શેર અને ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ પર LTCG ટેક્સ નાબૂદ થશે? નાણામંત્રીએ આપ્યો મોટો સંકેત, જાણો હાલ કેટલો લાગે છે ટેક્સ

શેરબજાર અને ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરનારા લોકો માટે લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઇન (LTCG) ટેક્સ અંગે મહત્ત્વની ચર્ચા શરૂ થઈ છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે જણાવ્યું છે કે સરકાર LTCG ટેક્સ અંગે હિતધારકોના અભિપ્રાયો અને આ મુદ્દે થતી ચર્ચા સાંભળવા તૈયાર છે. તેમના નિવેદન બાદ રોકાણકારોમાં ટેક્સના નિયમોમાં ફેરફાર થવાની શક્યતા અંગે ઉત્સુકતા વધી છે.

LTCG ટેક્સ નાબૂદ કરવાનો પ્રસ્તાવ શું છે?

SBI રિસર્ચે પોતાના ઈકોરેપ (Ecowrap) રિપોર્ટમાં ઇક્વિટી રોકાણ પર લાગતા LTCG ટેક્સને નાબૂદ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. આ ઉપરાંત લાંબા ગાળાના રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે શેરને લોંગ ટર્મ રોકાણ ગણવાની સમયમર્યાદા વધારીને 2થી 3 વર્ષ કરવાની ભલામણ પણ કરવામાં આવી હતી.

જોકે, આ માત્ર સૂચનો છે. સરકારે LTCG ટેક્સ નાબૂદ કરવાની કે હાલના નિયમોમાં ફેરફાર કરવાની કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરી નથી.

હાલ શેર અને ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ પર કેટલો ટેક્સ લાગે છે?

હાલના નિયમો અનુસાર, લિસ્ટેડ ઇક્વિટી શેર, ઇક્વિટી આધારિત મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને પાત્ર સ્થાનિક ઇક્વિટી ETFને 12 મહિનાથી વધુ સમય સુધી રાખવામાં આવે તો તેના નફા પર લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઇન (LTCG) ટેક્સ લાગુ પડે છે.

• LTCG ટેક્સ: એક નાણાકીય વર્ષમાં પાત્ર લાંબા ગાળાના મૂડીલાભના ₹1.25 લાખથી વધુના ભાગ પર 12.5% ટેક્સ લાગે છે. લાગુ પડતો સેસ અને સરચાર્જ અલગથી હોઈ શકે છે.

• STCG ટેક્સ: 12 મહિના કે તેનાથી ઓછા સમય સુધી રાખેલા પાત્ર ઇક્વિટી રોકાણને વેચવાથી થયેલા નફા પર 20% શોર્ટ ટર્મ કેપિટલ ગેઇન ટેક્સ લાગે છે.

• ₹1.25 લાખ સુધીની છૂટ: પાત્ર ઇક્વિટી રોકાણમાંથી એક નાણાકીય વર્ષમાં થતા કુલ LTCGના પ્રથમ ₹1.25 લાખ પર ટેક્સ લાગતો નથી.

₹3 લાખના નફા પર કેટલો ટેક્સ ભરવો પડશે?

ધારો કે કોઈ રોકાણકારને એક નાણાકીય વર્ષમાં પાત્ર ઇક્વિટી રોકાણમાંથી ₹3 લાખનો લાંબા ગાળાનો નફો થાય છે. તેમાંથી ₹1.25 લાખની ટેક્સમુક્ત મર્યાદા બાદ કરતાં ₹1.75 લાખ બાકી રહે છે. આ રકમ પર 12.5%ના દરે ₹21,875 ટેક્સ ભરવો પડશે. આ ગણતરીમાં સેસ અને સરચાર્જનો સમાવેશ થતો નથી.

₹12 લાખ સુધીની આવક પરની ટેક્સ છૂટનો લાભ મળશે?

નવી ટેક્સ વ્યવસ્થામાં સામાન્ય આવક માટે મળતી ₹12 લાખ સુધીની ટેક્સ રાહતનો લાભ વિશેષ દરે કરપાત્ર મૂડીલાભ પર આપમેળે મળતો નથી. તેથી રોકાણકારોએ પગાર, વ્યવસાયિક આવક અને શેરબજારમાંથી થયેલા નફાની ટેક્સ ગણતરી અલગથી સમજવી જરૂરી છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય, ગોલ્ડ અને ડેટ ETF પર પણ ઇક્વિટી રોકાણ જેવા LTCG નિયમો આપમેળે લાગુ પડતા નથી. આવા રોકાણ પરનો ટેક્સ સંબંધિત રોકાણની શ્રેણી અને લાગુ નિયમો પર આધારિત છે.

SIP કરનારા રોકાણકારોએ ખાસ ધ્યાન રાખવું

મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન (SIP) દ્વારા રોકાણ કરનારાઓ માટે દરેક હપ્તાની ખરીદીની તારીખ અલગ હોય છે. તેથી દરેક હપ્તાની હોલ્ડિંગ પિરિયડ અલગ ગણાઈ શકે છે. વેચાણ કરતી વખતે આ સમયગાળો ધ્યાનમાં રાખવો જરૂરી છે, કારણ કે તેના આધારે નફા પર LTCG કે STCG ટેક્સ લાગુ થઈ શકે છે.

કેપિટલ લોસથી ટેક્સનો બોજ ઘટાડી શકાય

રોકાણકારો શેરબજારમાં થયેલા નુકસાનનો ઉપયોગ નિયમો અનુસાર ટેક્સની જવાબદારી ઘટાડવા માટે કરી શકે છે. શોર્ટ ટર્મ કેપિટલ લોસને શોર્ટ ટર્મ અને લોંગ ટર્મ બંને પ્રકારના મૂડીલાભ સામે સરભર કરી શકાય છે. જ્યારે લોંગ ટર્મ કેપિટલ લોસને માત્ર લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઇન સામે જ સરભર કરી શકાય છે.

નિયમો અને સમયમર્યાદા અનુસાર, સરભર ન થઈ શકેલા નુકસાનને યોગ્ય સમયે ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરવાની શરત સાથે વધુમાં વધુ આઠ વર્ષ સુધી આગળ લઈ જઈ શકાય છે.

STT અને અન્ય ખર્ચ પણ ગણતરીમાં રાખો

શેરની ખરીદી અને વેચાણ પર લાગતો સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) રોકાણનો વધારાનો ખર્ચ છે. તેને કેપિટલ ગેઇનની ગણતરીમાં કપાત તરીકે બાદ કરી શકાતો નથી.

ડિલિવરી આધારિત ઇક્વિટી શેરની ખરીદી અને વેચાણ પર સામાન્ય રીતે બંને તરફ 0.1% STT લાગે છે, જ્યારે ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડની યુનિટ્સ રિડીમ કરતી વખતે લાગુ STTનો દર 0.001% છે.

રોકાણકારોએ વેચાણ પહેલાં હોલ્ડિંગ પિરિયડ, બાકી રહેલી ટેક્સમુક્ત મર્યાદા, ઉપલબ્ધ કેપિટલ લોસ, એક્ઝિટ લોડ અને અન્ય વ્યવહાર ખર્ચની ગણતરી કરવી જોઈએ. મોટો મૂડીલાભ થતો હોય તો એડવાન્સ ટેક્સ ભરવાની જવાબદારી પણ ઊભી થઈ શકે છે.

મહત્ત્વની વાત: LTCG ટેક્સ નાબૂદ થવાની હાલ કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત થઈ નથી. તેથી રોકાણકારોએ હાલના નિયમો પ્રમાણે જ ટેક્સનું આયોજન કરવું જોઈએ.