"ગુજરાતમાં મહાસંકટના ભણકારા! 78 લાખ હેક્ટરમાં ઊભો પાક બળીને ખાખ થવાની અણી પર, ખેડૂતોમાં ફફડાટ!"

ચોમાસાની ઋતુ હવે તેના અંતિમ તબક્કામાં પ્રવેશી રહી છે, ત્યારે ગુજરાત પર જળસંકટ અને પાક નિષ્ફળ જવાનો મોટો ખતરો તોળાઈ રહ્યો છે. ચોમાસાની શરૂઆતમાં થયેલા સંતોષકારક વરસાદના આધારે ખેડૂતોએ ઉત્સાહભેર મોટા પાયે વાવણી તો કરી દીધી, પરંતુ ત્યારબાદ લાંબા સમયથી વરસાદ ખેંચાતાં રાજ્યના હજારો હેક્ટરમાં ઊભો ખરીફ પાક સુકાવા લાગ્યો છે.

રાજ્યમાં કચ્છ, સૌરાષ્ટ્ર અને ઉત્તર ગુજરાત જેવા પ્રદેશોમાં વરસાદની મોટી ઘટ નોંધાતાં સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની ગઈ છે. જો આગામી ગણતરીના દિવસોમાં વરસાદ નહીં પડે તો ખેતરોમાં ઊભો મોલ સંપૂર્ણ બળી જવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.

ગુજરાતમાં ચોમાસાનો પ્રારંભ મોડો થયો હતો, પરંતુ પ્રથમ રાઉન્ડના સારા વરસાદના પગલે ખેડૂતોએ 92% થી વધુ જમીનમાં ખરીફ વાવેતર સંપન્ન કર્યું હતું. તેની સામે રાજ્યમાં અત્યાર સુધીમાં સરેરાશ માત્ર 75% જેટલો જ વરસાદ વરસ્યો છે. પાણીના અભાવે હજારો હેક્ટરનો ખરીફ પાક સુકાવા માંડ્યો છે.

78.55 લાખ હેક્ટરમાં વાવેતર પૂર્ણ

રાજ્યમાં છેલ્લા 3 વર્ષની સરેરાશ અનુસાર ખરીફ સિઝનમાં સામાન્ય રીતે 85.30 લાખ હેક્ટરમાં વાવેતર થતું હોય છે. તેની સરખામણીએ ચાલુ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં તેલીબિયાં, ધાન્ય, કઠોળ અને અન્ય પાકો મળીને કુલ 78.55 લાખ હેક્ટરમાં (92.08%) વાવણી નોંધાઈ ચૂકી છે. સૌરાષ્ટ્રમાં સૌથી વધુ 36.60 લાખ હેક્ટર અને ઉત્તર ગુજરાતમાં 16.53 લાખ હેક્ટરમાં ખેડૂતોએ પાક વાવ્યો છે, પરંતુ વરસાદ ન પડતાં આ તમામ મહેનત પર પાણી ફરી વળે તેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે.

ગુજરાતમાં ઝોન મુજબ વરસાદની સ્થિતિ (આંકડા મિલીમીટરમાં)

ઝોન	સરેરાશ વરસાદ (મિમી)	ચાલુ વર્ષે વરસાદ (મિમી)	ટકાવારી (%)
કચ્છ	500	146	29.29%
ઉત્તર ગુજરાત	730	410	56.23%
મધ્ય-પૂર્વ ગુજરાત	819	613	74.91%
સૌરાષ્ટ્ર	762	426	56.01%
દક્ષિણ ગુજરાત	1542	1594	103.40%
કુલ સરેરાશ	909	683	75.25%

વરસાદની સૌથી વધુ ઘટ ધરાવતા ટોપ 8 જિલ્લા

રાજ્યના 8 જિલ્લાઓમાં પરિસ્થિતિ અત્યંત ચિંતાજનક છે, જ્યાં 50% થી લઈને 93% સુધી વરસાદની ખાધ નોંધાઈ છે:

જિલ્લો	વરસાદની ઘટ (%)
દેવભૂમિ દ્વારકા	93.59%
પોરબંદર	81.88%
જામનગર	71.12%
કચ્છ	70.71%
અરવલ્લી	53.78%
સાબરકાંઠા	53.39%
ગીર સોમનાથ	53.38%
રાજકોટ	52.91%

ઝોન મુજબ ખરીફ પાકોનું વાવેતર

ઝોન	વાવેતર વિસ્તાર (હેક્ટરમાં)
કચ્છ	4,33,700
ઉત્તર ગુજરાત	16,53,800
મધ્ય ગુજરાત	14,35,800
સૌરાષ્ટ્ર	36,60,300
દક્ષિણ ગુજરાત	6,41,500
કુલ વાવેતર	78,55,100

ગુજરાતમાં મુખ્ય પાક મુજબ વાવેતરની વિગત

ખેડૂતોએ મગફળી, સોયાબીન અને અડદ જેવા પાકોમાં 100% થી પણ વધુ વાવેતર કર્યું છે, જે હાલ વરસાદના અભાવે સૌથી વધુ જોખમમાં છે:

પાકનું નામ	વાવેતર (હેક્ટરમાં)	વાવેતર ટકાવારી (%)
મગફળી	20,63,453	104.73%
તલ	17,405	35.13%
એરંડા	4,72,365	69.01%
સોયાબીન	3,03,240	104.80%
અન્ય તેલીબિયાં	79	6.45%
કપાસ	21,41,059	89.84%
તમાકુ	1,583	3.47%
ગુવાર	47,619	54.18%
શાકભાજી	2,40,484	89.97%
ઘાસચારો	8,32,367	81.01%
ડાંગર	8,80,150	99.06%
બાજરો	1,59,758	89.07%
જુવાર	13,869	82.70%
મકાઈ	2,71,406	95.85%
અન્ય અનાજ	6,043	72.45%
તુવેર	2,71,066	105.70%
મગ	29,605	52.64%
અડદ	86,531	108.89%
મઠ	10,163	66.19%
અન્ય કઠોળ	855	12.81%
કુલ ખરીફ વાવેતર	78,55,131	92.08%