અમેરિકામાં 2 વર્ષે જ કેમ થાય છે મિડટર્મ ચૂંટણી? 3 નવેમ્બરે ટ્રમ્પની અગ્નિપરીક્ષા, ભારતની પણ નજર

અમેરિકામાં 3 નવેમ્બર, 2026ના રોજ મિડટર્મ ચૂંટણી (Midterm Elections) માટે મતદાન થવાનું છે. આ ચૂંટણી માત્ર સાંસદો પસંદ કરવા પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ (Donald Trump) અને તેમની રિપબ્લિકન પાર્ટી (Republican Party) માટે પણ મોટો રાજકીય પડકાર બની શકે છે. ચૂંટણીનાં પરિણામો નક્કી કરશે કે અમેરિકાની સંસદના બંને ગૃહો પર રિપબ્લિકન પાર્ટીનું નિયંત્રણ યથાવત્ રહેશે કે વિપક્ષી ડેમોક્રેટિક પાર્ટી (Democratic Party) સત્તામાં ભાગીદારી વધારશે.

આ ચૂંટણી પર ભારતની પણ ખાસ નજર છે. કારણ કે અમેરિકાની ઇમિગ્રેશન નીતિ (Immigration Policy), H-1B વિઝા, વેપાર ટેરિફ (Tariffs) અને ભારત સાથેના વ્યૂહાત્મક સંબંધો પર તેની અસર પડી શકે છે. તો સવાલ એ છે કે અમેરિકામાં દર બે વર્ષે ચૂંટણી કેમ યોજાય છે? મિડટર્મ ચૂંટણીમાં કોણ ચૂંટાય છે અને ટ્રમ્પ માટે આ ચૂંટણી શા માટે અગત્યની છે? જાણીએ ચાર સવાલના જવાબમાં સમગ્ર ચૂંટણીની પ્રક્રિયા.

1. અમેરિકામાં મિડટર્મ ચૂંટણી શું છે અને દર બે વર્ષે કેમ યોજાય છે?

અમેરિકાની સંસદને કોંગ્રેસ (US Congress) કહેવામાં આવે છે. તેમાં બે ગૃહો છે. પહેલું હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ (House of Representatives), જેને ભારતની લોકસભા સાથે સરખાવી શકાય. બીજું સેનેટ (Senate), જેને ભારતની રાજ્યસભા સાથે સરખાવી શકાય.

અમેરિકામાં હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સના સભ્યોનો કાર્યકાળ માત્ર બે વર્ષનો હોય છે. તેથી દર બે વર્ષે આ ગૃહની તમામ 435 બેઠકો માટે ચૂંટણી યોજાય છે. જ્યારે રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી ચાર વર્ષે એકવાર થાય છે, ત્યારે રાષ્ટ્રપતિના ચાર વર્ષના કાર્યકાળની વચ્ચે યોજાતી સંસદીય ચૂંટણીને મિડટર્મ ચૂંટણી કહેવામાં આવે છે.

આ ચૂંટણીનો મુખ્ય હેતુ અમેરિકાની સંસદમાં કઈ પાર્ટીનું નિયંત્રણ રહેશે તે નક્કી કરવાનો છે. આ ઉપરાંત ચૂંટણીનાં પરિણામોને રાષ્ટ્રપતિના અત્યાર સુધીના કામકાજ અંગે જનતાના મૂડ અને સમર્થનના સંકેત તરીકે પણ જોવામાં આવે છે.

2. આ વખતે કેટલા સાંસદો અને કયા હોદ્દા માટે મતદાન થશે?

3 નવેમ્બરની ચૂંટણીમાં હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સની તમામ 435 બેઠકો માટે મતદાન થશે. આ ઉપરાંત અમેરિકાની સેનેટની કુલ 100 બેઠકોમાંથી 35 બેઠકો પર પણ ચૂંટણી યોજાશે.

સેનેટના સભ્યોનો કાર્યકાળ છ વર્ષનો હોય છે. જોકે તમામ બેઠકો પર એકસાથે ચૂંટણી યોજાતી નથી. તેના બદલે દર બે વર્ષે સેનેટની લગભગ એક તૃતીયાંશ બેઠકો માટે ચૂંટણી થાય છે.

આ ઉપરાંત અમેરિકાના અનેક રાજ્યોમાં ગવર્નર (Governor) અને સ્થાનિક હોદ્દાઓ માટે પણ મતદાન થશે. ખાસ કરીને કેલિફોર્નિયા, ફ્લોરિડા, જ્યોર્જિયા અને મિશિગન જેવા રાજ્યોમાં ગવર્નરની ચૂંટણી પર રાજકીય પક્ષોની નજર રહેશે.

એટલે આ ચૂંટણી માત્ર અમેરિકાની સંસદનું ગણિત બદલશે એટલું જ નહીં, પરંતુ રાજ્યોમાં પણ રાજકીય સત્તાનું ચિત્ર બદલી શકે છે.

3. ટ્રમ્પ માટે આ ચૂંટણી શા માટે અગ્નિપરીક્ષા સમાન છે?

હાલમાં અમેરિકાની સંસદનાં બંને ગૃહોમાં રિપબ્લિકન પાર્ટીનું નિયંત્રણ છે. પરંતુ હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં પાર્ટીનું બહુમતીનું ગણિત ખૂબ જ નાજુક છે. હાઉસમાં રિપબ્લિકન પાસે 218 બેઠકો છે, જે બહુમતી માટે જરૂરી આંકડો છે. તેમની સાથે એક અપક્ષ સભ્યનું સમર્થન પણ છે.

બીજી તરફ સેનેટમાં રિપબ્લિકન પાસે 53 બેઠકો છે. ડેમોક્રેટિક પાર્ટી માટે સેનેટ પર નિયંત્રણ મેળવવા માટે ઓછામાં ઓછી 51 બેઠકોનું સમર્થન જરૂરી છે.

જો ડેમોક્રેટિક પાર્ટી હાઉસ અથવા સેનેટમાંથી કોઈ એક ગૃહમાં બહુમતી મેળવી લે તો ટ્રમ્પ સરકાર માટે કાયદા પસાર કરાવવાનું મુશ્કેલ બની શકે છે. વિપક્ષ સરકારના નિર્ણયોને પડકારી શકે છે અને વિવિધ મુદ્દાઓ પર તપાસ સમિતિઓ (Congressional Committees) દ્વારા તપાસ પણ શરૂ કરાવી શકે છે.

ભ્રષ્ટાચારના આરોપો, વ્હાઇટ હાઉસમાં નવા બૉલરૂમના નિર્માણનો વિવાદ અને ઇમિગ્રેશન એન્ડ કસ્ટમ્સ એન્ફોર્સમેન્ટ (ICE) એજન્ટ્સની કાર્યવાહી જેવા મુદ્દાઓ પર વિપક્ષ સરકારને ઘેરી શકે છે. ડેમોક્રેટિક પાર્ટીમાં ટ્રમ્પ સામે મહાભિયોગ (Impeachment) ચલાવવાના મુદ્દે પણ ચર્ચા થઈ રહી હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.

જો રિપબ્લિકન પાર્ટી બંને ગૃહોમાં પોતાનું નિયંત્રણ જાળવી રાખે તો ટ્રમ્પને તેમના બાકીના કાર્યકાળ દરમિયાન પોતાની નીતિઓ અને યોજનાઓ આગળ વધારવામાં સરળતા રહેશે.

4. ભારતની નજર અમેરિકાની મિડટર્મ ચૂંટણી પર કેમ છે?

અમેરિકાની ચૂંટણીનાં પરિણામો ભારત માટે પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. ખાસ કરીને ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ, આઇટી પ્રોફેશનલ્સ, નોકરી માટે અમેરિકા જતા લોકો અને ભારતીય નિકાસકારો પર તેની અસર જોવા મળી શકે છે.

વિદેશ નીતિના જાણકાર વાએલ અવ્વાદે ન્યૂઝ એજન્સી ANI સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે જો રિપબ્લિકન પાર્ટી ચૂંટણીમાં જીત મેળવીને ટ્રમ્પને સંસદમાં મજબૂત સમર્થન અપાવે તો ભારત માટે કેટલીક નીતિઓ પડકારરૂપ બની શકે છે.

H-1B વિઝા: અમેરિકામાં ભારતીય આઇટી પ્રોફેશનલ્સ અને કુશળ કર્મચારીઓ માટે H-1B વિઝા ખૂબ મહત્વપૂર્ણ છે. ટ્રમ્પ સરકારની કડક ઇમિગ્રેશન નીતિઓને કારણે ભારતીય કર્મચારીઓ અને વિદ્યાર્થીઓ પર અસર થઈ શકે છે.

વેપાર ટેરિફ: અમેરિકા અને ભારત વચ્ચેના વેપાર સંબંધોમાં ટેરિફ (Import Duties) મહત્વનો મુદ્દો છે. અમેરિકાની વેપાર નીતિમાં ફેરફાર થાય તો ભારતીય નિકાસકારો અને ઉદ્યોગો પર તેની અસર પડી શકે છે.

ક્વાડ અને ઇન્ડો-પેસિફિક: અમેરિકા ભારતને ક્વાડ (QUAD) અને ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર માને છે. જોકે ટ્રમ્પની કેટલીક નીતિઓને કારણે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં પડકારો ઊભા થઈ શકે છે.

આથી ભારત માટે ચૂંટણીમાં કઈ પાર્ટી મજબૂત બને છે તે જોવું મહત્વપૂર્ણ રહેશે. જોકે ચૂંટણીનાં પરિણામો આવ્યા બાદ જ અમેરિકાની નીતિઓમાં કેવા ફેરફાર થાય છે તેનો સ્પષ્ટ અંદાજ લગાવી શકાશે.

ચૂંટણીનાં પરિણામો ટ્રમ્પની બાકીની સત્તાનો રસ્તો નક્કી કરશે

અમેરિકાની મિડટર્મ ચૂંટણીને ટ્રમ્પ સરકાર માટે જનતાના સમર્થનની કસોટી તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. જો રિપબ્લિકન પાર્ટી બંને ગૃહોમાં બહુમતી જાળવી રાખશે તો ટ્રમ્પને પોતાની નીતિઓ આગળ વધારવામાં મદદ મળશે. બીજી તરફ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી એક પણ ગૃહમાં નિયંત્રણ મેળવી લેશે તો સરકારના નિર્ણયો પર અંકુશ વધી શકે છે.

આથી 3 નવેમ્બરની ચૂંટણી માત્ર અમેરિકાની આંતરિક રાજનીતિ પૂરતી મર્યાદિત નથી. તેના પરિણામોનો પ્રભાવ વૈશ્વિક વેપાર, ઇમિગ્રેશન અને ભારત-અમેરિકા સંબંધો પર પણ પડી શકે છે. હવે સૌની નજર ચૂંટણીનાં પરિણામો પર રહેશે.