VIDEO: KVP અને NSCનું વ્યાજ ટેક્સબલ છે કે નહીં? જાણો ITRમાં દર્શાવવાનો સાચો નિયમ

કિસાન વિકાસ પત્ર (KVP) અને નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ (NSC) સરકારની સૌથી લોકપ્રિય સ્મોલ સેવિંગ્સ સ્કીમોમાં સામેલ છે. બંને યોજનાઓ લગભગ નિશ્ચિત વળતર આપે છે, પરંતુ તેના પર મળતા વ્યાજ અંગેના ટેક્સના નિયમો અલગ-અલગ છે. આવી સ્થિતિમાં આ યોજનાઓમાં રોકાણ કરનારાઓ માટે એ જાણવું જરૂરી છે કે વ્યાજ પર ટેક્સ કેવી રીતે લાગશે અને આવકવેરા રિટર્ન (ITR)માં તેને કઈ રીતે દર્શાવવું પડશે.

કઈ યોજનાઓ પર મળે છે Section 80Cનો ફાયદો?

જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થામાં કેટલીક સ્મોલ સેવિંગ્સ સ્કીમોમાં રોકાણ કરવા પર આવકવેરા અધિનિયમની કલમ 80C હેઠળ એક નાણાકીય વર્ષમાં મહત્તમ ₹1.5 લાખ સુધીની ટેક્સ છૂટ મળી શકે છે. જેમાં પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF), સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના (SSY), નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ (NSC), સિનિયર સિટિઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS) અને 5 વર્ષની પોસ્ટ ઓફિસ ટાઈમ ડિપોઝિટ સામેલ છે. જોકે, આ તમામ યોજનાઓનું ટેક્સ ટ્રીટમેન્ટ એકસરખું નથી.

PPF અને SSYમાં સૌથી વધુ ટેક્સ લાભ

PPF અને SSYમાં રોકાણ પર કલમ 80C હેઠળ ટેક્સ છૂટ મળે છે. આ ઉપરાંત આ યોજનાઓમાંથી મળતું વ્યાજ અને મેચ્યોરિટીની રકમ પણ સંપૂર્ણપણે ટેક્સ ફ્રી હોય છે. જ્યારે NSC, SCSS અને 5 વર્ષની પોસ્ટ ઓફિસ ટાઈમ ડિપોઝિટમાં રોકાણ પર કલમ 80C હેઠળ છૂટ તો મળે છે, પરંતુ તેના પર મળતું વ્યાજ કરપાત્ર (Taxable) હોય છે.

KVP પર Section 80Cનો ફાયદો નથી

કિસાન વિકાસ પત્ર (KVP), પોસ્ટ ઓફિસ મંથલી ઈનકમ સ્કીમ (POMIS), પોસ્ટ ઓફિસ રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) અને 1, 2 કે 3 વર્ષની પોસ્ટ ઓફિસ ટાઈમ ડિપોઝિટમાં રોકાણ પર કલમ 80C હેઠળ કોઈ ટેક્સ છૂટ મળતી નથી.

ITRમાં NSC અને KVPનું વ્યાજ કેવી રીતે દર્શાવવું?

NSC અને KVP બંનેમાંથી મળતા વ્યાજને આવકવેરા રિટર્નમાં ‘Income from Other Sources’ (અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી આવક) હેઠળ દર્શાવવાનું હોય છે. ટેક્સપેયર્સ વ્યાજને દર વર્ષે મળવાપાત્ર થવાના (Accrual) આધારે અથવા વ્યાજ હાથમાં મળે તે સમયે દર્શાવી શકે છે. જોકે, એકવાર જે પદ્ધતિ પસંદ કરવામાં આવે, તેને દર વર્ષે સતત જાળવી રાખવી જરૂરી છે.

KVP અને NSC બંનેના વ્યાજ પર ટેક્સ લાગે છે. ટેક્સપેયર્સ વ્યાજને Accrual Basis (અર્જિત ધોરણે) અથવા Receipt Basis (રોકડ ધોરણે) માંથી કોઈપણ રીતે દર્શાવી શકે છે, પરંતુ પસંદ કરેલી પદ્ધતિ દર વર્ષે એકસરખી રાખવી પડશે.

NSC અને KVPના ટેક્સ નિયમોમાં શો તફાવત છે?

NSC પર દર વર્ષે મળતું વ્યાજ (મેચ્યોરિટી વાળા વર્ષને છોડીને) ફરીથી રોકાણ (Reinvest) થયેલું માનવામાં આવે છે. તેથી તેને કલમ 80C હેઠળ, કુલ ₹1.5 લાખની મર્યાદામાં, ટેક્સ છૂટ માટે પણ ક્લેમ કરી શકાય છે. જોકે, મેચ્યોરિટી વાળા છેલ્લા વર્ષનું વ્યાજ સંપૂર્ણપણે કરપાત્ર હોય છે અને તેના પર કલમ 80Cનો લાભ મળતો નથી.

બીજી તરફ, કિસાન વિકાસ પત્ર (KVP)ના કિસ્સામાં દર વર્ષે મળતું પૂરું વ્યાજ ટેક્સબલ હોય છે અને તેના પર કલમ 80C હેઠળ કોઈ વધારાની છૂટ મળતી નથી.

AIS સાથે ચોક્કસ સરખામણી કરો

ITR ફાઈલ કરતાં પહેલાં ટેક્સપેયરે પોતાના AISમાં નોંધાયેલી વ્યાજની વિગતો જરૂર તપાસી લેવી જોઈએ. એ સુનિશ્ચિત કરો કે AISમાં નોંધાયેલું વ્યાજ અને તમારા રેકોર્ડમાં કોઈ તફાવત ન હોય, જેથી રિટર્ન દાખલ કરતી વખતે કોઈ વિસંગતતા ન સર્જાય.

જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર 2026 ત્રિમાસિક માટે વ્યાજ દર

સરકાર દર ત્રિમાસિક ગાળામાં સ્મોલ સેવિંગ્સ સ્કીમોના વ્યાજ દરોની સમીક્ષા કરે છે. જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર 2026ના ત્રિમાસિક ગાળા માટે 30 જૂન 2026ના રોજ વ્યાજ દરોની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી અને તેમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો ન હતો. જે મુજબ, કિસાન વિકાસ પત્ર (KVP) પર વાર્ષિક 7.5% વ્યાજ મળી રહ્યું છે અને રોકાણ 115 મહિનામાં પાકે છે. જ્યારે, નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ (NSC) પર વાર્ષિક 7.7% વ્યાજ મળવાનું ચાલુ રહેશે.