ECI vs Officers: ચૂંટણી પંચ અને અધિકારીઓ વચ્ચે ટકરાવ; બંગાળ બાદ હવે મહારાષ્ટ્રના CEO સાથે વિવાદ

ભારત નિર્વાચન આયોગ (ECI) દ્વારા મતદાર યાદીઓના 'સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન' (SIR) ને લઈને અધિકારીઓ સાથેના ટકરાવની નવી વિગતો સામે આવી રહી છે. હાલમાં જ ઉત્તર પ્રદેશ કેડરના IAS અધિકારી અનુરાગ યાદવ અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર વચ્ચે થયેલી ઉગ્ર બોલાચાલી બાદ હવે મહારાષ્ટ્રના મુખ્ય નિર્વાચન અધિકારી (CEO) એ પણ આ પ્રક્રિયા સામે સવાલો ઉઠાવ્યા છે.

મહારાષ્ટ્રના CEO એ શા માટે વ્યક્ત કરી ચિંતા?

મહારાષ્ટ્રના CEO એસ. ચોકલિંગમે પંચને પત્ર લખીને ચેતવણી આપી છે કે મતદાર યાદી સુધારણા માટે જે સમય મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે તે ઘણી ઓછી છે.

• ઐતિહાસિક સંદર્ભ: તેમણે વર્ષ 2001-02ના અભિયાનનો હવાલો આપતા જણાવ્યું કે તે સમયે આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં 13 મહિના લાગ્યા હતા.

• ડેટા મેપિંગ: હાલના ડેટાને વર્ષ 2002ના જૂના રેકોર્ડ સાથે મેપ કરવાની પ્રક્રિયા ઘણી જટિલ અને સમય માંગી લે તેવી છે, જેની ગણતરી પંચના દિશાનિર્દેશોમાં યોગ્ય રીતે કરવામાં આવી નથી.

• ચોકસાઈનો મુદ્દો: અધિકારીનું કહેવું છે કે ઉતાવળમાં નામો કાઢી નાખવા એ એકમાત્ર ઉદ્દેશ્ય ન હોવો જોઈએ, પરંતુ યાદીને ક્ષતિરહિત બનાવવી જરૂરી છે.

IAS અનુરાગ યાદવ સાથે શું થયો હતો વિવાદ?

તાજેતરમાં જ પશ્ચિમ બંગાળના કૂચ બિહારમાં ચૂંટણી નિરીક્ષક તરીકે તૈનાત અનુરાગ યાદવ (2000 બેચના IAS) ને પદ પરથી હટાવી દેવામાં આવ્યા છે.

• એક વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ દરમિયાન મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે જ્યારે તેમને મતદાન મથકોની સંખ્યા પૂછી, ત્યારે યાદવે જવાબ આપવામાં વિલંબ કર્યો હતો.

• આ દરમિયાન થયેલી ચર્ચામાં અનુરાગ યાદવે વળતો જવાબ આપતા કહ્યું કે, "હું પણ 25 વર્ષથી સર્વિસમાં છું અને મારી સાથે આ રીતે વાત ન કરી શકાય." પંચે આને શિસ્તભંગ ગણીને તેમને તત્કાલ અસરથી ડ્યુટીમાંથી મુક્ત કર્યા હતા.

પશ્ચિમ બંગાળમાં મોટું સંકટ: 89 લાખ નામો કટ

ચૂંટણી પંચની ઉતાવળની સૌથી ગંભીર અસર પશ્ચિમ બંગાળમાં જોવા મળી રહી છે, જ્યાં અંદાજે 89 લાખ મતદારોના નામ યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવ્યા છે. આમાંથી લાખો લોકો એવા છે જેમને અપીલ કરવાની પણ તક મળી નથી. આ મામલો હવે સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચ્યો છે.

ચૂંટણી પંચનો પક્ષ

જોકે આ મામલે પંચે સત્તાવાર કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી, પરંતુ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર આગામી મહિનાઓમાં વસ્તી ગણતરી (Census) નું કામ પણ શરૂ થવાનું હોવાથી, ચૂંટણી પંચ મતદાર યાદીના કામને વહેલી તકે પૂરું કરવા માંગે છે. કારણ કે વસ્તી ગણતરી અને ચૂંટણી બંને માટે એક જ સરકારી કર્મચારીઓ અને શિક્ષકોનો ઉપયોગ થાય છે.