ચિંતાજનક: પ્રદૂષણ કરી રહ્યું છે મહિલાઓની ગર્ભાવસ્થાને ગંભીર અસર, પ્રજનન ક્ષમતાને લઈ ચિંતાનો વિષય

અત્યાર સુધી લોકો માનતા હતા કે પ્રદૂષણ ફક્ત આપણા ફેફસાં, શ્વાસોચ્છવાસ અને હૃદયને અસર કરે છે, જેના કારણે બીમારી થાય છે. જો કે, એક સંશોધન અનુસાર પ્રદૂષણ પુરુષ અને સ્ત્રી બંનેની પ્રજનન ક્ષમતાને પણ અસર કરી રહ્યું છે. સૌથી ચિંતાજનક વાત એ છે કે, પ્રદૂષણ મહિલાઓની ગર્ભાવસ્થાને પણ ગંભીર અસર કરી રહ્યું છે, જેના કારણે હોસ્પિટલોમાં ગર્ભપાતના કેસોમાં ઝડપથી વધારો થઈ રહ્યો છે. દિલ્હી એનસીઆરની પ્રદૂષિત હવા અને ગંભીર રીતે વધેલા AQIને કારણે, મિસકૈરેજ અને ગર્ભપાત ઝડપથી વધી રહ્યા છે, જે ખૂબ ચિંતાનો વિષય છે.

ચીનના અહેવાલમાં થયો આ ખુલાસો

ચીનમાં પ્રકાશિત થયેલા એક અહેવાલ મુજબ, ગંભીર પ્રદૂષણ (Pollution) મહિલાઓ માટે નોંધપાત્ર ખતરો ઉભો કરે છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, પ્રદૂષણ (Pollution)ના વધુ પડતા સંપર્કમાં આવવાથી અથવા પ્રદૂષિત વાતાવરણમાં રહેવાથી મહિલાઓના અંડાશયમાં ઇંડાની માત્રા અને ગુણવત્તા બંને પર હાનિકારક અસર પડી રહી છે, જેના કારણે ઇંડાના પ્રમાણમાં પણ ઘટાડો થાય છે.

દિલ્હી-એનસીઆરમાં મહિલાઓ પર પ્રદૂષણની અસર

દિલ્હી-એનસીઆર ભારતના સૌથી પ્રદૂષિત વિસ્તારોમાંનો એક છે, જ્યાં ઘણા ડોકટરોના મતે, હોસ્પિટલોમાં ગર્ભવતી મહિલાઓની સંખ્યા વધી રહી છે. આ સ્ત્રીઓને શરદી, તાવ અને ખાંસી જેવી સમસ્યાઓ થઈ રહી છે, જેના કારણે ઘણી IVF સર્જરી કેન્સલ કરવી પડી રહી છે. કેમ કે, મહિલાઓમાં શરદી અને ફ્લૂના કેસ વધી રહ્યા છે.

હોર્મોન (AMH) પર પ્રદૂષણની અસર

સંશોધન મુજબ, જ્યારે કોઈ સ્ત્રી લાંબા સમય સુધી પ્રદૂષણના સંપર્કમાં રહે છે, ત્યારે તેના એન્ટિ-મુલેરિયન હોર્મોન (AMH)નું સ્તર નોંધપાત્ર રીતે ઘટે છે. એન્ટિ-મુલેરિયન હોર્મોન (AMH) એ એક હોર્મોન છે જેના દ્વારા સ્ત્રીના અંડાશયમાં કેટલા ઇંડા બચ્યા છે, તે જાણવા મળી શકે છે. જો કોઈ સ્ત્રીમાં આ હોર્મોનનું સ્તર ઘટે છે, તો તેનો અર્થ એ છે કે અંડાશયમાં ખૂબ ઓછા ઇંડા બાકી છે, જે પ્રજનનક્ષમતાને સીધી અસર કરે છે. 

PM 2.5 અને NO2 શા માટે વધુ ખતરનાક છે? આ હોર્મોનમાં ઘટાડો થવાનું સૌથી સામાન્ય કારણ ગંભીર પ્રદૂષણ છે. જ્યારે વાતાવરણીય પ્રદૂષણનું સ્તર PM 2.5, PM 10 અને PM 1 સુધી વધે છે, અને નાઇટ્રોજન ડાયોક્સાઇડ (NO2)નું સ્તર ઊંચું હોય છે, ત્યારે શરીરમાં એન્ટિ-મુલેરિયન હોર્મોનનું સ્તર આપમેળે ઘટે છે.

હોર્મોનલ અસંતુલન અને માસિક સ્રાવ પર અસર

ઉચ્ચ સ્તરના વાયુ પ્રદૂષણમાં રહેતી અથવા તેના સંપર્કમાં આવવાથી સ્ત્રીઓમાં હોર્મોનલ અસંતુલનનું જોખમ વધારે હોય છે, જેનાથી માસિક ચક્રમાં ગડબડ થઈ શકે છે. હવામાં PM 2.5 અને નાઇટ્રોજન ડાયોક્સાઇડ (NO2) જેવા પ્રદૂષકો વધુ છે, તો આ પ્રોજેસ્ટેરોન અને એસ્ટ્રોજનના સ્તર પર હાનિકારક અસર કરી શકે છે, જે સંભવિત રીતે પ્રજનન ક્ષમતાને અસર કરે છે.