લગ્ન બાદ પુરુષોમાં આત્મહત્યાનું વધ્યું પ્રમાણ, NCRBના ચોંકાવનારા આંકડા!

દેશમાં લગ્નજીવન સંબંધિત વિવાદો અને દાંપત્ય જીવનમાં વધતા તણાવને કારણે આત્મહત્યાના કેસોમાં ચિંતાજનક વધારો નોંધાયો છે. National Crime Records Bureau (NCRB)ના તાજેતરના આંકડાઓ મુજબ, છેલ્લા એક દાયકામાં લગ્નસંબંધિત કારણોસર આત્મહત્યા કરનારા પુરુષોની સંખ્યા લગભગ બમણી થઈ ગઈ છે.

એક સમય એવો હતો જ્યારે આવા કેસોમાં મહિલાઓની સંખ્યા વધુ હતી, પરંતુ 2022 પછી પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે અને હવે પુરુષોમાં આત્મહત્યાના કેસો વધુ નોંધાઈ રહ્યા છે.

10 વર્ષમાં 82 ટકા વધારો

NCRBના આંકડા અનુસાર વર્ષ 2015માં લગ્નજીવનના વિવાદો, પત્ની સાથેના મતભેદો અથવા દાંપત્ય કલહને કારણે 2,497 પુરુષોએ આત્મહત્યા કરી હતી. જ્યારે 2025માં આ સંખ્યા વધીને 4,536 સુધી પહોંચી ગઈ છે.

આ આંકડા દર્શાવે છે કે છેલ્લા દસ વર્ષમાં આવા કેસોમાં લગભગ 82 ટકા વધારો નોંધાયો છે.

2022 પછી બદલાયું ચિત્ર

વર્ષો સુધી લગ્નજીવનના વિવાદોને કારણે મહિલાઓમાં આત્મહત્યાના કેસો વધુ જોવા મળતા હતા. જોકે 2022 બાદ આ ટ્રેન્ડમાં મોટો ફેરફાર આવ્યો છે.

2024ના આંકડાઓ મુજબ લગ્ન સંબંધિત કારણોસર કુલ 8,524 લોકોએ આત્મહત્યા કરી હતી. જેમાં:

• 4,536 પુરુષો (53%)
• 3,986 મહિલાઓ (46%) સામેલ હતી. 

આ પ્રથમ વખત છે જ્યારે લગ્નજીવનના વિવાદોને કારણે આત્મહત્યા કરનારા પુરુષોની સંખ્યા મહિલાઓ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ જોવા મળી છે.

યુવા મહિલાઓ અને મધ્યવયના પુરુષો વધુ પ્રભાવિત

રિપોર્ટ મુજબ 30 વર્ષથી ઓછી ઉંમરની મહિલાઓમાં આવા કેસો વધુ જોવા મળે છે. આત્મહત્યા કરનાર મહિલાઓમાં લગભગ બે-તૃતિયાંશ મહિલાઓ 30 વર્ષથી ઓછી ઉંમરની હતી.

બીજી તરફ પુરુષોમાં સ્થિતિ અલગ છે.

• 50%થી વધુ પુરુષોની ઉંમર 30 વર્ષથી વધુ હતી.
• લગભગ 40% પુરુષો 30થી 45 વર્ષની વયજૂથમાં હતા.

આ આંકડા દર્શાવે છે કે લગ્નજીવનના લાંબા ગાળાના તણાવ અને જવાબદારીઓ પુરુષો પર વધુ અસર કરી રહી હોઈ શકે છે.

દરરોજ 24 લોકો કરે છે આત્મહત્યા

NCRBના અહેવાલ મુજબ, લગ્નજીવનના વિવાદો અથવા પતિ-પત્ની વચ્ચેના મતભેદોને કારણે દરરોજ સરેરાશ 23થી 24 લોકો આત્મહત્યા કરે છે.

આમાં:

• 12 પુરુષો
• 11 મહિલાઓ સામેલ હોય છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે Family Disputes અને Relationship Stress દેશ માટે ગંભીર સામાજિક પડકાર બની રહ્યા છે.

આત્મહત્યાના મુખ્ય કારણો શું?

વિશ્લેષણ મુજબ લગ્નસંબંધિત આત્મહત્યા પાછળના મુખ્ય કારણોમાં નીચેના મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે:

• દહેજ સંબંધિત વિવાદો (Dowry Disputes)
• પતિ-પત્ની વચ્ચે સતત મતભેદ
• Divorce અથવા Separation
• Extramarital Affairs (લગ્નબાહ્ય સંબંધો)
• લગ્ન બાદ સમાધાન ન થવું
• માનસિક તણાવ અને એકલતા

2024માં નોંધાયેલા 8,534 કેસોમાંથી 3,052 કેસ એવા હતા જેમાં લગ્ન બાદ દંપતી વચ્ચે યોગ્ય સમન્વય ન બની શક્યો હતો.

ઉત્તર પ્રદેશ સૌથી આગળ

રાજ્યવાર આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો ઉત્તર પ્રદેશમાં આવા કેસોની સંખ્યા સૌથી વધુ નોંધાઈ છે.

2024 દરમિયાન:

• ઉત્તર પ્રદેશમાં 764 લોકો આત્મહત્યાનો ભોગ બન્યા
• જેમાં 394 પુરુષો
• અને 370 મહિલાઓ સામેલ હતી. આ પછી મહારાષ્ટ્ર બીજા ક્રમે રહ્યું, જ્યાં 421 લોકોએ લગ્નજીવનના વિવાદોને કારણે આત્મહત્યા કરી હતી.

લગ્નબાહ્ય સંબંધો પણ મોટું કારણ

NCRBના આંકડાઓ દર્શાવે છે કે Extramarital Relationshipsને કારણે થતી આત્મહત્યાઓમાં પણ સતત વધારો થઈ રહ્યો છે.

2014માં આવા કારણોસર 1,624 લોકોના આત્મહત્યાના કેસ નોંધાયા હતા. નિષ્ણાતોના મતે સંબંધોમાં વિશ્વાસનો અભાવ, ભાવનાત્મક તણાવ અને પરિવાર તૂટવાની ભીતિ જેવી બાબતો આવા કિસ્સાઓમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

નિષ્ણાતો શું કહે છે?

માનસિક આરોગ્ય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે લગ્નજીવનના વિવાદો માત્ર વ્યક્તિગત સમસ્યા નથી, પરંતુ તે Mental Health Crisisનું સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યા છે.

તેમના અનુસાર:

• સમયસર Counselling
• Family Therapy
• Emotional Support
• Mental Health Awareness

દ્વારા આવા બનાવોને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.

NCRBના તાજેતરના આંકડાઓ દેશ માટે ચેતવણી સમાન છે. લગ્નજીવનના વિવાદો, તણાવ અને સંબંધોમાં વધતી જટિલતાઓ હવે માત્ર પરિવાર સુધી મર્યાદિત નથી રહી, પરંતુ તે ગંભીર સામાજિક અને માનસિક આરોગ્યના મુદ્દા તરીકે ઉભરી રહ્યા છે. નિષ્ણાતો માને છે કે સમયસર સંવાદ, સમજણ અને વ્યાવસાયિક સહાય દ્વારા આવા દુર્ભાગ્યપૂર્ણ બનાવોને અટકાવી શકાય છે