'સ્કૂલ-હોસ્પિટલ-બસ અને રેલવે સ્ટેશન જેવા જાહેર સ્થળો પરથી શ્વાનને હટાવો', સુપ્રીમ કોર્ટનો આદેશ

શુક્રવારે (7 નવેમ્બર, 2025) સુપ્રીમ કોર્ટે રખડતા શ્વાનોના મુદ્દા અંગે ત્રણ આદેશો જારી કર્યા. કોર્ટે રાજ્યોને એમિકસ ક્યુરીના રિપોર્ટ પર કાર્યવાહી કરવા અને સોગંદનામા રજૂ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. બીજા આદેશમાં, કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો કે રખડતા પ્રાણીઓ અંગે રાજસ્થાન હાઇકોર્ટના આદેશનો દેશભરમાં અમલ કરવામાં આવે. રખડતા પ્રાણીઓને હાઇવે અને રસ્તાઓ પરથી દૂર કરીને આશ્રયસ્થાનોમાં રાખવામાં આવે. મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનોએ પેટ્રોલિંગ ટીમો બનાવવી જોઈએ અને 24 કલાક દેખરેખ રાખવી જોઈએ. કોર્ટે હેલ્પલાઇન નંબર જારી કરવાનો પણ આદેશ આપ્યો.

ત્રીજા આદેશમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો કે રખડતા શ્વાનોને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, રમતગમત સંકુલ, હોસ્પિટલો, બસ સ્ટેન્ડ અને રેલ્વે સ્ટેશનોમાં વાડ કરીને પ્રવેશતા અટકાવવામાં આવે અને અન્ય પગલાં લેવામાં આવે. તેમને રસી આપવામાં આવે અને નસબંધી કરવામાં આવે અને પછી આશ્રયસ્થાનોમાં રાખવામાં આવે. કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો કે 8 અઠવાડિયામાં આ આદેશનો અમલ કરવામાં આવે.

શ્વાન કરડવાની ઘટનાઓ પર કડક વલણ

11 ઓગસ્ટના રોજ, ન્યાયાધીશ જે.બી. પારડીવાલા અને આર. મહાદેવનની બેન્ચે શ્વાન કરડવાની ઘટનાઓ પર કડક વલણ અપનાવ્યું અને દિલ્હી, નોઈડા, ગાઝિયાબાદ, ગુરુગ્રામ અને ફરીદાબાદમાં બધા રખડતા શ્વાનોને આશ્રયસ્થાનોમાં મર્યાદિત રાખવાનો આદેશ આપ્યો. પ્રાણી પ્રેમીઓએ આનો વિરોધ કર્યો અને આ મામલો મુખ્ય ન્યાયાધીશ સમક્ષ લાવ્યો, ત્યારબાદ આ મામલો 3 ન્યાયાધીશોની બેન્ચને મોકલવામાં આવ્યો.

ફક્ત 2 રાજ્યોએ જ કર્યા સોગંદનામાં દાખલ

3 ન્યાયાધીશોની બેન્ચે, અગાઉના આદેશને ઉલટાવીને, દિલ્હી-એનસીઆરમાં રખડતા શ્વાનોને પકડવા, નસબંધી કરવા અને રસીકરણ કરવાનો અને તેમને તેમના નિવાસસ્થાનમાં પાછા છોડવાનો આદેશ આપ્યો. 22 ઓગસ્ટના રોજ, કોર્ટે સુનાવણીનો વ્યાપ વિસ્તાર્યો, વિવિધ હાઇકોર્ટમાં પેન્ડિંગ કેસોને પોતાનામાં ટ્રાન્સફર કર્યા અને રાજ્યોને સોગંદનામા દાખલ કરવા કહ્યું. જોકે, બે મહિનામાં ફક્ત બે રાજ્યોએ સોગંદનામા દાખલ કર્યા.

ન્યાયાધીશોએ આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું કે 2 રાજ્યો સિવાય કોઈએ પણ તેમની નોટિસના જવાબમાં સોગંદનામું દાખલ કર્યું નથી. દિલ્હી સરકારનું સોગંદનામું પણ ફાઇલ કરવામાં આવ્યું નથી. ફક્ત દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (MCD)એ એક દાખલ કર્યું હતું.

રાજ્યોની બેદરકારી અંગે સુપ્રીમે વ્યક્ત કરી નારાજગી 

27 ઓક્ટોબરના રોજ સુનાવણી દરમિયાન, કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે દેશભરમાં શ્વાન સંબંધિત ઘટનાઓ સતત બની રહી છે. વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની છબી ખરડાઈ રહી છે. આવી સ્થિતિમાં, રાજ્ય સરકારોનું બેદરકાર વલણ ખોટું છે. રાજ્યો દ્વારા જવાબ દાખલ કરવામાં નિષ્ફળતા પર નારાજગી વ્યક્ત કરતા કોર્ટે પૂછ્યું, "શું રાજ્યના અધિકારીઓ અખબારો વાંચતા નથી કે સોશિયલ મીડિયાનો ઉપયોગ કરતા નથી?" જો આદેશની નકલ તેમના ડેસ્ક સુધી પહોંચી ન હોય, તો પણ તેઓ આ મહત્વપૂર્ણ બાબતથી વાકેફ હશે.