કલિયુગનો અંતિમ તબક્કો અને માનવતાનું પતન: જાણો શિવ પુરાણના આ મહત્ત્વપૂર્ણ સંકેતો વિશે
હિન્દુ ધર્મમાં, સમય ચક્રને ચાર યુગમાં વહેંચવામાં આવ્યું છે: સત્ય યુગ, ત્રેતા યુગ, દ્વાપર યુગ અને કલિયુગ. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, વર્તમાન યુગ કલિયુગ છે. વિવિધ ધાર્મિક ગ્રંથો આ યુગની પ્રકૃતિ અને તે લાવશે તેવા ફેરફારોનું વર્ણન કરે છે. શિવ પુરાણમાં માનવ વર્તન અને અંધકારમય કલિયુગ દરમિયાન સમાજમાં થનારા ફેરફારો સંબંધિત અનેક સંકેતોનું પણ વર્ણન છે.
લોકો સદાચારી કાર્યોથી દૂર થવા લાગશે
શિવ પુરાણમાં વર્ણવેલ કલિયુગના સંકેતો અનુસાર, સમય જતાં, મનુષ્ય સદાચારી કાર્યોથી દૂર અને દુર્ગુણ તરફ જશે. સત્ય બોલવાની વૃત્તિ ઓછી થશે, અને અન્યની ટીકા કરવામાં રસ વધશે. અન્ય લોકોની સંપત્તિ મેળવવાની ઇચ્છા અને અન્ય લોકોની સ્ત્રીઓ પ્રત્યે મોહ જેવા દુષ્ટતાઓનો પણ ઉલ્લેખ છે.
આ વર્ણનમાં જીવો સામે હિંસામાં વધારો થવાનો પણ ઉલ્લેખ છે. મનુષ્ય પોતાના શરીરને પોતાનો આત્મા માનવા લાગશે, અને તેમના ગુણો ઘટશે. તેની બુદ્ધિ પશુવાદી બનવાનું અને તેના માતાપિતા પ્રત્યે વધુ દ્વેષ રાખવાનું વર્ણન પણ છે.
ધર્મ અને જ્ઞાનનો હેતુ બદલાશે
આ ગ્રંથમાં બ્રાહ્મણોના સંદર્ભમાં કલિયુગના કેટલાક લક્ષણોનું પણ વર્ણન છે. તેમાં લોભના પ્રભાવમાં આવીને આજીવિકા મેળવવા માટે વેદ વેચવા જેવી વૃત્તિઓનો ઉલ્લેખ છે. તેમાં જણાવાયું છે કે શિક્ષણનો હેતુ જ્ઞાન મેળવવાને બદલે પૈસા કમાવવાનો બની ગયો છે.
લોકો તેમની પરંપરાગત જવાબદારીઓ અને નિર્ધારિત ફરજોથી દૂર થવા લાગશે. બીજાઓને છેતરવાની વૃત્તિ વધી રહી છે, અને સંધ્યાવંદન જેવી નિયમિત ધાર્મિક વિધિઓ અને પરંપરાઓથી અંતર વધી રહ્યું છે. બ્રહ્મ જ્ઞાનમાં લોકોની રુચિનો પણ ઉલ્લેખ છે.
ક્ષત્રિયોમાં શૌર્ય અને બહાદુરી ઘટશે
કલિયુગના વર્ણનમાં ક્ષત્રિયો ધર્મથી દૂર જતા હોવાનું વર્ણવવામાં આવ્યું છે. તેમની બહાદુરી અને બહાદુરી ઘટશે, અને અન્યાયી માધ્યમો દ્વારા આજીવિકા મેળવવાની વૃત્તિ વધશે. આ વર્ણનમાં ધર્મ અને ફરજ કરતાં ખોટા કામને પ્રાથમિકતા આપવાનો પણ ઉલ્લેખ છે.
વેપાર અને માપણીમાં અપ્રમાણિકતાનો ઉલ્લેખ
વૈશ્ય વર્ગના સંદર્ભમાં, ધર્મ અને મૂલ્યોથી વધતા અંતરનો ઉલ્લેખ છે. મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પૈસા કમાવવાનો છે, અને વેપારમાં અપ્રમાણિકતા અને છેતરપિંડી જેવી વૃત્તિઓનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.
તેવી જ રીતે, શૂદ્રોના સંદર્ભમાં, તેમના નિર્ધારિત કર્તવ્યોનો ત્યાગ કરવાનો અને અન્ય વર્ગોના રિવાજો અને માન્યતાઓને અપનાવવાનો ઉલ્લેખ છે. બાહ્ય દેખાવ અને દેખાડા પર વધુ ભાર મૂકવાનો અને તેમના કર્તવ્યોથી વધતા અંતરનો ઉલ્લેખ છે.
વિદ્વાનો પણ જ્ઞાન કરતાં ચર્ચામાં ફસાઈ જશે
કળિયુગમાં માનવ સ્વભાવ અંગે ઘણા નકારાત્મક લક્ષણોનું પણ વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. લોકો તેમના ધર્મ અને ફરજથી દૂર થઈ શકે છે, અને તેમના વિચારો ધર્મથી વિપરીત બની શકે છે. દુષ્ટતા અને અન્યની નિંદા જેવી વૃત્તિઓ વધી રહી હોવાનું કહેવાય છે.
વર્ણન મુજબ, એક ધનવાન વ્યક્તિ તેમની સંપત્તિનો ઉપયોગ ખોટા હેતુઓ માટે કરી શકે છે. તેવી જ રીતે, એક વિદ્વાન વ્યક્તિ સત્ય શોધવાને બદલે ચર્ચામાં પોતાની શ્રેષ્ઠતા સાબિત કરવા માટે તેમના જ્ઞાનનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
લોકો, પોતાને શ્રેષ્ઠ અને ઉચ્ચ માનતા, સામાજિક ધોરણોનું ઉલ્લંઘન કરશે. વિવિધ સામાજિક વર્ગો વચ્ચેના વૈવાહિક અને સામાજિક સંબંધોના વર્ણન પણ છે જે તે સમયની સામાજિક વ્યવસ્થાની વિરુદ્ધ માનવામાં આવતા હતા.
કલિયુગની સ્ત્રીઓની કેટલીક લાક્ષણિકતાઓ
શિવ પુરાણના આ વર્ણનમાં કલિયુગની સ્ત્રીઓની કેટલીક નકારાત્મક લાક્ષણિકતાઓનો પણ ઉલ્લેખ છે. આમાં નૈતિકતાથી ભટકવું, પતિનો અનાદર કરવો અને પોતાના સાસરિયાઓ પ્રત્યે નફરત રાખવી જેવી વૃત્તિઓનો સમાવેશ થાય છે.
ઉપરાંત, વર્તન, ખાવાની આદતો અને વલણમાં ફેરફાર, તેમજ પોતાના પતિની સેવા અને કૌટુંબિક જવાબદારીઓ પ્રત્યે અવગણનાનું પણ વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. જો કે, તે સમયના ધાર્મિક અને સામાજિક સંદર્ભમાં આ બાબતોને સમજવી મહત્વપૂર્ણ છે. આજના સમાજમાં દરેક વ્યક્તિ અથવા દરેક સ્ત્રી પર તેમને લાગુ કરવું યોગ્ય રહેશે નહીં.
શું આવા લક્ષણો આજના સમાજમાં પણ દેખાય છે?
શિવ પુરાણમાં કળિયુગના આ વર્ણનો વાંચ્યા પછી, કેટલાક લોકો આજના સમાજમાં જૂઠું બોલવું, લોભ, કપટ, હિંસા, સ્વાર્થ અને સંબંધોમાં અંતર જેવી વૃત્તિઓ જુએ છે. જો કે, કોઈપણ પ્રાચીન ધાર્મિક ગ્રંથમાં વર્ણનો અને આધુનિક ઘટનાઓ વચ્ચે સીધો વૈજ્ઞાનિક જોડાણ સ્થાપિત કરી શકાતો નથી. આ બાબતોને ફક્ત ધાર્મિક માન્યતાઓ અને ગ્રંથોમાં વર્ણવેલ યુગ ચક્રના સંદર્ભમાં જોવામાં આવે છે.
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, કળિયુગનો સમયગાળો ખૂબ લાંબો માનવામાં આવે છે. આ કારણોસર, વર્તમાન સમયને કળિયુગની શરૂઆત માનવામાં આવે છે, અને એવું કહેવામાં આવે છે કે તે સમાપ્ત થવામાં હજુ ઘણો સમય બાકી છે.
