બીજી મહિલા સાથે લિવ-ઈનમાં રહેવું એ લગ્ન નથી: કર્ણાટક હાઈકોર્ટે પત્નીની અરજી ફગાવી
છેલ્લું અપડેટ : 17 Mar 2026
બેંગલુરુ: કર્ણાટક હાઈકોર્ટમાં પતિના અવૈધ સંબંધો (Illicit relations) સામે ન્યાય માંગવા ગયેલી પત્નીને મોટો ફટકો પડ્યો છે. હાઈકોર્ટે સુનાવણી દરમિયાન મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી છે કે, કોઈ પણ વૈધ લગ્ન (Valid Marriage) વગર માત્ર સાથે રહેવું એ કાયદાની નજરમાં ગુનો નથી બનતો.
શું છે સમગ્ર મામલો? (What is the case?)
એક પત્નીએ તેના પતિ પર આરોપ લગાવ્યો હતો કે તેના પતિના અન્ય મહિલાઓ સાથે સંબંધો છે અને તે બીજી મહિલા સાથે રહે છે. પત્નીએ આને ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) ની કલમ 494 હેઠળ 'બિગેમી' (Bigamy - બીજી વાર લગ્ન કરવા) નો ગુનો ગણાવી કોર્ટના દ્વાર ખખડાવ્યા હતા. પત્નીએ બીજી મહિલા અને તેના બાળકો સામે પણ ફોજદારી કાર્યવાહી (Criminal proceedings) કરવાની માંગ કરી હતી.
કોર્ટનો ચુકાદો: લિવ-ઈન એટલે લગ્ન નહીં (Live-in is not Marriage)
હાઈકોર્ટે આ મામલે સ્પષ્ટતા કરતા જણાવ્યું કે:
-
વૈધ લગ્ન પુરાવા જરૂરી: IPC ની કલમ 494 ત્યારે જ લાગુ પડે છે જ્યારે તે સાબિત થાય કે પતિએ ખરેખર બીજી મહિલા સાથે કાયદેસરના લગ્ન કર્યા છે.
-
અવૈધ સંબંધ એ ગુનો નથી: માત્ર કોઈ મહિલા સાથે લિવ-ઈનમાં રહેવું અથવા 'અવૈધ સંબંધ' રાખવો એ કાયદાકીય રીતે લગ્ન (Legal Marriage) ગણાતા નથી.
-
કાર્યવાહી રદ: કોર્ટે બીજી મહિલા અને તેના બાળકો વિરુદ્ધ ચાલી રહેલી તમામ ફોજદારી કાર્યવાહીને ક્વોશ (Quash - રદ) કરી દીધી છે.
પુરાવાઓનો અભાવ
બેંગલુરુ સ્થિત હાઈકોર્ટની બેન્ચે નોંધ્યું કે, પત્નીએ એ સાબિત કરવું જરૂરી હતું કે તેના પતિએ બીજી મહિલા સાથે વિધિવત લગ્ન કર્યા છે. જો લગ્ન સાબિત ન થાય, તો બિગેમીનો કેસ ટકી શકે નહીં. ટ્રાયલ કોર્ટે (Trial Court) આરોપીઓ વિરુદ્ધ જે સંજ્ઞાન (Cognizance) લીધું હતું તેને હાઈકોર્ટે કાયદાકીય રીતે અયોગ્ય ગણાવી રદ કર્યું છે.
આ ચુકાદો સ્પષ્ટ કરે છે કે કાયદાની નજરમાં લિવ-ઈન રિલેશનશિપ અને કાયદેસરના લગ્ન વચ્ચે મોટો તફાવત છે. બિગેમીના ગંભીર આરોપો સાબિત કરવા માટે લગ્ન થયા હોવાના પાકા દસ્તાવેજી અથવા વિધિવત પુરાવા હોવા અનિવાર્ય છે.