ડો. મનમોહનસિંહ દેશના એક માત્ર PM, જેમના ચલણી નોટો પર હતા હસ્તાક્ષર 

ભારતના ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન ડૉ.મનમોહન સિંહનું ગુરુવારે 92 વર્ષની વયે નિધન થયું છે. તેમણે વડાપ્રધાન પદ ઉપરાંત દેશના નાણામંત્રી અને આરબીઆઈ ગવર્નરની જવાબદારી પણ સંભાળી. તેમને વિશેષ સન્માન પણ મળે છે. તેઓ દેશના એકમાત્ર એવા વડાપ્રધાન છે જેમના હસ્તાક્ષર ભારતીય ચલણી નોટો પર જોવા મળે છે. 2005માં પણ જ્યારે તેઓ વડાપ્રધાન પદ પર હતા ત્યારે ભારત સરકારે 10 રૂપિયાની નવી નોટ બહાર પાડી હતી. તેના પર મનમોહન સિંહની સહી હતી. જો કે તે સમયે નોટો પર ભારતીય રિઝર્વ બેંકના ગવર્નરની સહી થતી હતી. પરંતુ આ વિશેષ બદલાવ 10 રૂપિયાની નોટમાં થયો છે.

આ પણ વાંચોઃ મનમોહનસિંહ માટે સંકટમોચક બન્યા હતા મુલાયમ, આ રીતે બચાવી હતી PMની ખુરશી 

આ સિવાય મનમોહન સિંહ ભારતીય રિઝર્વ બેંકના ગવર્નર રહી ચૂક્યા છે. તેઓ 16 સપ્ટેમ્બર 1982 થી 14 જાન્યુઆરી 1985 સુધી આ પદ પર હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન છપાયેલી નોટો પર તેમની સહી રહેતી હતી. ભારતમાં હજુ પણ આ પ્રણાલી અસ્તિત્વમાં છે કે ચલણી નોટ ઉપર રાષ્ટ્રપતિ અને વડા પ્રધાનના હસ્તાક્ષર નહીં પરંતુ RBI ગવર્નરના હસ્તાક્ષર હોય છે. 

મનમોહન સિંઘને અર્થશાસ્ત્રના તેમના ઊંડા જ્ઞાન અને 1991માં ભારતમાં તેમણે કરેલા ઐતિહાસિક આર્થિક સુધારા માટે યાદ કરવામાં આવે છે. વડાપ્રધાન બનતા પહેલા તેઓ ભારતના નાણામંત્રી રહી ચૂક્યા છે. તેમના દ્વારા કરવામાં આવેલા સુધારાઓએ ભારતીય અર્થતંત્રને નવી દિશા આપી. 

જ્યારે મનમોહન સિંહે 1991માં પીવી નરસિમ્હા રાવ સરકારમાં નાણા મંત્રાલયની બાગડોર સંભાળી ત્યારે ભારતની રાજકોષીય જીડીપીના 8.5 ટકાની નજીક હતી.ચાલુ ખાતાની ખાધ પણ જીડીપીના 1.5 ટકાની આસપાસ 3.5 ટકા હતો. આ ઉપરાંત દેશ પાસે આવશ્યક આયાત માટે ચૂકવણી કરવા માટે માત્ર બે અઠવાડિયાનું વિદેશી હૂંડિયામણ બચ્યું હતું. આવું ગંભીર અર્થસંકટ દેશમાં જોવા મળ્યું હતું. આવી સ્થિતિમાં ડૉ.મનમોહન સિંહે કેન્દ્રીય બજેટ 1991-92 દ્વારા દેશમાં એક નવા આર્થિક યુગની શરૂઆત કરી. 

ડૉ.મનમોહન સિંહે કેન્દ્રીય બજેટ 1991-92 દ્વારા દેશમાં એક નવા આર્થિક યુગની શરૂઆત કરી. તે સ્વતંત્ર ભારતના આર્થિક ઇતિહાસમાં એક વળાંક હતો, જેમાં બોલ્ડ આર્થિક સુધારા, લાઇસન્સ રાજ નાબૂદ અને ખાનગી અને વિદેશી કંપનીઓ માટે ઘણા ક્ષેત્રો ખોલવા સામેલ હતા. આ તમામ પગલાંનો ઉદ્દેશ અર્થતંત્રને પાટા પર લાવવાનો હતો.