VIDEO: હવે મનમરજીથી નવી બ્રાન્ચ નહીં ખોલી શકે NBFCs અને ગોલ્ડ લોન કંપનીઓ, જાણો શું છે RBIના નવા નિયમો

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ દેશની નોન-બેંકિંગ ફાઈનાન્શિયલ કંપનીઓ (NBFCs) અને હાઉસિંગ ફાઈનાન્સ કંપનીઓ (HFCs) ના બેફામ વિસ્તરણ પર લગામ લગાવવા અને તેમને નિયમોના દાયરામાં લાવવા માટે નવી ગાઈડલાઈન્સ જાહેર કરી છે.

બુધવારથી અમલમાં આવેલા આ નિયમો હેઠળ, હવે કોઈપણ કંપની પોતાની નાણાકીય સ્થિતિની તપાસ કરાવ્યા વિના નવી શાખાઓ ખોલી શકશે નહીં. આરબીઆઈનું આ પગલું નાણાકીય વ્યવસ્થાને વધુ પારદર્શક અને સુરક્ષિત બનાવવાની દિશામાં એક મોટો પ્રયાસ છે, જેથી બજારમાં માત્ર વિશ્વસનીય અને મજબૂત કંપનીઓ જ આગળ વધી શકે.

RBI એ કંપનીઓની ક્ષમતા મુજબ મર્યાદાઓ નક્કી કરી છે:

નાની કંપનીઓ: જે NBFCs પાસે 50 કરોડ રૂપિયા સુધીનું 'નેટ ઓન્ડ ફંડ' છે અથવા જેમનું ક્રેડિટ રેટિંગ ઓછું છે, તેઓ માત્ર તે જ રાજ્યમાં બ્રાન્ચ ખોલી શકશે જ્યાં તેમની મુખ્ય ઓફિસ રજિસ્ટર્ડ છે.

મોટી કંપનીઓ: જેમની પાસે 50 કરોડ રૂપિયાથી વધુનું ફંડ છે અને જેમનું ક્રેડિટ રેટિંગ AA અથવા તેનાથી ઉપર છે, તેમને જ સમગ્ર ભારતમાં વિસ્તરણ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે.

અરજી માટે 'પ્રવાહ' (PRAVAAH) પોર્ટલ

હવે નવી બ્રાન્ચ ખોલવા માટે કાગળની કાર્યવાહીના બદલે ડિજિટલ રસ્તો અપનાવવો પડશે. તમામ અરજીઓ PRAVAAH પોર્ટલ દ્વારા સબમિટ કરવાની રહેશે. બેંકને જાણ કર્યા પછી જો 30 દિવસ સુધી RBI તરફથી કોઈ વાંધો (No Objection) ન આવે, તો કંપની તેની યોજના પર આગળ વધી શકે છે.

ગોલ્ડ લોન કંપનીઓ માટે કડક નિયમો

સોના સામે લોન આપતી કંપનીઓ (NBFC-ICCs) માટે ખાસ સૂચનાઓ છે:

જો આવી કંપની 1000 થી વધુ બ્રાન્ચ ખોલવા માંગતી હોય, તો તેણે પહેલા RBI પાસેથી વિશેષ પરવાનગી લેવી પડશે. સાથે જ, ગોલ્ડ લોન આપતી દરેક બ્રાન્ચમાં સોનાની સુરક્ષા માટે પાકા બંદોબસ્ત અને સ્ટોરેજની સુવિધા હોવી અનિવાર્ય છે.

હાઉસિંગ ફાઈનાન્સ કંપનીઓ (HFCs) પર લગામ

ઘર ખરીદવા માટે લોન આપતી કંપનીઓએ હવે કોઈ પણ નવી બ્રાન્ચ ખોલતા પહેલા 'નેશનલ હાઉસિંગ બેંક' (NHB) ને જાણ કરવી પડશે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે આ કંપનીઓ ભારતની બહાર એટલે કે વિદેશોમાં પોતાની શાખાઓ ખોલી શકશે નહીં.

બ્રાન્ચ બંધ કરવા માટેનો નિયમ શું છે?

જો કોઈ NBFC પોતાની કોઈ બ્રાન્ચ બંધ કરવા ઈચ્છે છે, તો તેને મનસ્વી રીતે તાળા મારવાની છૂટ નહીં મળે:

3 મહિનાની નોટિસ: બ્રાન્ચ બંધ કરવાના ઓછામાં ઓછા 3 મહિના પહેલા અખબારોમાં જાહેર નોટિસ આપવી પડશે. સાથે જ, તેની જાણ RBI અથવા NHB ને પણ કરવી પડશે જેથી ગ્રાહકોને મુશ્કેલી ન પડે.

RBI ના આ પગલાથી બજારમાં માત્ર એ જ કંપનીઓ ટકી શકશે જે નાણાકીય રીતે મજબૂત છે. આનાથી સામાન્ય ગ્રાહકોના પૈસા સુરક્ષિત રહેશે અને કંપનીઓની કામગીરીમાં પારદર્શિતા આવશે. 'પ્રવાહ' પોર્ટલ દ્વારા દેખરેખ રાખવી હવે બેંક માટે વધુ સરળ બની જશે.