એક ફોન કોલે બદલી નાખ્યું ભારતનું ભાગ્ય, વાંચો મનમોહન સિંહના નાણામંત્રી બનવાની કહાની

જૂન 1991ની વાત છે. મનમોહન સિંહ નેધરલેન્ડમાં એક કોન્ફરન્સમાં હાજરી આપીને દિલ્હી પરત ફર્યા હતા. રાત્રે આરામ કરવા ગયા હતા. એ જ રાત્રે તેમના જમાઈ તનખાને ફોન આવ્યો. ફોન પર પી.વી. નરસિમ્હા રાવના નજીકના સાથી પીસી એલેક્ઝાન્ડર હતા. એલેક્ઝાંડરે મનમોહન સિંહના જમાઈને તેમને જગાડવા વિનંતી કરી. મનમોહન સિંહે તે ફોન કોલને ગંભીરતાથી લીધો ન હતો. પરંતુ થોડા કલાકો પછી જ બંનેની મુલાકાત થઈ.

આ પણ વાંચો: જ્યારે અમેરિકા સાથે પરમાણુ કરાર પર અડગ રહ્યા હતા મનમોહન સિંહ, જાણો સમગ્ર મામલો

21 જૂન 1991ના રોજ મનમોહન સિંહ તેમની UGC ઓફિસમાં હતા. ત્યારે તેમને જાણ કરવામાં આવી કે તેઓ ઘરે જઈને કપડાં બદલીને નાણામંત્રી તરીકે શપથ ગ્રહણ સમારોહમાં ભાગ લેવા આવે. મનમોહન સિંહે આ ઘટનાનો ઉલ્લેખ તેમની આત્મકથા "Stricly Personal, Manmohan & Gursharan"માં કર્યો છે. તેમણે કહ્યું, "નવી સરકારની કેબિનેટમાં મને જોડાતો જોઈને બધા ચોંકી ગયા. બાદમાં મારા મંત્રાલયની જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવી, પરંતુ નરસિમ્હા રાવજીએ મને સીધું કહ્યું કે હું નાણામંત્રી બનવાનો છું."

ભારતના અર્થતંત્રના ઈતિહાસનો ટર્નિંગ પોઈન્ટ

આ નિમણૂક ભારતના અર્થતંત્રના ઈતિહાસમાં ટર્નિંગ પોઈન્ટ સાબિત થઈ. આ તે સમય હતો જ્યારે ભારતની અર્થવ્યવસ્થા સંકટમાં હતી. વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં આશરે 2500 કરોડ રૂપિયાનો ઘટાડો થયો હતો. વિશ્વ બેંક લોન આપવાનો ઈન્કાર કરી રહી હતી અને મોંઘવારી પણ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગઈ હતી.

મનમોહન સિંહે આ મુશ્કેલ સમયને પડકાર તરીકે લીધો હતો અને તેનો સામનો કરવાની રીતો પહેલેથી જ વિચારી લીધી હતી. તેમના દ્વારા રજૂ કરાયેલા બજેટે ભારતીય અર્થવ્યવસ્થાને નવી દિશા આપી. મનમોહન સિંહ અને નરસિમ્હા રાવના નેતૃત્વમાં, 1991માં, ભારતે લાયસન્સ રાજને અલવિદા કહ્યું અને દેશ મુક્ત અર્થતંત્ર તરફ આગળ વધ્યો.

મનમોહન સિંહે ચલણ ફુગાવો ઘટાડીને તેમજ નિકાસ નિયંત્રણો દૂર કરીને આર્થિક સુધારા માટે પગલાં લીધા હતા. તેમણે કરેલા સુધારાના પરિણામે વિદેશી રોકાણ માટે ભારતના દરવાજા ખુલ્યા અને ઘણા ક્ષેત્રોમાં સરકારી ઈજારાશાહીનો અંત આવ્યો. આ સાથે જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓના શેરનું ખાનગીકરણ પણ શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

આ દિવસે પર્થમાં બજેટ રજૂ કર્યું

24 જુલાઈ 1991ના રોજ મનમોહન સિંહે તેમનું પ્રથમ બજેટ રજૂ કર્યું. આ બજેટમાં ભારતીય કંપનીઓ માટે ભંડોળ એકત્ર કરવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે સેબીની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. નાણાકીય ક્ષેત્ર માટે એક નવી સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી, જે આગામી વર્ષોમાં આર્થિક સુધારાના માળખાને આકાર આપવામાં નિમિત્ત સાબિત થઈ હતી. આ બજેટમાં સરકારી ખર્ચમાં કાપ મૂકવા અને નાણાકીય શિસ્ત લાગુ કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો. મનમોહન સિંહ અને પીવી નરસિમ્હા રાવની જોડીએ વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની અર્થવ્યવસ્થાને નવી ઓળખ આપી અને 1991ના સુધારાથી ભારત એક નવી આર્થિક શક્તિ તરીકે ઉભરી આવ્યું.