હવે ન પૂર ન દુષ્કાળ... આપણાં હાથમાં હશે હવામાન, વરસાદને નિયંત્રિત કરશે ભારતના વૈજ્ઞાનિકો!

સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણી કે અન્ય કોઈ કાર્યક્રમ દરમિયાન વરસાદ ન પડે તે સુનિશ્ચિત કરવાનું હવે તમારા હાથમાં રહેશે. જ્યારે વરસાદની જરૂર હોય ત્યારે ટીપાં પડવા લાગે, આના પર પણ આપણું નિયંત્રણ રહેશે. એવી જ રીતે પૂર દરમિયાન શહેરોમાં વરસાદ કે કરા પડવાથી રોકી શકાય છે. દેશના હવામાનશાસ્ત્રીઓને આશા છે કે, આગામી પાંચ વર્ષમાં તેમની પાસે એટલી કુશળતા હશે કે તેઓ માત્ર વરસાદમાં વધારો જ નહીં, પરંતુ કેટલાક વિસ્તારોમાં કરા અને વીજળીના ચમકારા સાથે વરસાદને પણ અટકાવી શકશે. આ મિશનનો ઉદ્દેશ્ય ભારતને ક્લાઇમેટ સ્માર્ટ અને વેધર રેડી કરવાનો છે જેથી વાદળ ફાટવા સહિતની કોઈપણ હવામાનની ઘટનાને અવગણી ન શકાય. આ સાથે, ChatGPTના આધારે મૌસમGPT પણ બનાવવામાં આવશે જે વિવિધ ફોર્મેટમાં યુઝર્સને તાત્કાલિક હવામાનની માહિતી પ્રદાન કરશે.

મોદી સરકારનું મિશન મૌસમ

દેશ હવે ક્લાઇમેટ ચેન્જના કારણે વરસાદની પેટર્નમાં થતાં ફેરફારોનો સામનો કરવા માટે તૈયાર થઈ રહ્યો છે. મિશન મૌસમ દ્વારા 2026 સુધીમાં તૈયારીઓ પૂર્ણ કરવામાં આવશે. આ પછી તેનો બીજો તબક્કો શરૂ થશે. નરેન્દ્ર મોદી સરકારના પૃથ્વી વિજ્ઞાન મંત્રાલયે આ મિશનની જવાબદારી લીધી છે. પ્રથમ તબક્કામાં ક્લાઉડ ચેમ્બર બનાવીને વાદળો પર અનેક પ્રકારના સંશોધનો કરવામાં આવશે. જેમાં વાદળોના કારણે થતાં વરસાદને ઘટાડવાની તૈયારીઓ સાથે વધુ વરસાદ વહન કરતા વાદળોને એવા વિસ્તારો તરફ મોકલવાના પ્રયાસો કરવામાં આવશે જ્યાં દુષ્કાળ અથવા ઓછા વરસાદની સ્થિતિ છે. આટલું જ નહીં, આગાહીને વધુ શ્રેષ્ઠ બનાવવા માટે 2026 સુધી દેશમાં રડારની સંખ્યા વધારીને 100 કરવામાં આવશે.

પૃથ્વી વિજ્ઞાન મંત્રાલયના સચિવ ડૉ. એમ. રવિચંદ્રને જણાવ્યું હતું કે, હાલ દેશમાં 39 રડારનું નેટવર્ક છે. મિશન મૌસમ અંતર્ગત તેને 2026 સુધીમાં વધારીને 100 રડાર કરવામાં આવશે. 25 રડાર માટે ઓર્ડર આપવામાં આવ્યો છે અને 20 જલ્દી જ ડિલિવર કરવામાં આવશે. રડારની સાથે વિન્ડ પ્રોફાઈલર્સનું નેટવર્ક પણ વિસ્તરણ કરવામાં આવશે.

ક્લાઉડ ચેમ્બરમાં વાદળો પર સંશોધન

મંત્રાલયના સચિવ ડૉ. એમ. રવિચંદ્રને જણાવ્યું હતું કે, આઇઆઇટીએમ પુણેમાં આ અંતર્ગત ક્લાઉડ ચેમ્બર બનાવવામાં આવશે. અહીં વાદળો પર સંશોધન કરવામાં આવશે. જેમાં વાદળો પર અનેક પ્રકારના પ્રયોગો કરવામાં આવશે. અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર વાદળનો આધાર સામાન્ય રીતે પૃથ્વીની સપાટીથી એકથી દોઢ કિલોમીટર દૂર હશે. પરંતુ તેમની ઊંચાઈ 12થી 13 કિલોમીટર સુધીની હોઈ શકે છે. તેથી, મિશન મૌસમ હેઠળ, દેશને ઊંચાઈ પર થઈ રહેલા ફેરફારો માટે તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. આમાં, ભેજ, પવનની ગતિ અને તાપમાનનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે. વાદળોની ગીચતા ઘટાડવા માટે, જ્યાં વરસાદ ઓછો હોય તેવા વિસ્તારોમાં વધુ વરસાદ વહન કરતા વાદળોને મોકલવાના પ્રયાસો કરવામાં આવશે.