લખીમપુર ખેરી હત્યા કેસ: સુપ્રીમ કોર્ટે પૂર્વ મંત્રીના પુત્ર આશિષ મિશ્રાને દિવાળી પર વતન જવાની મંજૂરી આપી

દેશભરમાં ભારે ચકચાર જગાવનારા લખીમપુર ખેરી હિંસા અને હત્યા કેસમાં મોટો વળાંક આવ્યો છે. ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી અજય મિશ્રાના પુત્ર આશિષ મિશ્રા મુખ્ય આરોપી તરીકે સંડોવાયેલા છે તેવા આ સંવેદનશીલ કેસની સુનાવણી કરી રહેલા ટ્રાયલ જજની અચાનક બદલી કરી દેવામાં આવી હોવાની સત્તાવાર માહિતી સુપ્રીમ કોર્ટને ૨૬ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ના રોજ આપવામાં આવી હતી. પીડિત પક્ષ દ્વારા ન્યાયિક અધિકારી સામે કરવામાં આવેલા ગંભીર આક્ષેપો બાદ આ મહત્વનો નિર્ણય લેવાતાં કેસની આગળની કાર્યવાહી અને ઝડપી સુનાવણી અંગે કાનૂની વર્તુળોમાં ભારે ચર્ચા જાગી છે

મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્ય કાંતની આગેવાની હેઠળની બેન્ચે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશને પીડિતો દ્વારા એડવોકેટ પ્રશાંત ભૂષણ મારફતે ન્યાયિક અધિકારી સામે કરવામાં આવેલા આક્ષેપોની અરજીની તપાસ કરવા જણાવ્યું હતું, જેના પગલે આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે.

ભૂતપૂર્વ મંત્રી અજય મિશ્રાના પુત્ર આશિષ મિશ્રા તરફથી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ સિદ્ધાર્થ દવેએ જણાવ્યું હતું કે, આ બદલી એક "સામાન્ય નિયમિત પ્રક્રિયા" (રૂટિન) હતી અને તેને પીડિતો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલી શંકાઓ સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી.

બીજી તરફ, વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે દલીલ કરી હતી કે આ બદલી માત્ર એક પ્રાથમિક પગલું હોઈ શકે છે.

ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર તરફથી રજૂ થયેલા વકીલે કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે આ કેસમાં ૧૩૧ સાક્ષીઓમાંથી ૯૦ સાક્ષીઓની તપાસ પૂર્ણ થઈ ચૂકી છે અને ૪૧થી વધુ સાક્ષીઓની જુબાની હજુ બાકી છે. રાજ્ય સરકારે વધુમાં જણાવ્યું કે આ કેસની સુનાવણી માટે વિશેષ સરકારી વકીલ (સ્પેશિયલ પબ્લિક પ્રોસિક્યુટર) ની નિમણૂક કરી દેવામાં આવી છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, ૩ ઓક્ટોબર ૨૦૨૧ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશના લખીમપુર ખેરી જિલ્લાના તિકુનિયા ખાતે નાયબ મુખ્યમંત્રી કેશવ પ્રસાદ મૌર્યના પ્રવાસ સામે ખેડૂતોના વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન ચાર ખેડૂતો સહિત આઠ લોકોનાં મોત નીપજ્યાં હતાં.

ત્યાં એક એસયુવી (SUV) કાર દ્વારા ચાર ખેડૂતોને કચડી નાખવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ રોષે ભરાયેલા ખેડૂતો દ્વારા કથિત રીતે એક ડ્રાઈવર અને ભાજપના બે કાર્યકરોની હત્યા કરવામાં આવી હતી. આ હિંસામાં એક પત્રકારનું પણ મોત થયું હતું.

ડિસેમ્બર ૨૦૨૩માં ટ્રાયલ કોર્ટે આશિષ મિશ્રા અને અન્ય ૧૨ આરોપીઓ સામે હત્યા, ગુનાહિત કાવતરું અને અન્ય ગુનાઓ હેઠળ આરોપો ઘડીને સુનાવણીનો માર્ગ મોકળો કર્યો હતો.

જાન્યુઆરી ૨૦૨૩માં જ્યારે પ્રથમ વખત વચગાળાના જામીન મંજૂર કરવામાં આવ્યા હતા, ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો હતો કે આશિષ મિશ્રાએ કોર્ટની સુનાવણી કે કાર્યવાહીમાં હાજરી આપવા સિવાય ઉત્તર પ્રદેશમાં રહેવું નહીં કે લખીમપુર ખેરીમાં પ્રવેશ કરવો નહીં.

જોકે, સોમવારે (૨૬ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬) સર્વોચ્ચ અદાલતે આશિષ મિશ્રાને દિવાળીના તહેવાર માટે પોતાના પરિવાર સાથે જોડાવા લખીમપુર ખેરી જવાની પરવાનગી આપી દીધી છે.

કોર્ટે સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપ્યો હતો કે ટ્રાયલ કોર્ટે આ કેસની સુનાવણી ઝડપથી પૂર્ણ કરવી જોઈએ.

સપ્ટેમ્બરમાં શ્રી ભૂષણે આક્ષેપ કર્યો હતો કે સંબંધિત ન્યાયિક અધિકારીએ નાર્કોટિક્સ (NDPS) અને SC/ST અત્યાચાર નિવારણ કાયદા હેઠળના અનેક કેસો પોતાની પાસે ટ્રાન્સફર કરી લીધા હતા અને સંબંધિત આરોપીઓને નિર્દોષ જાહેર કરી દીધા હતા. શ્રી ભૂષણે એવો પણ આરોપ લગાવ્યો હતો કે તેમના અસીલ બીમારીના કારણે કોર્ટ સમક્ષ હાજર ન થઈ શક્યા ત્યારે આ પ્રિસાઇડિંગ ઓફિસરે તેમની સામે બિનજામીનપાત્ર વૉરંટ (NBW) જારી કર્યું હતું.

તેમણે વધુમાં દાવો કર્યો હતો કે કેસની મધ્યમાં સરકારી વકીલને પણ બદલી દેવામાં આવ્યા હતા અને નવા વકીલ પાસે માત્ર ચાર મહિનાનો અનુભવ હતો. તે સમયે બેન્ચે ઉત્તર પ્રદેશ સરકારને સેશન્સ ટ્રાયલ ચલાવવામાં બહોળો અનુભવ ધરાવતા વરિષ્ઠ સરકારી વકીલની શોધ કરવા આદેશ આપ્યો હતો.