VIDEO: એક જ દિવસમાં 10 જહાજો પર હુમલાનો ઈરાનનો દાવો, હોર્મુઝ ફરી બન્યું જંગનું મેદાન
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ (US-Iran Tensions) હવે ખાડી વિસ્તારમાં વધુ ગંભીર બન
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ (US-Iran Tensions) હવે ખાડી વિસ્તારમાં વધુ ગંભીર બની રહ્યો છે. ખાસ કરીને હોર્મુઝની ખાડી (Strait of Hormuz) ફરી એકવાર યુદ્ધના મેદાન જેવી સ્થિતિમાં પહોંચી ગઈ હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC)એ દાવો કર્યો છે કે તેના દળોએ એક જ દિવસમાં 10 જહાજોને નિશાન બનાવ્યા છે.
ઈરાનના દાવા પ્રમાણે, આ 10 જહાજોમાં બે અમેરિકન નૌકાદળના જહાજો અને આઠ તેલ ટેન્કર (Oil Tankers) સામેલ છે. ઈરાનનું કહેવું છે કે આ કાર્યવાહી અમેરિકાએ તેના પાંચ તેલ ટેન્કરો સામે કરેલી કાર્યવાહીનો જવાબ છે. જોકે, ઈરાનના આ દાવાઓની સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ થઈ નથી.
અમેરિકાની કાર્યવાહી બાદ ઈરાનનો વળતો જવાબ
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમની શરૂઆત અમેરિકાની કાર્યવાહીથી થઈ હતી. અમેરિકન સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM)એ પાંચ ઈરાની ક્રૂડ ઓઈલ વહન કરતા જહાજો સામે કાર્યવાહી કરવાની માહિતી આપી હતી.
અમેરિકાના જણાવ્યા પ્રમાણે, ઈરાનના આ જહાજોને નિશાન બનાવતા પહેલાં તેમના ક્રૂ (Crew)ને જહાજ ખાલી કરવાની સૂચના આપવામાં આવી હતી. અમેરિકાએ એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડે છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં અમેરિકન નૌકાદળના એક યુદ્ધજહાજને બે વખત બેલિસ્ટિક મિસાઇલ (Ballistic Missile)થી નિશાન બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
અમેરિકાના જણાવ્યા પ્રમાણે બંને હુમલા નિષ્ફળ રહ્યા હતા અને કોઈ અમેરિકન સૈનિકને નુકસાન થયું નથી.
ઈરાને 10 જહાજો પર હુમલાનો દાવો કર્યો
અમેરિકાની કાર્યવાહી બાદ ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડે ખાડી વિસ્તારમાં જવાબી કાર્યવાહી કરવાનો દાવો કર્યો છે. ઈરાનનું કહેવું છે કે તેના દળોએ એવા 10 જહાજોને નિશાન બનાવ્યા હતા, જે હોર્મુઝની ખાડીના એક પ્રતિબંધિત અને અસુરક્ષિત વિસ્તારમાંથી પસાર થવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા.
આ 10 જહાજોમાં બે અમેરિકન યુદ્ધજહાજ અને આઠ તેલ ટેન્કર હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. ઈરાને આ કાર્યવાહીને અમેરિકન હુમલાનો જવાબ ગણાવ્યો છે.
જોકે, આ હુમલામાં ખરેખર કેટલું નુકસાન થયું છે અને ઈરાન દ્વારા કરવામાં આવેલા દાવા કેટલા સાચા છે તેની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ હજુ સુધી થઈ નથી.
કુવૈત અને બહેરીનને પણ ચેતવણી
ઈરાને માત્ર અમેરિકન જહાજોને જ નિશાન બનાવવાની વાત નથી કરી, પરંતુ ખાડીના અન્ય દેશોમાં રહેલા તેલ ટેન્કરોને પણ ચેતવણી આપી છે.
ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડની નૌકાદળે કુવૈત (Kuwait), જોર્ડન (Jordan) અને બહેરીન (Bahrain)ના બંદરોમાં રહેલા કેટલાક ટેન્કરોના ક્રૂને જહાજ ખાલી કરવાની ચેતવણી આપી હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
ઈરાનના સરકારી ટેલિવિઝન પર આપવામાં આવેલા નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું કે જે બંદરો અથવા દરિયાઈ વિસ્તારમાં અમેરિકાની હાજરી છે અને જ્યાંથી અમેરિકાની કાર્યવાહી માટે સહયોગ મળી રહ્યો છે, ત્યાં રહેલા ટેન્કરોને પણ નિશાન બનાવવામાં આવી શકે છે.
આ ચેતવણી બાદ ખાડી વિસ્તારમાં સુરક્ષા અંગે ચિંતા વધી છે.
અમેરિકાએ પાંચ ઈરાની ટેન્કરોને નિશાન બનાવ્યા
આ પહેલા અમેરિકન સેન્ટ્રલ કમાન્ડે પાંચ ઈરાની ક્રૂડ ઓઈલ કેરિયર (Crude Oil Carrier) સામે કાર્યવાહી કરી હતી. અમેરિકાના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ જહાજોનો ઉપયોગ ઈરાનના તેલ સંબંધિત હિતો સાથે જોડાયેલો હતો.
અમેરિકાએ ઓમાનની ખાડી (Gulf of Oman)માં ચાર જહાજોને નિશાન બનાવ્યા હતા. જ્યારે પાંચમા જહાજને ખારગ ટાપુ (Kharg Island)ની નજીક નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હતું.
અમેરિકાના દાવા પ્રમાણે, આ કાર્યવાહી દરમિયાન જહાજોમાં રહેલા લોકોને અગાઉ જ બહાર નીકળવાની સૂચના આપવામાં આવી હતી.
5 સપ્ટેમ્બરે પણ ત્રણ ટેન્કરો પર કાર્યવાહી
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ તાજેતરમાં જ શરૂ થયો નથી. અમેરિકાએ 5 સપ્ટેમ્બરે પણ ત્રણ ઈરાની ક્રૂડ ઓઈલ કેરિયર્સને નષ્ટ કરવાનો દાવો કર્યો હતો.
અમેરિકન સેન્ટ્રલ કમાન્ડના જણાવ્યા પ્રમાણે, ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડે એક અમેરિકન વિમાનવાહક જહાજ (Aircraft Carrier) અને ગાઈડેડ મિસાઈલ વિનાશક જહાજ (Guided Missile Destroyer)ને નિશાન બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
અમેરિકાનું કહેવું છે કે તેના યુદ્ધજહાજો સામે કરવામાં આવેલા તમામ હુમલાઓ નિષ્ફળ રહ્યા હતા.
અમેરિકન અંડરવોટર ડ્રોનને પકડવાનો પણ ઈરાનનો દાવો
આ તણાવ વચ્ચે ઈરાને એક અમેરિકન અંડરવોટર ડ્રોન (Underwater Drone)ને પકડી પાડવાનો પણ દાવો કર્યો છે. ઈરાન તરફથી આ અંગે તસવીરો અને વીડિયો જાહેર કરાયા હોવાનો અહેવાલ છે.
જોકે, અમેરિકન સંરક્ષણ વિભાગ (Pentagon)એ ઈરાનના દાવાને અલગ રીતે રજૂ કર્યો છે. અમેરિકન અધિકારીના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ અંડરવોટર ડ્રોન એક દિવસથી વધુ સમય પહેલાં જ ખરાબ થઈ ગયું હતું.
અમેરિકાના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ જૂના પ્રકારનું સાધન હતું, જે દરિયાઈ વિસ્તારમાં દેખરેખ રાખવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતું હતું. તેમાં કોઈ સંવેદનશીલ માહિતી અથવા ગુપ્ત સોનાર અને રડાર સાધનો નહોતા.
બે અમેરિકન વિનાશક જહાજોને નિશાન બનાવ્યાનો દાવો
ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડે બે અમેરિકન નૌકાદળના વિનાશક જહાજો (Destroyers) પર સફળ મિસાઈલ હુમલો કર્યો હોવાનો પણ દાવો કર્યો છે.
ઈરાનના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ કાર્યવાહી તેના તેલ ટેન્કરો અને અન્ય જહાજો સામે અમેરિકાએ કરેલી કાર્યવાહીનો સીધો જવાબ હતી.
જોકે, આ દાવાની પણ સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ થઈ નથી. તેથી હાલ આ હુમલામાં ખરેખર અમેરિકન જહાજોને કેટલું નુકસાન થયું છે તે સ્પષ્ટ નથી.
હોર્મુઝની ખાડી કેમ મહત્વની છે?
હોર્મુઝની ખાડી વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંથી એક છે. વિશ્વના મોટા પ્રમાણમાં તેલ અને ઊર્જા ઉત્પાદનોનું પરિવહન આ માર્ગથી થાય છે. તેથી અહીં કોઈપણ પ્રકારનો સૈન્ય સંઘર્ષ (Military Conflict) વૈશ્વિક ઊર્જા બજારને અસર કરી શકે છે.
જો હોર્મુઝની ખાડીમાં જહાજોની અવરજવર અટકે અથવા જોખમ વધે તો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતા રહે છે. તેની સીધી અસર ભારત સહિત અનેક દેશોના પેટ્રોલ, ડીઝલ અને અન્ય ઊર્જા ખર્ચ પર પડી શકે છે.
હાલ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતો તણાવ માત્ર બંને દેશો પૂરતો સીમિત રહેતો નથી. ખાડી વિસ્તારમાં રહેલા અન્ય દેશો અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માર્ગો પણ તેની અસર હેઠળ આવી શકે છે.
યુદ્ધનો ખતરો વધ્યો
એક તરફ અમેરિકા ઈરાની તેલ ટેન્કરો સામે કાર્યવાહી કરી રહ્યું છે અને બીજી તરફ ઈરાન અમેરિકન જહાજો પર જવાબી હુમલાના દાવા કરી રહ્યું છે. આ ઉપરાંત કુવૈત અને બહેરીન જેવા દેશોના બંદરોમાં રહેલા જહાજોને પણ ઈરાન તરફથી આપવામાં આવેલી ચેતવણીથી પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની છે.
હાલ બંને પક્ષો તરફથી કરવામાં આવેલા કેટલાક દાવાઓની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ નથી. પરંતુ હોર્મુઝની ખાડીમાં સતત વધતી સૈન્ય ગતિવિધિઓને કારણે સમગ્ર ખાડી વિસ્તાર પર મોટા સંઘર્ષનું જોખમ વધી રહ્યું છે.
