ગુજરાતમાં ગરમીનો કહેર! UV ઈન્ડેક્સ 11 સુધી પહોંચતાં શરીર પર જોખમ, પ્રદૂષણે પણ વધારી ચિંતા

ગુજરાતમાં આસો માસ દરમિયાન પણ ગરમીનો પ્રકોપ યથાવત્ રહેતાં લોકો મુશ્કેલીનો સામનો કરી રહ્યા છે. અમદાવાદ, રાજકોટ સહિત રાજ્યનાં અનેક શહેરોમાં તાપમાન સામાન્ય કરતાં ઊંચું નોંધાયું છે. બીજી તરફ, વાદળોનું આવરણ ઘટતાં સૂર્યનાં પારજાંબલી કિરણો (UV Rays)નો પ્રભાવ વધ્યો છે. કેટલાક સ્થળોએ UV ઈન્ડેક્સ 11 સુધી પહોંચતાં ત્વચા અને આંખોને નુકસાન થવાનું જોખમ વધી શકે છે. આ ઉપરાંત, અમદાવાદ, સુરત અને વડોદરા સહિતનાં શહેરોમાં હવા પ્રદૂષણ (Air Pollution)નું પ્રમાણ પણ ચિંતાનો વિષય બન્યું છે. હવામાનની આ સ્થિતિ વચ્ચે આગામી પાંચ દિવસમાં ગરમીથી મોટી રાહત મળવાની શક્યતા ઓછી હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.

રાજકોટમાં 40.1 ડિગ્રી તાપમાન, અમદાવાદમાં પણ ગરમીનો પ્રકોપ

રાજ્યમાં રાજકોટ સૌથી ગરમ શહેર નોંધાયું હતું, જ્યાં મહત્તમ તાપમાન 40.1 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચ્યું હતું. આ તાપમાન સામાન્ય કરતાં 3.9 ડિગ્રી વધારે હોવાનું જણાવાયું છે. અહેવાલ મુજબ, છેલ્લા છ વર્ષમાં રાજકોટમાં નોંધાયેલું આ સૌથી ઊંચું તાપમાન છે.

અમદાવાદમાં મહત્તમ તાપમાન 38.1 ડિગ્રી નોંધાયું હતું, જે સામાન્ય કરતાં 2.2 ડિગ્રી વધારે છે. શહેરમાં લઘુત્તમ તાપમાન પણ 26 ડિગ્રીને પાર જતાં રાત્રિના સમયે પણ ગરમીનો અનુભવ થઈ રહ્યો છે.

રાજ્યનાં અન્ય શહેરોમાં ભુજમાં 39.4 ડિગ્રી, અમરેલીમાં 38.3 ડિગ્રી, ડીસામાં 37.6 ડિગ્રી, વડોદરા અને ભાવનગરમાં 37.2 ડિગ્રી, સુરતમાં 37 ડિગ્રી તથા ગાંધીનગરમાં 36.2 ડિગ્રી મહત્તમ તાપમાન નોંધાયું હતું. આગામી ત્રણ દિવસ અમદાવાદમાં મહત્તમ તાપમાન 38 ડિગ્રીની આસપાસ રહેવાની આગાહી કરવામાં આવી છે.

UV ઈન્ડેક્સ 11 સુધી પહોંચ્યો, ત્વચા અને આંખોને નુકસાનનું જોખમ

સૂર્યમાંથી નીકળતાં પારજાંબલી કિરણો (Ultraviolet Rays) સીધાં દેખાતાં નથી, પરંતુ તેમનો લાંબા સમય સુધી સંપર્ક ત્વચા અને આંખો માટે નુકસાનકારક બની શકે છે. વાદળોનું આવરણ ઘટવાથી સૂર્યપ્રકાશની તીવ્રતા વધે છે અને દિવસના મધ્ય ભાગમાં UV ઈન્ડેક્સ ઊંચો નોંધાઈ શકે છે.

અહેવાલ અનુસાર, રાજકોટ સહિતનાં સ્થળોએ UV ઈન્ડેક્સ 7થી 9 વચ્ચે નોંધાયો હતો, જ્યારે કેટલાક સેન્સર પર આંક 11 સુધી પહોંચ્યો હતો. UV ઈન્ડેક્સ 11 કે તેથી વધુ હોય ત્યારે જોખમ અત્યંત ઊંચું ગણાય છે.

તીવ્ર પારજાંબલી કિરણોના સંપર્કથી ત્વચા દાઝવી, વહેલી ઉંમરે કરચલીઓ અને ડાઘ પડવા જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. લાંબા ગાળે ત્વચાના કોષોના DNAને નુકસાન થવાથી ત્વચાના કેન્સરનું જોખમ પણ વધી શકે છે. આંખો પર પણ તેની વિપરીત અસર પડી શકે છે. તેથી બપોરના તીવ્ર તડકામાં લાંબો સમય રહેવાનું ટાળવું જરૂરી છે.

અમદાવાદ, સુરત અને વડોદરામાં પ્રદૂષણ વધતાં ચિંતા

ગરમીની સાથે રાજ્યનાં મોટાં શહેરોમાં વાયુ પ્રદૂષણનો મુદ્દો પણ સામે આવ્યો છે. અહેવાલમાં જણાવાયેલા આંકડા મુજબ, રાત્રે 8 વાગ્યાની આસપાસ અમદાવાદનો હવા ગુણવત્તા સૂચકાંક (AQI) 131, સુરતનો 143 અને વડોદરાનો 111 નોંધાયો હતો. રાજકોટનાં વિવિધ સેન્સર પર AQI 101થી 139 વચ્ચે રહ્યો હતો.

હવામાં રહેલા PM2.5 અને PM10 જેવા સૂક્ષ્મ કણો શ્વાસ દ્વારા ફેફસાં સુધી પહોંચી શકે છે. તેના કારણે શ્વસનતંત્રને અસર થવાની અને ખાસ કરીને અસ્થમા કે શ્વાસની તકલીફ ધરાવતા લોકોની સમસ્યા વધવાની શક્યતા રહે છે.

નવરાત્રિ દરમિયાન વાહનોની વધતી અવરજવર અને સૂકા હવામાનને પ્રદૂષણમાં વધારા સાથે જોડવામાં આવ્યું છે. જોકે, પ્રદૂષણનાં ચોક્કસ કારણો જાણવા માટે અલગ-અલગ સ્ત્રોતોના યોગદાનનું મૂલ્યાંકન જરૂરી છે.

તીવ્ર તડકાથી બચવા શું કરવું?

UV ઈન્ડેક્સ ઊંચો હોય ત્યારે બપોરે 11થી 3 વાગ્યા દરમિયાન બિનજરૂરી બહાર નીકળવાનું ટાળવું જોઈએ. જો બહાર જવું જરૂરી હોય, તો શરીર ઢંકાય તેવાં કપડાં પહેરવાં અને માથું તથા ચહેરો ઢાંકવા માટે ટોપી કે છત્રીનો ઉપયોગ કરવો.

આંખોની સુરક્ષા માટે UV રક્ષણ આપતાં સનગ્લાસિસ પહેરવા અને ત્વચા ખુલ્લી રહેતી હોય તો યોગ્ય સનસ્ક્રીનનો ઉપયોગ કરવો ફાયદાકારક બની શકે છે. પૂરતું પાણી પીવું અને ગરમીમાં ભારે શારીરિક શ્રમથી બચવું પણ જરૂરી છે.

ગુજરાતમાં ગરમી અને UV કિરણોની તીવ્રતા વચ્ચે હવા પ્રદૂષણ પણ સ્વાસ્થ્ય માટે પડકાર ઊભો કરી રહ્યું છે. આગામી દિવસોમાં તાપમાનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે કે નહીં તેના પર સૌની નજર રહેશે.