સોના-ચાંદીના ભાવ એ રોકાણકારોને રડાવ્યા, 1980 પછીના સૌથી મોટા બજાર કડાકા પાછળ ડ્રેગનનો હાથ

વૈશ્વિક બજારમાં સોના ચાંદીની ઐતિહાસિક તેજી અચાનક ભયાનક ઘટાડામાં ફેરવાઇ ગઇ છે. શુક્રવાર, 30 જાન્યુઆરીના રોજ એમસીએક્સ અને કોમોડિટી એક્સચેન્જીસ પર ચાંદી 26% ઘટી, જે અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો એક દિવસનો ઘટાડો હતો. આ દરમિયાન, સોનામાં 9%નો ઘટાડો થયો, જે એક દાયકા કરતાં વધુ સમયમાં સૌથી મોટો ઘટાડો હતો.

જોકે, 3 ફેબ્રુઆરીએ વૈશ્વિક બજારમાં સોના અને ચાંદીના ભાવમાં ઉછાળો આવ્યો. કોમેક્સ પર સોનાનો ભાવ 6.11 ટકા અથવા 284 ડોલર પ્રતિ ઔંસથી વધુ વધીને 4,936 ડોલર પ્રતિ ઔંસ થયો. તે જ સમયે, ચાંદીમાં 11 ટકાથી વધુનો ઉછાળો આવ્યો અને ભાવ $9 થી વધીને $86 પ્રતિ ઔંસ (આજે ચાંદીનો ભાવ) થયો.

ચાંદી ₹2,64,094 પ્રતિ કિલોગ્રામ પર ટ્રેડ થઈ

દરમિયાન, એમસીએક્સ પર ફેબ્રુઆરી 2026 ડિલિવરી માટે સોનાનો ભાવ 4.66 ટકા અથવા ₹6,607 વધીને ₹1,48,300 પ્રતિ 10 ગ્રામ પર પહોંચ્યો. આ દરમિયાન, ચાંદીમાં 12 ટકા અથવા ₹30,000નો ઉછાળો આવ્યો. સાંજે 5 વાગ્યા સુધીમાં, ચાંદી ₹2,64,094 પ્રતિ કિલોગ્રામ પર ટ્રેડ થઈ રહી હતી.

નિષ્ણાતોએ કહ્યું કે, ચાંદીમાં સટ્ટો ગૂંથાયો છે

નિષ્ણાતો કહે છે કે છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી, સોનું, ચાંદી, તાંબુ અને ટીન જેવી ધાતુઓના ભાવમાં વધારો થઈ રહ્યો છે, જે ફક્ત સટ્ટાકીય નાણાં દ્વારા ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે, જે મૂળભૂત માંગ અને પુરવઠાથી સ્વતંત્ર છે. સટ્ટાકીય રોકાણ, ખાસ કરીને ચીનમાંથી બજારને વેગ આપ્યો છે.

કોમોડિટીના ઇતિહાસમાં મોટો કડાકો થયો

પરંતુ આ તેજી ટકી શકી નહીં. થોડાક કલાકોમાં જ બજારનું વલણ પલટાયું અને કોમોડિટીના ઇતિહાસમાં મોટો કડાકો થયો. મેટલના ટ્રેડિંગ વડા ડોમિનિક સ્પર્ઝેલ કહે છે કે, "મેં મારી આખી કારકિર્દીમાં આટલું અનિયંત્રિત બજાર ક્યારેય જોયું નથી, સોનાને સ્થિરતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે, પરંતુ આ ગતિ સ્થિરતા દર્શાવતી નથી."

ટ્રમ્પના નિવેદનથી ભડકો થયો અને ચાંદી ઘટી

આ ક્રેશનું વાસ્તવિક કારણ એ સમાચાર હતા કે યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ફેડરલ રિઝર્વના વડા પદ માટે કેવિન વોર્શને નોમિનેટ કરી શકે છે.  આનાથી ડોલર મજબૂત થયો અને સોના-ચાંદી પર દબાણ આવ્યું. જોકે, નિષ્ણાતો કહે છે કે બજાર પહેલેથી જ ગરમ થઈ ગયું હતું; ઘટાડો અનિવાર્ય હતો, તેના માટે ફક્ત એક કારણની જરૂર હતી.

ચીનની સટ્ટાબાજીએ એક પરપોટો ઉભો કર્યો

છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયામાં, ચીનમાં નાના રોકાણકારોથી લઈને મોટા ફંડ્સ સુધી, દરેક વ્યક્તિ મેટલ માર્કેટમાં કૂદી પડ્યો છે. આ ખરીદી વાસ્તવિક જરૂરિયાતથી નહીં, પરંતુ વેગ મેળવવા માટે ઉતાવળથી થઈ હતી.

અમેરિકાની ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કેપિટલ મેનેજમેન્ટે સીઆઇઓ જે હેટફિલ્ડે જણાવ્યું કે, "આ ફંડામેન્ટલ ટ્રેડ નહીં પણ મોમેન્ટમ ટ્રેડ બની ગયો હતો. બધાને ખબર હતી કે તે ફુગ્ગો ફૂટશે." સોનું $5,595 પ્રતિ ઔંસ પર પહોંચી ગયું હતું. ચાંદી $121 અને તાંબુ $14,527 પ્રતિ ટન પર પહોંચી ગયું હતું, અને આ સ્તરો ટકાઉ નહોતા.

ઇટીએફ અને ઓપ્શન્સ બજારો ઉન્માદને આગળ ધપાવી રહ્યા છે

ચાંદી આધારિત સૌથી મોટા ઇટીએફ, આઇશેર્સ સિલ્વર ટ્રસ્ટમાં એક જ દિવસમાં $40 બિલિયનનું ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ થયું, જે સામાન્ય દિવસ કરતા અનેક ગણું વધારે છે. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ રેડિટ પર રિટેલ રોકાણકારો 1000% નફાની વાર્તાઓ શેર કરી રહ્યા હતા. ઓપ્શન્સ ટ્રેડિંગ એટલો વધ્યો કે સિલ્વર ઇટીએફ માટે કોલ ઓપ્શન વોલ્યુમ નાસ્ડેક 100 ને વટાવી ગયું.

ડોલર મજબૂત થતાં, ચીની રોકાણકારોએ નફો બુક કરવાનું શરૂ કર્યું. કોમોડિટી નિષ્ણાતો કહે છે કે ચીને વેચાણ કર્યું અને હવે આખી દુનિયા તેની કિંમત ચૂકવી રહી છે.

હવે આગળ શું? 

બધાની નજર હવે શાંઘાઈ બજાર પર છે. જો ત્યાં ખરીદી ફરી શરૂ થાય છે, તો ભાવ સ્થિર થઈ શકે છે. ચીની નવું વર્ષ નજીક આવી રહ્યું છે, જે પરંપરાગત રીતે સોનાની ખરીદી માટેનો સમય છે. જોકે, ચાંદીના ખરીદદારો હાલ માટે રોકાયેલા હોય તેવું લાગે છે. ચીની બેંકોએ પણ જોખમ ઘટાડવા માટે પગલાં લીધાં છે. ચાઇના કન્સ્ટ્રક્શન બેંક અને ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એન્ડ કોમર્શિયલ બેંક ઓફ ચાઇનાએ સોનાની બચત ઉત્પાદનો પરના નિયમો કડક કર્યા છે.