સેબીએ મોટા IPO માટે નિયમો હળવા કર્યા: Reliance Jio અને NSE માટે માર્ગ કર્યો મોકળો

ભારતના બે સૌથી વધુ રાહ જોવાતા આઇપીઓ, રિલાયન્સ જિયો ઇન્ફોકોમ અને નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (એનએસઇ), હવે વાસ્તવિકતાની નજીક આવી શકે છે, કારણ કે સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા (સેબી) એ લિસ્ટિંગ નિયમો હળવા કરવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી છે.  આ દરખાસ્ત હેઠળ, 50000 કરોડથી વધુની પોસ્ટ આઇપીઓ માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન ધરાવતી કંપનીઓએ તેમની ઇક્વિટીનો ઓછામાં ઓછો 8% જાહેર જનતાને જારી કરવાનો રહેશે, જે હાલના 10 % છે.

નોંધનીય છે કે, 1 લાખ કરોડ અથવા ૫ લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ મૂલ્ય ધરાવતી કંપનીઓ માટે, ફરજિયાત ઓફર માર્જિન અનુક્રમે 2.75% અને 2.5 % રહેશે, જે હાલમાં 5 % છે.

રિલાયન્સ જિયો માટે રાહત

વિશ્લેશકોનું કહેવું છે કે, સેબીનો આ પ્રસ્તાવ જિયો માટેનો મોટો અવરોધ દૂર કરી શકે છે. સિટીના મતે, જિયોનું મૂલ્ય $120 બિલિયન (લગભગ રૂ. 10.4 લાખ કરોડ) છે. વર્તમાન નિયમો હેઠળ 5% પબ્લિક ઓફર જિયોના આઇપીઓનું મૂલ્ય $6 બિલિયનથી વધુ કરશે, જે ભારતીય બજારો માટે ખૂબ જ મોટું છે. સેબીનો નવો પ્રસ્તાવ આને ઘટાડીને 2.5% કરશે, જેનાથી આઇપીઓનું કદ લગભગ $3 બિલિયન થશે અને તેને બજારમાં સરળતાથી શોષી શકાશે.

"2.5% પબ્લિક ઓફર જિયો માટે ૩ અબજ ડોલરથી વધુના શેર હશે, જે આઇપીઓ સમયે ઓવરસપ્લાય ઘટાડે છે, પરંતુ RILના હોલ્ડિંગ-કંપની ડિસ્કાઉન્ટ અંગેની ચિંતાઓને પણ મર્યાદિત કરી શકે છે," વિશ્લેષકોએ જણાવ્યું હતું.

એનએસઇ ને પણ ફાયદો થશે

એનએસઇ, જે આવતા વર્ષે $50 બિલિયનથી વધુના મૂલ્યાંકન સાથે બજારમાં પ્રવેશ કરવાની યોજના ધરાવે છે, તેને પણ આ છૂટા નિયમોનો ફાયદો થઈ શકે છે. 

સેબીનું નવું માળખું

સેબીએ લઘુત્તમ જાહેર શેરહોલ્ડિંગ પ્રાપ્ત કરવા માટેની સમયમર્યાદા લંબાવવાનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. ૫૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુનું મૂલ્યાંકન ધરાવતી કંપનીઓને ૨૫% જાહેર શેરહોલ્ડિંગ પ્રાપ્ત કરવા માટે પાંચ વર્ષનો સમય મળશે. ૧ લાખ કરોડથી વધુ મૂલ્યાંકન ધરાવતા લોકોને પાંચ વર્ષમાં ૧૫% ફ્લોટ અને દસ વર્ષમાં ૨૫% ફ્લોટ પૂર્ણ કરવાનો સમય મળશે.

"આઇપીઓ પછી તરત જ એમપીએસ જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે મોટા ઇક્વિટી ડિલ્યુશનની ફરજ બજારમાં શેરનો વધુ પડતો પુરવઠો તરફ દોરી શકે છે. કંપનીના ફંડામેન્ટલ્સ મજબૂત હોવા છતાં પણ આનાથી શેરના ભાવ પર અસર પડી શકે છે," સેબીએ જણાવ્યું હતું.

અન્ય લાભાર્થીઓ

બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ પ્રમાણે રિલાયન્સ જિયો અને એનએસઇ સૌથી અગ્રણી નામો છે, પરંતુ અન્ય મોટી કંપનીઓને પણ આ છૂટનો ફાયદો થઈ શકે છે. વોલમાર્ટ-સમર્થિત ફોનપે $1.5 બિલિયનના આઇપીઓ માટે તૈયારી કરી રહ્યું છે, જ્યારે ફ્લિપકાર્ટ પણ સ્થાનિક લિસ્ટિંગ પર વિચાર કરી શકે છે, 

સેબીએ ભૂતકાળમાં પણ મોટા આઇપીઓ  માટે છૂટછાટ આપી છે. 2022 માં, એલઆઇસીને આઇપીઓમાં તેના શેરના માત્ર 3.5% વેચવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, જે ફરજિયાત 5% કરતા ઓછી હતી.

બજારની અસર અને ભવિષ્યની અપેક્ષાઓ

તાજેતરના મોટા આઇપીઓએ દર્શાવ્યું છે કે મોટા મુદ્દાઓને શોષવા પડકારજનક હોઈ શકે છે. ગયા વર્ષે, હ્યુન્ડાઇ મોટર્સે રૂ. 27,000 કરોડ એકત્ર કર્યા હતા, જ્યારે સ્વિગી અને એનટીપીસી  ગ્રીને અનુક્રમે રૂ. 11,300 કરોડ અને રૂ. 10,000 કરોડ એકત્ર કર્યા હતા. એનાલિસ્ટો કહે છે કે રોકાણકારો જિયોના  લિસ્ટિંગ અંગે સંકેતો માટે રિલાયન્સની એજીએમ (29 ઓગસ્ટ) પર નજર રાખશે.

વિશ્લેષકો આગાહી કરે છે કે સેબીના નિયમોમાં છૂટછાટ ભારતના શેરબજારમાં રેકોર્ડબ્રેક આઇપીઓનો નવો રાઉન્ડ શરૂ કરી શકે છે, જેમાં રિલાયન્સ જિયો અને એનએસઇ આગળ છે.