રીલ જોવાની બીમારી! ક્યાંક તમે તો નથી ને મગજનો આ રોગનો શિકાર?

બ્રેન રૅાટ. આ શબ્દ તમારા માટે નવો હોઈ શકે છે પરંતુ તમે તમારી આસપાસના લોકોને તેનાથી પીડિત સરળતાથી જોઈ શકો છો. જો કે તે મનનો એક તબક્કો છે, પરંતુ મોટાભાગે તેનું જોડાણ અને કારણ સોશિયલ મીડિયામાં વધતી જતી ડિજિટલ સામગ્રી છે. જો તમે સાદી ભાષામાં સમજીએ તો  'ચિન તપક દમ દમ', 'મૈં હું કલ્લુ કાલિયા', 'ટૂચ્ચી ટૂઇયા' અથવા આવા અન્ય હળવા શબ્દો પર લોકો પાગલ થઈ જાય છે. લોકો દરેક વાતચીતમાં આવા વાક્યોનો ઉપયોગ કરે છે અને હસે છે. પરંતુ ધીમે ધીમે આ આદત તમારી વિચારસરણીને માત્ર રીલ અને ટૂંકા વીડિયો સુધી કેવી રીતે સીમિત કરે છે, તે સમજવું જેટલું મુશ્કેલ છે, તેના પરિણામો તેટલા જ ખતરનાક છે.

બ્રેન રૅાટ વાસ્તવમાં કોઈ તકનીકી શબ્દ નથી, પરંતુ તે એવી સ્થિતિનો ઉલ્લેખ કરે છે જ્યારે વ્યક્તિ ડિજિટલ સામગ્રી, સોશિયલ મીડિયા અથવા અન્ય મનોરંજન સામગ્રી પર વધુ સમય વિતાવવાને કારણે તેની માનસિક ક્ષમતા, ધ્યાન અને વિચાર શક્તિમાં ઘટાડો અનુભવે છે. આને સામાન્ય રીતે ડિજિટલ અથવા માનસિક થાક તરીકે પણ જોઈ શકાય છે.

બ્રેન રૅાટની અસર ખતરનાક છે

જેમ જેમ સ્માર્ટફોન આપણા જીવનમાં એક મુખ્ય જરૂરિયાત બની રહ્યા છે, તેમ તેમ તેના પ્રત્યેનું આપણું વ્યસન આપણને નુકસાન કરવા લાગ્યું છે. વાલીઓ નાના બાળકોના હાથમાં ધમાલને બદલે ફોન આપી રહ્યા છે. સ્થિતિ એવી છે કે ઘણા લોકો તેની ખરાબ રીતે લતમાં પડી ગયા છે. એવા ઘણા કિસ્સાઓ સામે આવ્યા છે કે જ્યારે બાળકોનો ફોન છીનવાઈ જાય ત્યારે તેઓ વિચિત્ર કામ કરવા લાગ્યા. જ્યારે તેને ફોન મળતો નથી, ત્યારે તે ખોરાક ખાતા નથી અથવા લડવા આતુર બને છે. એટલું બધું કે તેઓ કંઈ પણ કરી શકે છે.

ખતરનાક બાબત એ છે કે ભવિષ્યમાં સ્થિતિ વધુ વણસી શકે છે. ફોન અને ઈન્ટરનેટ પરની નિર્ભરતા જેટલી વધી રહી છે તેટલી જ તે લોકોના મન પર અસર કરી રહી છે. માત્ર બાળકો જ નહીં પરંતુ પુખ્ત વયના લોકો પણ આ વ્યસનનો ભોગ બને છે. અને આ વ્યસન ક્યારે બ્રેન રૅાડમાં ફેરવાઈ જાય છે તે માણસ સમજી શકતો નથી.

બ્રેન રૅાટના લક્ષણો શું છે?

તમે બ્રેન રોટને ડિજિટલ સામગ્રીના વ્યસન તરીકે પણ ગણી શકો છો. હલકી વાતો, સસ્તી સામગ્રી અને ગુણવત્તાનો અભાવ એ બધા બ્રેન રૅાટના પરિણામો છે. આગળ જાણો તેના લક્ષણો શું છે...

ધ્યાનનો અભાવઃ વ્યક્તિનું ધ્યાન લાંબા સમય સુધી કોઈ એક કાર્ય પર રહેતું નથી અને તે વારંવાર વિચલિત થાય છે. ધારો કે તમે કંઈક વાંચી રહ્યા છો, બેઠા છો અને કોઈની સાથે વાત કરી રહ્યા છો અથવા બીજું કંઈક… તમે કોઈ કારણ વગર તમારો ફોન વારંવાર ચેક કરવાનું શરૂ કરો છો.
થાક: વધુ પડતા સ્ક્રીન ટાઈમને કારણે વ્યક્તિ માનસિક અને શારીરિક રીતે થાક અનુભવે છે.
યાદશક્તિની સમસ્યાઃ આ વ્યસન વ્યક્તિની યાદશક્તિ પર પણ અસર કરે છે, લોકો નાની નાની બાબતોને ભૂલી જવાની આદતમાં પડી જાય છે.
બેચેની: વ્યક્તિમાં ધીરજનો અભાવ હોય છે અને તે કોઈ પણ કામ ધીમે ધીમે કરવાને બદલે ઝડપથી પૂર્ણ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. એકંદરે આવા લોકો ખૂબ જ ઉતાવળા હોય છે.
માત્ર મનોરંજન: માનસિક થાકથી પોતાને બચાવવા માટે, આવા લોકો મનોરંજન સામગ્રી પર નિર્ભર બની જાય છે, પરિણામે તેઓ રીલ/શોર્ટ્સ જુએ છે અને તેમની આસપાસ વાતો કરે છે.

બ્રેન રૅાટથી બચવા શું કરવું

ડિજિટલ ડિટોક્સ: સમયાંતરે તમારી જાતને ડિજિટલ ઉપકરણો (સ્માર્ટફોન, હેડફોન, સ્માર્ટ ઘડિયાળ, ટેબલેટ) થી દૂર રાખો.
શારીરિક પ્રવૃત્તિ: નિયમિત કસરત અથવા કોઈપણ શારીરિક પ્રવૃત્તિ માનસિક સ્વાસ્થ્ય સુધારી શકે છે.
નિયમિત ઊંઘઃ પૂરતી અને ગાઢ ઊંઘ લેવાથી માનસિક સ્વાસ્થ્ય સારું રહે છે.
સર્જનાત્મક પ્રવૃત્તિઓ: પેઇન્ટિંગ, સંગીત અથવા અભ્યાસ જેવી પ્રવૃત્તિઓમાં વ્યસ્ત રહો, જે તમારી સર્જનાત્મકતામાં વધારો કરશે.
માઇન્ડફુલનેસ: ધ્યાન અને ધ્યાન પ્રેક્ટિસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો, આ માનસિક શાંતિ જાળવવામાં મદદ કરે છે.
જો તમે તમારામાં અથવા તમારી નજીકના કોઈ વ્યક્તિમાં આવા કોઈ લક્ષણો જોઈ રહ્યા છો, તો તમારે સમયસર ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. જો તમે સ્માર્ટફોન, ઇન્ટરનેટ અને અન્ય ઉપકરણોથી દૂર રહો તો સારું રહેશે.