ્દુલ્લા પણ જોડાયા હતા. તેઓ અગાઉ ભારતના પૂર્વોત્તરના સાત રાજ્યોને દેશના બાકીના ભાગથી અલગ પાડવાની ધમકી આપતા નિવેદનને લઈને ચર્ચામાં આવ્યા હતા. તેમણે સિલિગુડી કોરિડોર (Siliguri Corridor)નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ કોરિડોર ભારતના પૂર્વોત્તરના રાજ્યોને દેશના અન્ય વિસ્તારો સાથે જોડતો વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્ત્વનો માર્ગ છે. આથી આ પ્રદર્શન માત્ર બાંગ્લાદેશની આંતરિક રાજકીય સ્થિતિ પૂરતું સીમિત રહ્યું નથી, પરંતુ તેમાં ભારતની સુરક્ષા અને બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો સંબંધિત મુદ્દાઓ પણ ઉઠાવવામાં આવ્યા છે.

વીજળી અને ગેસની અછતથી લોકોમાં નારાજગી

બાંગ્લાદેશમાં છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી વીજળી અને ગેસની અછતની સમસ્યા યથાવત છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવની અસરને કારણે ઊર્જા પુરવઠા (Energy Supply) પર દબાણ વધ્યું છે. બાંગ્લાદેશ પોતાની જરૂરિયાતનું 90 ટકાથી વધુ તેલ અને આશરે 30 ટકા ગેસ આયાત કરે છે. વીજળીની અછતની અસર દેશના કાપડ ઉદ્યોગ (Textile Industry) પર પણ પડી રહી છે. બીજી તરફ, જીવનજરૂરી વસ્તુઓના ભાવમાં વધારો થતાં સામાન્ય નાગરિકોની મુશ્કેલીઓ વધી છે. વર્લ્ડ બેંક (World Bank)ના આંકડા મુજબ, વર્ષ 2026માં બાંગ્લાદેશનો મોંઘવારી દર આશરે 8.5 ટકા રહ્યો છે. ખાદ્યપદાર્થો અને અન્ય આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં વધારો થયો છે, જ્યારે મજૂરોની આવકમાં તે પ્રમાણમાં વધારો થયો નથી. અહેવાલ મુજબ, ગયા વર્ષની સરખામણીમાં આશરે 21 લાખ વધુ લોકો ગરીબીમાં ધકેલાયા છે.

બે મંત્રીઓના રાજીનામાની માગ, દેશવ્યાપી આંદોલનની ચીમકી

NCPએ ગૃહમંત્રી સલાહુદ્દીન અહમદ અને ઊર્જા મંત્રી ઇકબાલ હસન મહમૂદ ટુકુના રાજીનામાની માગ કરી છે. નાહિદ ઇસ્લામે બંને મંત્રીઓ પર તેમની જવાબદારીઓ નિભાવવામાં નિષ્ફળ રહેવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે જો બંને મંત્રીઓ રાજીનામું નહીં આપે તો દેશભરમાં વિરોધ પ્રદર્શન (Nationwide Protest) કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત વડાપ્રધાન તારિક રહેમાનના નિવાસસ્થાનનો ઘેરાવ કરવાની પણ ચીમકી આપવામાં આવી હતી. NCPના સાંસદ અખ્તર હુસૈને પણ ગેસના ભાવનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે કોલકાતામાં LPG સિલિન્ડરની કિંમત આશરે 1,000 ટાકા છે, જ્યારે બાંગ્લાદેશમાં તેની કિંમત બમણાથી પણ વધુ છે. તેમણે ઊર્જા મંત્રી પાસે આ ભાવ તફાવત અંગે જવાબ માગ્યો હતો.

તારિક રહેમાનને પણ નાહિદ ઇસ્લામે બનાવ્યા નિશાન

નાહિદ ઇસ્લામે વડાપ્રધાન તારિક રહેમાન પર પણ આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે તારિક રહેમાન લંડનથી બાંગ્લાદેશ પરત ફર્યા બાદ દેશમાં ભ્રષ્ટાચાર (Corruption), ખંડણી (Extortion) અને હિંસાને પ્રોત્સાહન આપતી રાજનીતિ કરી રહ્યા છે. નાહિદ ઇસ્લામે તારિક રહેમાનને નવા સરમુખત્યાર ગણાવતાં કહ્યું હતું કે તેમની પાર્ટી જૂના અને નવા બંને સરમુખત્યારો સામે લડશે. ઉલ્લેખનીય છે કે ફેબ્રુઆરી 2026માં તારિક રહેમાનના નેતૃત્વમાં બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (BNP)ની સરકાર બની હતી. ત્યારબાદ ભારત વિરોધી નિવેદનોમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. જોકે, હવે સ્થાનિક સમસ્યાઓ અને સરકાર સામે વધતા અસંતોષ વચ્ચે ફરી એકવાર ભારત વિરોધી નારા સંભળાયા છે.

શેખ હસીનાની સરકાર પડ્યા બાદ ભારત વિરોધી વલણમાં વધારો

બાંગ્લાદેશમાં શેખ હસીનાની સરકાર સત્તા પરથી હટી ગયા બાદ ભારત વિરોધી નિવેદનો અને રાજકીય પ્રવૃત્તિઓમાં વધારો થયો હતો. વચગાળાની સરકારના વડા મોહમ્મદ યુનુસના કાર્યકાળ દરમિયાન પણ કેટલાક નેતાઓ અને વિદ્યાર્થી સંગઠનો દ્વારા ભારત વિરુદ્ધ નિવેદનો આપવામાં આવ્યાં હતાં. NCPના નેતાઓએ ચૂંટણી પહેલાં પણ ભારતના કથિત હસ્તક્ષેપ વિરુદ્ધ દેશભરમાં પ્રદર્શન કરવાની અપીલ કરી હતી. હવે તારિક રહેમાનની સરકાર સામે યોજાયેલા વિરોધ પ્રદર્શનમાં ફરીથી ‘દિલ્હી નહીં, ઢાકા’ના નારા લાગતાં ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધો (India-Bangladesh Relations) અંગે નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. આ સમગ્ર ઘટનામાં એક તરફ મોંઘવારી, વીજળી અને ગેસની અછત જેવા સ્થાનિક પ્રશ્નો છે, તો બીજી તરફ ભારત સાથેના સરહદી, જળવહેંચણી અને રાજકીય સંબંધોના મુદ્દાઓ પણ પ્રદર્શનનો હિસ્સો બન્યા છે. તેથી આગામી દિવસોમાં તારિક રહેમાન સરકાર આ વિરોધનો સામનો કેવી રીતે કરે છે અને ભારત સાથેના સંબંધો અંગે કેવું વલણ અપનાવે છે તેના પર બંને દેશોની નજર રહેશે.