દિવાળી પહેલાં ગુજરાતના ઉદ્યોગો પર મોંઘવારીનો ત્રિપલ એટેક: કોલસો, ગેસ અને વીજળી મોંઘાં થતાં નિકાસને ફટકો

દિવાળીના તહેવારો પહેલાં જ ગુજરાતના ઉદ્યોગો મોંઘવારીના બેવડા નહીં, પરંતુ ત્રિપલ મારનો સામનો કરી રહ્યા છે. કોલસો, કુદરતી ગેસ અને વીજળીના વધતા ભાવોએ ઉત્પાદન ખર્ચમાં મોટો વધારો કર્યો છે. તેની અસર ખાસ કરીને સુરતના ટેક્સટાઇલ, ગુજરાતના કેમિકલ અને મોરબીના સિરામિક ઉદ્યોગ પર જોવા મળી રહી છે. વધતા ઇંધણ ખર્ચ, મોંઘા પરિવહન અને કાચા માલના ભાવને કારણે ઉદ્યોગોનું નફાનું માર્જિન ઘટી રહ્યું છે, જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભારતીય ઉત્પાદનોની સ્પર્ધાત્મકતા પણ નબળી પડી રહી છે. તહેવારોની રજાઓ દરમિયાન ઉત્પાદન ધીમું થાય તે પહેલાં મેન્યુફેક્ચરર્સ ઉત્પાદન વધારવા માગે છે, પરંતુ ઊર્જાના વધતા ખર્ચે તેમની મુશ્કેલીઓ વધારી છે. ઇન્ડિયન ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ-ગુજરાત કાઉન્સિલના ચેરમેન પથિક પટવારીએ જણાવ્યું કે તહેવારો પહેલાં ઉત્પાદન વધારવાની તૈયારી વચ્ચે વીજળીના ખર્ચ અને બિલના વેરિયેબલ કમ્પોનન્ટમાં ફેરફાર ઉદ્યોગો માટે વધારાનું દબાણ ઊભું કરી શકે છે.

સુરતના ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસર્સનું માર્જિન ઘટ્યું

સુરતના ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસિંગ ઉદ્યોગમાં કોલસાના ભાવમાં થયેલા ભારે વધારાથી ખર્ચ પર સીધી અસર પડી છે. ઉદ્યોગનાં સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, 4,500 કેલરીફિક વેલ્યુ ધરાવતા કોલસાનો ભાવ થોડા મહિનામાં પ્રતિ ટન આશરે રૂ. 5,000થી વધીને રૂ. 10,000થી વધુ થયો છે. આના કારણે પ્રોસેસિંગ ખર્ચમાં 20 ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે. સાઉથ ગુજરાત ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસર્સ એસોસિએશન (SGTPA)ના પ્રમુખ જિતેન્દ્ર વખારિયાએ જણાવ્યું કે કોલસાના ભાવ બમણા થવાથી પ્રોસેસર્સ પર મોટું દબાણ આવ્યું છે. જો ભાવ ઝડપથી ઘટશે નહીં તો પરિસ્થિતિ વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે. ડાઈઝ અને કેમિકલ્સના ઊંચા ભાવ પણ ઉદ્યોગ માટે ચિંતાનો વિષય છે. ઉદ્યોગના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રોસેસર્સે અત્યાર સુધી વધારાના ખર્ચનો માત્ર આશરે 10 ટકા હિસ્સો જ ગ્રાહકો પર નાખ્યો છે. સ્પર્ધાત્મક બજારમાં આખો ખર્ચ ગ્રાહકો પર નાખવો શક્ય નથી. પરિણામે, ઉદ્યોગની આવક અને રોકડ પ્રવાહ પર દબાણ વધી રહ્યું છે. નિયમિત વીજ પુરવઠા અંગેની અનિશ્ચિતતા પણ ચિંતામાં વધારો કરી રહી છે.

યાર્ન, ડાઈઝ અને સ્ટીમના ખર્ચમાં પણ વધારો

ગુજરાતના ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગમાં માત્ર કોલસો જ નહીં, પરંતુ યાર્ન, ડાઈઝ અને કેમિકલ્સના ભાવ પણ વધી રહ્યા છે. ગુજરાત ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (GCCI)ની ટેક્સટાઇલ કમિટીના કો-ચેર રાહુલ શાહના જણાવ્યા અનુસાર, ઓગસ્ટથી વીજળીના દરમાં પ્રતિ યુનિટ 50 પૈસાનો વધારો થયો છે. તેમણે અંદાજ વ્યક્ત કર્યો કે એકંદર ઇનપુટ ખર્ચમાં આશરે 40 ટકાનો વધારો થયો છે, જ્યારે સ્ટીમ એટલે કે વરાળનો ખર્ચ 35 ટકા વધ્યો છે. સધર્ન ગુજરાત ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (SGCCI)ના પ્રમુખ અશોક જીરાવાલાએ જણાવ્યું કે યાર્નના ઊંચા ભાવ વીવિંગ ઉદ્યોગને અસર કરી રહ્યા છે, જ્યારે કોલસાના ભાવ વધવાથી તૈયાર કાપડની ઉત્પાદન કિંમત વધી છે. ઉદ્યોગપતિઓએ યાર્નના ભાવ અને કોલસાના પુરવઠામાં રાહત આપવા સરકારનો સંપર્ક કર્યો છે. ખર્ચમાં સતત વધારો થતો રહેશે તો કેટલીક મિલોને ઉત્પાદન ઘટાડવાની ફરજ પડી શકે છે, જેની અસર રોજગારી પર પણ પડી શકે છે.

સોલાર પાવર પરનાં નિયંત્રણોથી સ્પિનિંગ યુનિટ્સ પર દબાણ

કડી અને સૌરાષ્ટ્રના સ્પિનિંગ યુનિટ્સ પણ કેપ્ટિવ સોલાર વીજ ઉત્પાદન પરનાં નિયંત્રણોને કારણે નાણાકીય અને કામગીરી સંબંધિત મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. આ મર્યાદાઓને કારણે મિલોએ મોંઘી ગ્રીડ વીજળી પર વધુ આધાર રાખવો પડે છે. સ્પિનર્સ એસોસિએશન ગુજરાત (SAG)ના સભ્યોનું કહેવું છે કે તેમના સોલાર પ્રોજેક્ટ્સ જરૂરી કાનૂની મંજૂરી અને ગ્રીડ કનેક્ટિવિટી મેળવ્યા બાદ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા હતા. આવી સ્થિતિમાં મંજૂર ક્ષમતામાં ઘટાડો શા માટે કરવામાં આવે છે, તે અંગે તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો છે.

કેમિકલ ઉદ્યોગને વૈશ્વિક સ્પર્ધામાં પાછળ રહેવાનો ડર

કોલસાના પુરવઠામાં અછત અને ભાવવધારાની અસર ગુજરાતના કેમિકલ ઉદ્યોગ પર પણ પડી રહી છે. થર્મલ એનર્જી પર નિર્ભર કંપનીઓ માટે કોલસો, ગેસ અને વીજળીના ખર્ચનું સંતુલન જાળવવું મુશ્કેલ બન્યું છે. કેમેક્સિલ ગુજરાતના ચેરપર્સન ભૂપેન્દ્ર પટેલે જણાવ્યું કે થર્મલ પાવર સ્ટેશનો અને ઉદ્યોગો માટે જરૂરી પ્રમાણમાં આયાતી ઇન્ડોનેશિયન કોલસો ઉપલબ્ધ નથી. તેના કારણે ઊર્જા ખર્ચમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. ગેસ વૈકલ્પિક ઇંધણ તરીકે ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ તેની ઊંચી કિંમતને કારણે કોલસાથી ગેસ તરફ વળવું ખર્ચાળ સાબિત થઈ શકે છે. ઇંધણના પુરવઠા અને ભાવ અંગેની અનિશ્ચિતતા ઉત્પાદનને ખોરવી શકે છે. સાથે જ, ઉત્પાદન ખર્ચ વધવાથી ગુજરાતના કેમિકલ ઉત્પાદકો માટે વૈશ્વિક બજારમાં સ્પર્ધા કરવી વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.

મોરબીના સિરામિક ઉદ્યોગ પર ગેસ, કોલસા અને વીજળીનો માર

મોરબીનો સિરામિક ટાઇલ્સ ઉદ્યોગ પણ ઊર્જાના વધતા ખર્ચથી મુશ્કેલીમાં છે. કોલસો, ગેસ અને વીજળી મોંઘાં થતાં ઉત્પાદન ખર્ચ વધ્યો છે, નફાનું માર્જિન ઘટ્યું છે અને નિકાસના ઓર્ડર પર અસર પડી રહી છે. કેટલાક ઉત્પાદકોને ઉત્પાદન ક્ષમતા ઘટાડવી અને સ્થાનિક બજારમાં ભાવ વધારવા પડ્યા છે. ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રોપેન સપ્લાયર્સે પ્રતિ ટન રૂ. 7,600નો ભાવવધારો કર્યો છે. તેના કારણે મેન્યુફેક્ચરિંગ ખર્ચમાં પ્રતિ ક્યુબિક મીટર આશરે રૂ. 7નો વધારો થયો છે. જુલાઈ-ઓગસ્ટથી અત્યાર સુધીનો આ પાંચમો ભાવવધારો હોવાનું જણાવાયું છે. પ્રોપેનનો ભાવ હાલમાં પ્રતિ ક્યુબિક મીટર આશરે રૂ. 97 છે. મોરબીના સિરામિક ક્લસ્ટરમાં દરરોજ આશરે 55 લાખ ક્યુબિક મીટર પ્રોપેનનો વપરાશ થાય છે, જ્યારે ગુજરાત ગેસ દ્વારા આશરે 8 લાખ ક્યુબિક મીટર પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસનો પુરવઠો કરવામાં આવે છે. કેટલાક ઉત્પાદકો પ્રોપેનને પ્રાધાન્ય આપે છે, કારણ કે તેની કેલરીફિક વેલ્યુ પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસ કરતાં આશરે 20 ટકા વધુ હોવાનું જણાવાય છે. ટાઇલ્સના કુલ ઉત્પાદન ખર્ચમાં થર્મલ ઇંધણનો હિસ્સો લગભગ 30 ટકા છે. તાજેતરમાં લાગુ થયેલા 3.99 ટકાના વીજ સરચાર્જથી પણ ખર્ચ વધ્યો છે. સિરામિક ભઠ્ઠીઓને આશરે 1,200 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાને સતત ચાલુ રાખવાની જરૂર હોવાથી સસ્તી અને વિશ્વસનીય ઊર્જા આ ઉદ્યોગ માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

મોંઘા નૂરથી નિકાસના ઓર્ડર પર અસર

ઊંચા ઉત્પાદન ખર્ચની સાથે દરિયાઈ નૂરના વધતા દરોએ પણ ભારતીય સિરામિક ઉત્પાદનોને વિદેશી બજારોમાં મોંઘાં બનાવ્યાં છે. તેના કારણે કેટલાક વૈશ્વિક ખરીદદારો ઓર્ડર પાછા ઠેલી રહ્યા છે અથવા ખરીદી અંગે પુનર્વિચાર કરી રહ્યા છે. મોરબીના એક અગ્રણી ઉત્પાદકના જણાવ્યા અનુસાર, ઉત્પાદન અને પરિવહન ખર્ચ વધતાં નફો ઘટી રહ્યો છે. કેટલીક કંપનીઓ માટે નિકાસ કરવી મુશ્કેલ બની છે અને તેમને ઉત્પાદન ઘટાડવા સાથે સ્થાનિક બજારમાં ભાવ વધારવાની ફરજ પડી રહી છે.

વૈશ્વિક તણાવથી સપ્લાય ચેઇન પર અસર

ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવને કારણે કોલસાની ઉપલબ્ધતા, દરિયાઈ પરિવહન અને શિપિંગ રૂટમાં ઊભા થયેલા અવરોધોએ ઉદ્યોગોની મુશ્કેલીઓ વધારી છે. આયાતી ઇંધણ મોંઘું થતાં અને સપ્લાયમાં અનિશ્ચિતતા વધતાં ઉત્પાદનનું આયોજન કરવું પણ પડકારરૂપ બન્યું છે. ટેક્સટાઇલ, કેમિકલ અને સિરામિક—ગુજરાતના ત્રણ મહત્ત્વના ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રો—એકસાથે ઊર્જા ખર્ચના દબાણનો સામનો કરી રહ્યા છે. ઉદ્યોગપતિઓને આશંકા છે કે આ સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે તો તહેવારોની ઉત્પાદન સિઝન ઉપરાંત રાજ્યની નિકાસ, રોજગારી અને વૈશ્વિક બજારમાં સ્પર્ધાત્મકતા પર પણ નકારાત્મક અસર પડી શકે છે.