પીએમ મોદીની '(Gen-Z) શૈલીની પોસ્ટ પર સીજેપી (CJP) ના સૌરવ દાસનો કટાક્ષ..

સૌરવ દાસે સોશિયલ મીડિયા પર વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની પોસ્ટ કરવાની શૈલી અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. વડાપ્રધાન મોદીએ મહત્વપૂર્ણ ખનિજો (critical minerals) પર પ્રક્રિયા કરવાના ક્ષેત્રમાં ભારતની આત્મનિર્ભરતાને લગતી એક પોસ્ટ શેર કરી હતી. તેમાં તેમણે સરકારની એક નવી પહેલ વિશે માહિતી આપવા માટે યુવાનોમાં લોકપ્રિય એવી અનૌપચારિક ભાષા અને ટૂંકા, અસરકારક વાક્યોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આના પર પ્રતિક્રિયા આપતા, સૌરવ દાસે આ શૈલીને અતિશય Gen-Z જેવી અને અસ્વસ્થતા પેદા કરે તેવી ગણાવી છે. તેમણે દલીલ કરી છે કે મહત્વપૂર્ણ જવાબદારીના હોદ્દા પર રહેલી વ્યક્તિઓએ પ્રમાણભૂત અને જવાબદાર ભાષાનો ઉપયોગ કરીને સંવાદ કરવો જોઈએ. નીતિઓ ભલે ગમે તેટલી ગંભીર હોય, પરંતુ તેને રજૂ કરવા માટે વપરાતી ભાષાની ગંભીરતા સાથે કોઈ બાંધછોડ ન થવી જોઈએ.

સૌરવ દાસ: જવાબદારીના હોદ્દા પર રહેલા લોકોએ વધુ પરંપરાગત શૈલી અપનાવવી જોઈએ

વડાપ્રધાન મોદીની પોસ્ટ પર પ્રતિક્રિયા આપતા, સૌરવ દાસે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'X' પર લખ્યું, "મહેરબાની કરીને, જવાબદારીના હોદ્દા પર રહેલી વ્યક્તિને શોભે તેવી રીતે ટ્વીટ લખવાનો પ્રયાસ કરો. અત્યંત 'જનરેશન-ઝેડ' (Gen-Z) જેવું દેખાવાનો આ પ્રયાસ કૃત્રિમ લાગે છે—અને સાચું કહું તો, તે ઘણો અસ્વસ્થતાભર્યો છે. નીતિઓ ગંભીર છે કે નહીં તે અલગ વાત છે, પરંતુ વાતચીતની શૈલી તો વ્યાવસાયિક (પ્રોફેશનલ) હોવી જ જોઈએ."

સૌરવ દાસની આ પ્રતિક્રિયા વડાપ્રધાનની પોસ્ટની ભાષા અને રજૂઆત પર કેન્દ્રિત છે. યોજનાની તકનીકી જોગવાઈઓ પર ટિપ્પણી કરવાને બદલે, તેમણે વડાપ્રધાનની વાતચીત કરવાની શૈલી પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે બંધારણીય કે સત્તાવાર હોદ્દા પર રહેલી વ્યક્તિઓ જ્યારે જાહેર મંચ પર વાત કરે, ત્યારે તેમાં ગંભીરતા અને સ્વાભાવિક ગરિમા દેખાવી જોઈએ.

'ક્રિટિકલ મિનરલ પ્રોસેસિંગ સ્કીમ' (મહત્વપૂર્ણ ખનિજ પ્રક્રિયા યોજના) શું છે?

વડાપ્રધાનની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે 'ક્રિટિકલ મિનરલ્સ' (મહત્વપૂર્ણ ખનિજો) પર પ્રક્રિયા (પ્રોસેસિંગ) ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ₹૨,૮૧૪ કરોડની મૂડી સહાય યોજનાને મંજૂરી આપી છે. આ યોજના પાંચ વર્ષ માટે, એટલે કે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ થી ૨૦૩૦-૩૧ સુધી અમલમાં રહેશે. તેનો ઉદ્દેશ્ય લિથિયમ અને નિકલ જેવા મહત્વપૂર્ણ ખનિજો પર પ્રક્રિયા કરવાની સ્થાનિક ક્ષમતા વિકસાવવાનો છે, જેથી આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય.

આ યોજના હેઠળ ચાર પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટ સ્થાપવામાં આવશે: બે લિથિયમ માટે અને બે નિકલ માટે. દરેક લિથિયમ પ્લાન્ટની ક્ષમતા ઓછામાં ઓછી ૩૦,૦૦૦ ટન હોવી જોઈએ, જ્યારે દરેક નિકલ પ્લાન્ટની ક્ષમતા ઓછામાં ઓછી ૫૦,૦૦૦ ટન હોવી જરૂરી છે.

રોકાણો પર ૩૦% મૂડી સબસિડી

સરકાર આ યોજના હેઠળ પાત્ર રોકાણો પર ૩૦% મૂડી સબસિડી (આર્થિક સહાય) આપશે. આ સહાયની મહત્તમ મર્યાદા લિથિયમ પ્લાન્ટ દીઠ ₹૫૦૦ કરોડ અને નિકલ પ્લાન્ટ દીઠ ₹૯૦૦ કરોડ નક્કી કરવામાં આવી છે. લાભાર્થીઓની પસંદગી બે તબક્કાની પ્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવશે: પ્રથમ, અરજદારોની તકનીકી યોગ્યતા તપાસવામાં આવશે, અને ત્યારબાદ લાયક ઠરેલા અરજદારો વચ્ચે સ્પર્ધાત્મક નાણાકીય બિડિંગ (બોલી લગાવવાની) પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવશે. દરેક ખનિજ માટે, સૌથી ઓછી મૂડી સહાયની માંગણી કરનારા બે અરજદારોની પસંદગી કરવામાં આવશે. આ સબસિડી ત્રણ હપ્તામાં ચૂકવવામાં આવશે, જે નિર્ધારિત લક્ષ્યાંકો અને સીમાચિહ્નો (milestones) હાંસલ કરવા પર આધારિત હશે. નિકલના પ્રોસેસિંગ દરમિયાન આડપેદાશ (by-product) તરીકે કોબાલ્ટ પણ પ્રાપ્ત થવાની અપેક્ષા છે.

EV, બેટરી અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રો માટે લાભો

સરકારનું માનવું છે કે મહત્વપૂર્ણ ખનિજો (critical minerals) માટે સ્થાનિક પ્રોસેસિંગ ક્ષમતામાં વધારો કરવાથી ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EVs), બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, સંરક્ષણ અને સ્પેશિયાલિટી સ્ટીલ જેવા ક્ષેત્રોને લાભ થશે. હાલમાં, આ ખનિજોનું પ્રોસેસિંગ વૈશ્વિક સ્તરે અમુક પસંદગીના દેશો પૂરતું જ સીમિત છે. પરિણામે, ભારત આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ, કિંમતોમાં અસ્થિરતા અને સપ્લાય ચેઇનમાં આવતા અવરોધોની અસરો સામે સંવેદનશીલ (vulnerable) રહે છે.

આ યોજના દ્વારા, સરકાર સ્થાનિક પ્રોસેસિંગ માળખાને મજબૂત કરવા, આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને દેશની અંદર જ મહત્વપૂર્ણ ખનિજો માટે સંપૂર્ણ સપ્લાય ચેઇન વિકસાવવા માટે પગલાં લઈ રહી છે. દરમિયાન, વડાપ્રધાનની જાહેરાત બાદ, સોશિયલ મીડિયા પર વડાપ્રધાનની લખવાની શૈલી અંગે સૌરવ દાસની એક ટિપ્પણીએ પણ ધ્યાન ખેંચ્યું છે.