જ્યારે ફિફા વર્લ્ડ કપ આવે ત્યારે ભારતીય શેરબજારમાં તેજી કેમ આવે છે? છેલ્લા 36 વર્ષના ડેટા કરશે આશ્ચર્યચકિત 

ફિફા વર્લ્ડ કપના વર્ષો દરમિયાન ભારતીય શેરબજારનું પ્રદર્શન સામાન્ય રીતે મજબૂત રહ્યું છે. છેલ્લા ત્રણ દાયકાના ડેટા દર્શાવે છે કે જ્યારે વર્લ્ડ કપ યોજાયો હતો ત્યારે મોટાભાગના વર્ષોમાં બીએસઈ સેન્સેક્સે રોકાણકારો માટે સકારાત્મક વળતર આપ્યું છે. જોકે, ૧૯૯૮નું વર્ષ આ વલણનો મુખ્ય અપવાદ હતું. તે વર્ષે, સેન્સેક્સમાં આશરે ૧૬.૫ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો. તે સમયે અનેક સ્થાનિક અને વૈશ્વિક ઘટનાઓથી બજાર પ્રભાવિત થયું હતું.

મે ૧૯૯૮માં ભારત દ્વારા કરવામાં આવેલા પોખરણ પરમાણુ પરીક્ષણો પછી, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને જાપાન સહિત અનેક દેશોએ આર્થિક અને વેપાર પ્રતિબંધો લાદ્યા હતા. આ ઘટનાઓએ રોકાણકારોની ભાવનાને અસર કરી હતી અને બજાર પર દબાણ લાવ્યું હતું. જોકે ત્યારબાદ પ્રતિબંધો હટાવી લેવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તે વર્ષે બજાર પર તેમની અસર સ્પષ્ટપણે દેખાઈ હતી.

રાજકીય ફેરફારોએ પણ રહ્યા ચર્ચામાં
૧૯૯૮નું વર્ષ ભારતીય રાજકારણ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ હતું. સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં ભારતીય જનતા પાર્ટી સૌથી મોટા પક્ષ તરીકે ઉભરી આવી, અને અટલ બિહારી વાજપેયીના નેતૃત્વમાં ગઠબંધન સરકારની રચના થઈ. રાજકીય અને આર્થિક વિકાસ વચ્ચે, તે વર્ષે શેરબજારનું પ્રદર્શન નબળું રહ્યું.

શું બજાર ૧૯૯૮ જેવા માર્ગે આગળ વધી રહ્યું છે?
સેન્સેક્સમાં ૧૩%નો ઘટાડો રોકાણકારોની ચિંતામાં વધારો કરે છે. ૨૦૨૬માં ભારતીય શેરબજારનું અત્યાર સુધીનું પ્રદર્શન ૧૯૯૮ જેવું લાગે છે. વર્ષની શરૂઆતથી, સેન્સેક્સ આશરે ૧૩% ઘટીને ૭૩,૯૦૦ ની આસપાસ પહોંચી ગયો છે. આ બજારમાં ઘટાડો એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષે વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓને વધારી દીધી છે.

પશ્ચિમ એશિયાના સંકટનો બજાર પર પ્રભાવ
વિશ્લેષકોના મતે, પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવની સીધી અસર ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પર પડી છે. તેલના ભાવમાં વધારાથી ભારતના આયાત બિલ પર દબાણ આવ્યું છે, જ્યારે રૂપિયો પણ નબળો પડ્યો છે. વધુમાં, વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા વેચાણથી બજારમાં ઘટાડાનો દોર વધુ ઝડપી બન્યો છે.

ભારત-અમેરિકા વેપાર કરાર અંગે અનિશ્ચિતતાઃ
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે સંભવિત વેપાર કરાર અંગેની અનિશ્ચિતતા પણ બજારના સેન્ટિમેન્ટ પર અસર કરી રહી છે. રોકાણકારો હાલમાં સ્પષ્ટ દિશાની રાહ જોઈ રહ્યા છે. દરમિયાન, કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા દ્વારા સંચાલિત વૈશ્વિક તેજી છતાં, ભારતીય બજારમાં નોંધપાત્ર AI-આધારિત રોકાણ તકોનો અભાવ રોકાણકારોનો ઉત્સાહ ઉત્પન્ન કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યો છે.

વૈશ્વિક અને સ્થાનિક બંને પડકારો ચિંતાનું કારણઃ
મોર્ગન સ્ટેનલીના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર તેમજ ભારતના ઇક્વિટી માર્કેટના રણનીતિકાર રિધમ દેસાઇ અને નયંત પારેખના રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, ભૌગોલિક રાજકીય તણાવે રોકાણકારો માટે નવા પડકારો ઉભા કર્યા છે. તેઓ જણાવે છે કે ભારત માટે હાલમાં પ્રાથમિક જોખમો બાહ્ય પરિબળોથી ઉદ્ભવે છે, જેમાં વૈશ્વિક તણાવ અને ધીમી વૈશ્વિક આર્થિક વૃદ્ધિનો સમાવેશ થાય છે.

અહેવાલમાં એ પણ નોંધવામાં આવ્યું છે કે, સ્થાનિક મોરચે, કૃષિ ક્ષેત્રમાં ઓછી ઉત્પાદકતા અને શ્રમ બજાર પર ઉભરતી તકનીકો - જેમ કે એમ્બોડેડ એઆઇ- ની સંભવિત અસર મુખ્ય ભવિષ્યની ચિંતાઓમાંની એક છે.

જૂન 2027 સુધીમાં સેન્સેક્સ 89,000 સુધી પહોંચવાનો અંદાજઃ
વિશ્લેષકો માને છે કે જો ભારતમાં મેક્રોઇકોનોમિક સ્થિરતા જળવાઈ રહે, ખાનગી રોકાણમાં વધારો થાય અને વ્યાજ દરોની તુલનામાં આર્થિક વિકાસ દર મજબૂત રહે, તો જૂન 2027 સુધીમાં BSE સેન્સેક્સ 89,000 ના આંકડે પહોંચી શકે છે. આ અંદાજ ભારતીય અર્થતંત્રના મજબૂત મૂળભૂત સિદ્ધાંતો અને કોર્પોરેટ કમાણીમાં સંભવિત સુધારા પર આધારિત છે.

પશ્ચિમ એશિયા તનાવથી આગામી છ મહીના પડકારજનકઃ
અલ્ફાનિટી ફિનટેકના સહ-સ્થાપક અને ડિરેક્ટર યુ.આર. ભટ માને છે કે જો પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષનો ટૂંક સમયમાં ઉકેલ નહીં આવે, તો આગામી છ મહિનામાં ભારતીય બજારો મર્યાદિત રેન્જમાં વેપાર કરી શકે છે. તેમના મતે, નિફ્ટી 22,800 થી 23,400 પોઈન્ટની વચ્ચે રહી શકે છે.

ભટે નોંધ્યું હતું કે હાલમાં ઘણા પરિબળો રમતમાં છે જે બજારની દિશા નક્કી કરશે. પરિણામે, વર્ષના અંત સુધી બજારની અસ્થિરતા ચાલુ રહી શકે છે, અને તેમના બેઝ-કેસ અંદાજ સૂચવે છે કે સૂચકાંકો 2026 ના અંત સુધી વર્તમાન સ્તરોની આસપાસ રહી શકે છે.

સંઘર્ષનો અંત અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડો એક નવો રેકોર્ડ બનાવી શકે છેઃ
યુ.આર. ભટના મતે, જો પશ્ચિમ એશિયા સંઘર્ષનો અંત આવે અને આગામી થોડા મહિનામાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ નરમ પડે, તો ભારતીય શેરબજારો નવા રેકોર્ડ ઊંચાઈને સ્પર્શી શકે છે. ભારત જેવા આયાત-આધારિત અર્થતંત્ર માટે તેલના ભાવમાં ઘટાડો સકારાત્મક માનવામાં આવે છે, જે સંભવિત રીતે રોકાણકારોના વિશ્વાસને વધુ વધારશે.

વૈશ્વિક બ્રોકરેજ ફર્મ બર્નસ્ટીને વર્ષના અંત સુધીમાં નિફ્ટી 26,000 ના આંકડે પહોંચવાની આગાહી જાળવી રાખી છે. આનો અર્થ એ થાય કે વર્તમાન સ્તરથી આશરે 12 ટકાનો વધારો થવાની સંભાવના છે. જોકે, ફર્મનો અંદાજ છે કે 2026 ના અંત સુધીમાં કુલ વળતર મોટાભાગે સ્થિર રહી શકે છે.

બર્નસ્ટેઇનના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર વેણુગોપાલ ગેરે જણાવે છે કે, મધ્ય પૂર્વ અને ઉત્તર આફ્રિકા ક્ષેત્રમાં તણાવ ઓછો થવાથી બજારમાં રાહતની તેજી આવી શકે છે, પરંતુ તે ટકી રહેવાની શક્યતા ઓછી છે. તેમનું માનવું છે કે નબળા મેક્રોઇકોનોમિક સૂચકાંકો અને ઇક્વિટી ઇશ્યુમાં સંભવિત વધારો બજારના ઉછાળાને મર્યાદિત કરી શકે છે. પરિણામે, તેમણે નિફ્ટી માટે 26,000 ના લક્ષ્યને જાળવી રાખીને તેમનું 'તટસ્થ' રેટિંગ જાળવી રાખ્યું છે.

ફીફા વર્લ્ડ કપ અને આર્થિક ઉથલ પાથલનો જૂનો સંબંધઃ
વિશ્વના સૌથી મોટા રમતોત્સવના આયોજનમાં સામેલ ફીફા વર્લ્ડ કપ ઘણી વખત એવા સમયમાં યોજાયો છે, જ્યારે અર્થવ્યવસ્થા કોઇને કોઇ મોટા સંકટમાંથી પસાર થઇ રહી હતી. BofA સિક્યોરિટીઝના એક અહેવાલમાં આ રસપ્રદ પેટર્ન પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે.

મેક્સિકોમાં વર્લ્ડ કપ અને દેવાનું સંકટઃ
રિપોર્ટ મુજબ, મેક્સિકોમાં 1986માં યોજાયેલા ફિફા વર્લ્ડ કપનો સમય લેટિન અમેરિકન દેવાના સંકટ સાથે સુસંગત હતો. 1980ના દાયકા દરમિયાન, ઘણા લેટિન અમેરિકન રાષ્ટ્રોએ મોટા પાયે દેવા અને આર્થિક તાણનો સામનો કરવો પડ્યો હતો, જેની અસર લાંબા સમય સુધી પ્રાદેશિક અર્થતંત્રો પર પડી હતી.

જાપાનમાં યજમાની મળ્યા બાદ એશિયામાં નાણાકીય સંકટ આવેલું
એજ રીતે 2002ના ફીફા વર્લ્ડ કપની યજમાની જાપાનને આપવાની જાહેરાત મે 1996માં કરવામાં આવી હતી. તેના થોડા સમય પછી, 1997-98 ના એશિયન નાણાકીય કટોકટીએ અનેક દેશોની અર્થવ્યવસ્થાને હચમચાવી નાખી. આ કટોકટીએ દક્ષિણ કોરિયા, થાઇલેન્ડ અને ઇન્ડોનેશિયા સહિત સમગ્ર એશિયાને અસર કરી.

અહેવાલમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે 2026 ફિફા વર્લ્ડ કપ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, મેક્સિકો અને કેનેડામાં યોજાવાનો છે. જો કે, ટુર્નામેન્ટ પહેલા વૈશ્વિક બજારોમાં અનિશ્ચિતતાનું વાતાવરણ ઉભરી આવ્યું છે. યુએસ અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવને કારણે રોકાણકારોની ચિંતા વધી ગઈ છે, જેના કારણે વિશ્વભરના શેરબજારોમાં વેચવાલી આવી છે.

ભૂ-રાજકીય તણાવ વચ્ચે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો નોંધવામાં આવ્યો છે. અહેવાલો અનુસાર, તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ લગભગ $65 થી વધીને $125 પ્રતિ બેરલ થઈ ગયા છે. આ દરમિયાન, સોના અને ચાંદી જેવી કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે વધતી જતી અનિશ્ચિતતા અને ઊર્જાના ભાવમાં વધારો વૈશ્વિક આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ પર દબાણ લાવી શકે છે.