દિલ્હીમાં કૃત્રિમ વરસાદ પર બ્રેક, વરસાદ ભલે ના થયો પરંતુ મળ્યો આ ફાયદોઃ IIT કાનપુર

દિલ્હીમાં હવાના પ્રદુષણમાં સુધાર લાવવા કૃત્રિમ વરસાદ લાવવાના પ્રયાસો સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ રહ્યા હતા. વાદળોમાં ભેજના અભાવે વરસાદ ન થયો. જેના પરિણામે બુધવારે આયોજિત ક્લાઉડ સીડિંગ પ્રયોગને અટકાવવામાં આવ્યો છે. IIT કાનપુરે નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે, વાદળોમાં અપૂરતી ભેજને કારણે ક્લાઉડ સીડિંગ પ્રક્રિયા સ્થગિત કરવામાં આવી છે. મંગળવારે ટ્રાયલ દરમિયાન વરસાદ પડ્યો ન હતો, પરંતુ હવાની ગુણવત્તામાં થોડો સુધારો જોવા મળ્યો હતો. આ પ્રક્રિયા અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ પર ખૂબ આધાર રાખે છે. 

IIT કાનપુરે જણાવ્યું હતું કે, મંગળવારે વાદળોમાં માત્ર 15-20 ટકા ભેજનું પ્રમાણ હોવાને કારણે વરસાદ ન પડી શક્યો. જોકે, ટ્રાયલને પગલે દિલ્હીમાં સ્થાપિત મોનિટરિંગ સ્ટેશનોએ કણોના દ્રવ્ય અને ભેજના સ્તરમાં વાસ્તવિક સમયના ફેરફારો રેકોર્ડ કર્યા છે. ડેટામાં PM2.5 અને PM10 સ્તરમાં 6થી 10 ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ સૂચવે છે કે ક્લાઉડ સીડિંગ મર્યાદિત ભેજની સ્થિતિમાં પણ હવાની ગુણવત્તા સુધારવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
 
દિલ્હીમાં મંગળવારે કૃત્રિમ વરસાદના પરીક્ષણોથી કેટલાક સ્થળોએ અલ્ટ્રાફાઇન કણોના દ્રવ્ય (PM 2.5) ઘટાડવામાં મદદ મળી. આદર્શ કરતાં ઓછી પરિસ્થિતિઓ હોવા છતાં રાજધાનીમાં આ પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી હતી. હવા ગુણવત્તા સૂચકાંક (AQI) દેખરેખ માટે 20 સ્થળોએથી ડેટા એકત્રિત કરવામાં આવ્યો હતો. 

અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, કૃત્રિમ વરસાદ પહેલા મયુર વિહાર, કરોલ બાગ અને બુરાડીમાં PM 2.5 સ્તર અનુક્રમે 221, 230 અને 229 હતું, જે પ્રથમ પરીક્ષણ પછી અનુક્રમે 207, 206 અને 203 સુધી ઘટી ગયું. તેવી જ રીતે, મયુર વિહાર, કરોલ બાગ અને બુરાડીમાં PM 10 સ્તર 207, 206 અને 209 હતા, જે અનુક્રમે 177, 163 અને 177 સુધી ઘટ્યું હતું. 

ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) અને અન્ય એજન્સીઓ દ્વારા આગાહી કરાયેલ ભેજનું સ્તર 10-15 ટકા નીચું રહ્યું હતું. જે કૃત્રિમ વરસાદ માટે આદર્શ નથી.